Sumeriera

antzinako Sumerko hizkuntza

Sumeriera[1] (sumerieraz: 𒅴𒂠, EME.ĜIR15, "bertako hizkuntza") antzinako Sumerko hizkuntza izan zen, historiako hizkuntza idatzietan antzinakoena. Hizkuntza galdua izan zen, XIX. mendean asiriologoek idazkera kuneiformea deszifratu zuten arte.

Sumeriera
Datu orokorrak
Hiztunak 0 (2018)
Ofizialtasuna Sumeria eta Akad
Eskualdea Mesopotamia
Hizkuntza familia
giza hizkuntza
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia SOV hizkuntza, hizkuntza eranskaria eta hizkuntza isolatua
Kasu gramatikalak equative case (en) Itzuli
Alfabetoa Idazkera kuneiformea
Hizkuntza kodeak
ISO 639-2 sux
ISO 639-3 sux
Glottolog sume1241

HistoriaAldatu

Gutxienez K.a. IV. milurtekotik aurrera hegoaldeko Mesopotamian mintzatzen zen. K.a. III. milurtekoan sumertarren eta akadiarren artean harreman kultural estuak sortu ziren, elebitasun zabala tartean[2]. Hori zela eta, sumeriera eta akadieraren artean elkarrekiko eragina nabarmena izan zen eta hizkuntzalariek biek sprachbund sortu zutela diote[2]. III. eta II. milurtekoetan zehar, basamortutik iritsitako herri semitikoek aginpidea eskuraturik, akadierak sumeriera ordeztu zuen eguneroko bizitzan[3] baina sumeriera oraindik hizkuntza sakratu, literario eta zientifiko gisa erabili zuten Mesopotamian I. mendera arte.

AldiakAldatu

Aldien arabera sumeriera mota zenbait bereizten dira:

  • arkaikoa (K.a. 3100-2500), gaizki ezaguna oraino;
  • klasikoa (K.a. 2500-2300);
  • sumeriera berria (K.a. 2000. urtean amaitua).

IdazkiakAldatu

Idazkera kuneiformez transkribatu zen lehen hizkuntza izan zen. Sumerierazko testu asko dago eta era askotakoak dira, hala pragmatikoak (juridikoak, administratiboak, merkataritza alorrekoak, irakaskuntzakoak) nola erlijiozkoak (erritualak, aztikeriak, himnoak, mitoak, kantu epikoak, atsotitzak…).

ErreferentziakAldatu

  1. 47. araua - Hizkuntza hilak eta klasikoak. Euskaltzaindia . Noiz kontsultatua: 2012-11-3.
  2. a b Deutscher, Guy. (2007). Syntactic Change in Akkadian: The Evolution of Sentential Complementation. Oxford University Press, 20–21 or. ISBN 9780199532223.
  3. Woods, C.. (2006). Bilingualism, Scribal Learning, and the Death of Sumerian. in: Margins of Writing, Origins of Culture. Chicago, 91-120 or..

Kanpo estekakAldatu


  Artikulu hau hizkuntzei buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.