Quemoy edo Kinmen (txinera tradizionalez: 金門; pinyinez: Jīnmén; euskaraz: «Urrezko Atea») Taiwango uhartea da. Formosako itsasartean dago, eta hamabi uharte txikiz osaturiko izen bereko uhartediko nagusia da. 132 km2 ditu eta 84.570 biztanle (2008).

Kinmen
Datu orokorrak
Azalera153 km²
Geografia
Map
Koordenatuak24°26′N 118°20′E / 24.44°N 118.33°E / 24.44; 118.33
UTC orduaTaiwan time (en) Itzuli
Onartu gabeko estatuak Taiwan
Province of the Republic of ChinaFuchien
Ur-gorputzaOzeano Barea

Txinako Fukien probintziako lurraldea izan zen, baina komunistek Txinako lurralde gehiena hartu eta nazionalistak Taiwanera bidali zituztenean, haien esku gelditu zen. Gaur egun Taiwanen lurraldea da.[1]

Historia aldatu

Japoniak 1937tik 1945era arte uhartea okupatu zuen arren[2] eta Taiwan eta Penghu uharteak ez bezala, Kinmen ez zitzaion inoiz Japoniar Inperioari laga, Fukien probintziaren zatitzat hartzen baitzen (eta kontsideratzen da). 1949an Kuomintang Taiwan uhartera erretiratu ondoren,[3] uhartea Txinako Errepublikako gobernuaren kontrolpean mantendu ziren, eta, beraz, Txinako Herri Errepublikako eta Txinako Errepublikako indarren arteko liskarren lekua izan zen Taiwango itsasartearen lehen eta bigarren krisietan, eta 1960ko Estatu Batuetako presidentetzarako hauteskundeen gai nagusi bihurtu zen.[4]

Kinmenek erreserba militar gisa balio izan zuen, baina 1990eko hamarkadaren erdialdean gobernu zibilari itzuli zitzaion eta Taiwanetik eta Taiwanerako bidaia baimendu zen. Kinmen eta Txina kontinentalaren arteko bidaia zuzenak 2002an ireki zituzten, eta 2003an eten egin ziren laburki, ASAL epidemiaren ondorioz. Irekiera honek eztanda ekonomikoa ekarri zuen eta sarrera gisa balio izan du kontinentean kokatzeko modu merkeago bat bilatzen duten taiwandar enpresarientzat, Hong Kongetik igaroz baino.

Banaketa administratiboa aldatu

Sei udalerritan banaturik dago: Jincheng, Jinsha, Jinhu, Jinning, Lieyu eta Wuqiu

Klima aldatu

      Datu klimatikoak (Kinmen)      
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 26.2 28.1 31.6 32.1 37.8 38.4 39.1 39.1 38.2 36.7 33.3 27.5 '
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 16.6 16.8 20.1 23.2 26.1 29.5 32.1 32.2 30.7 27.6 23.8 19.7 24.9
Batez besteko tenperatura (ºC) 12.6 13.0 15.1 19.3 23.1 26.3 28.4 28.5 26.6 23.6 19.4 15.5 21
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 10.0 10.1 12.2 16.4 20.8 23.9 25.9 25.6 24.3 20.9 16.8 12.8 18.3
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) 1.3 4.1 4.2 8.2 12.8 16.6 23.0 22.9 20.0 14.1 9.5 3.2 '
Pilatutako prezipitazioa (mm) 34.7 63.5 92.3 118.3 139.8 154.2 127.6 156.3 116.4 38.6 23.5 24.2 1089.4
Eguzki orduak 124.6 98.3 96.2 113.2 138.4 182.8 246.1 227.1 188.2 187.1 150.3 151.0 1903.3
Hezetasuna (%) 74.4 76.6 78.4 82.6 83.1 83.8 81.4 80.3 78.4 72.4 71.2 73.5 78
Iturria (1): Agricultural Research Institute, Kinmen County[5]
Iturria (2): Central Weather Bureau (Extremes 2004–present)[6][7][8][9]

Erreferentziak aldatu

  1. Lur entziklopedietatik hartua.
  2. (Gaztelaniaz) Islas de China. .
  3. (Ingelesez) Tourism Administration Republic of China (Taiwan). (2008-04-30). Tourism Administration, Republic of China (Taiwan)-Kinmen County. .
  4. (Gaztelaniaz) Abril, Guillermo. (2023-04-16). «Taiwán, el punto caliente donde chocan las superpotencias» El País.
  5. (Txineraz) Agricultural Research Institute, Kinmen County. 氣候環境. .
  6. (Txineraz) Central Weather Bureau. 氣象站各月份最高氣溫統計. .
  7. (Txineraz) Central Weather Bureau. 氣象站各月份最高氣溫統計(續). .
  8. (Txineraz) Central Weather Bureau. 氣象站各月份最低氣溫統計. .
  9. (Txineraz) Central Weather Bureau. 氣象站各月份最低氣溫統計(續). .

Kanpo estekak aldatu