Lata mendia

Lata mendia (samoeraz Mauga Lata, ingelesez Lata Mountain) Ekialdeko Samoako edo Samoa Estatubatuarreko mendirik altuena da (966 m[1]). Ta'ū uhartean dago.

Lata
Datu orokorrak
Garaiera 963 m
Prominentzia 963 m
Geografia
Koordenatuak 14° 14′ 13″ S, 169° 27′ 25″ W / 14.2369°S,169.4569°W / -14.2369; -169.4569Koordenatuak: 14° 14′ 13″ S, 169° 27′ 25″ W / 14.2369°S,169.4569°W / -14.2369; -169.4569
Estatu burujabe Ameriketako Estatu Batuak
Unincorporated territory Amerikar Samoa
District of American SamoaManu'a District
Babestutako-eremua National Park of American Samoa (en) Itzuli
Leku geografikoa Tau (en) Itzuli
Lata mendiaren kokapena Ta'ūko mapa batean.

EzaugarriakAldatu

Lata sumendi aktiboa da[2] eta Ta'ū uharte osoa sumendi honek sortu zuen[3]. Samoa Estatubatuarreko parke nazionalaren barruan dago eta oihan izugarri batek inguratzen du[4].

Tontorra uhartea banatuta dagoen hiru konderriak (Fitiuta, Ta'ū eta Faleasao) biltzen diren lekua da. Bere mendebaldean, uhartearen erdialdean beste tontor inportante bat dago, Olotamia (903 m); ipar-ekialdean Luatele edo Judds kraterra dago, uharteko aireportua dagoen Fitiutatik hurbil.

Uhartearen barnealdean landaredia asko ixten da eta ibilbideak egin baino lehen kontsultatu beharra dago. Ekialdeko kostaldean Saua leku sakratua dago; parke nazionalaren uharteko egoitza dago eta hantxe hasten da hegoaldeko kostaldera doan ibilbidea. Hauxe izaten da mendira hurreratzeko gunea[5]; munduko amildegirik handienetakoa da hegoaldeko kostalde honetakoa, menditik itsasora berehalako jaitsiera ematen delako[6]. Alde horretan bertan Laufuti erreka (emari iraunkorra duen uharteko bakarra) menditik jaisten da. Landaredi itxiaz gain tontorraren inguruan askotan dagoen lainoa ere kontuan izan behar da; igoera bi egunetan egiten dute gehienek eta matxetea erruz erabili beharra dago. Horrek guztiak igoera zail egiten du eta jende gutxik bisitatzen du tontorra.

TradizioakAldatu

Samoa eta Polinesiako mito sortzaile batzuen arabera Manu'a uharteak dira samoar guztien jatorria. Tradizioaren arabera Tagaloak (samoarren jainko nagusia, eguzkiarena) lehen fale edo etxea Lataren tontorrean eraiki zuen[7]; mendia Tagaloaren lurreko egoitza zen.

Beste kondaira samoar batek dio Lata Fijitik etorri zen kanoa egilea zela; Savai'ira ere joan zen eta horregatik uharte honetako hego-ekialdea "Lata" deitzen da.

KartografiaAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. Iturri guztiek ez diote garaiera bera ematen; ikus, adibidez, Gobernuaren webgune hau.
  2. Whoi aldizkari digitala.
  3. Txosten zientifiko honetan aipatua; ikus 21.or.
  4. Ikuspegia tontorretik.
  5. Ibilbideak Parke nazionalaren webgunean.
  6. Webgune bera.
  7. Hawai'iko unibertsitateko; ikus 23.or.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu