Ireki menu nagusia

Azido palmitiko

CH3−(CH2)14−COOH formulako gantz-azido asea. Kristal zuri erregaiak eratzen ditu. Xaboietan, iragazgaizteko produktu gisa eta lubrifikatzaile gisa erabiltzen da
Azido palmitiko[1]
Identifikadoreak
CAS zenbakia 57-10-3 YesY
PubChem 985
ChEMBL CHEMBL82293 N
IUPHAR ligand 1055
Propietateak
Formula molekularra C16H32O2
Masa molarra 256.42 g/mol
Itxura Kristal zuri
Dentsitatea 0.853 g/cm3 at 62 °C
Fusio puntua

62.9 °C[2]

Irakite-puntua

351-352 °C[3]
215 °C 15 mmHg-tan

Disolbagarritasuna uretan Disolbaezin
Azidotasuna (pKa) 4.78
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
1
0
Kontrakoa esaten ez bada, emandako datuak baldintza normaletan (25 °C, 100 kPa) hartuak dira.
Erreferentziak

Azido palmitikoa formula kimikoa duen gantz-azido ase bat da. Palma olioak azido palmitiko asko du, hortik gantz azido honen izena. Hamasei karbono ditu (16:0).

Haragian eta esnekietan dagoen gantz azido ugariena da eta landareetan ere aurkitzen da, palma olioaren %44a osatzen du eta oliba olioaren %8-20[4]. Gizakietan gantz ehunaren %21-30 osatzen du[5].

HistoriaAldatu

Edmond Frémy kimikari frantsesak aurkitu zuen 1840 urtean saponifikaturiko palma oliotan[6].

EzaugarriakAldatu

Azido palmitikoa azido hexadekanoikoa da, hau da, 16 karbonoko katea du eta erabat asea da. Alkohol beroan eta eterrean disolbatzen diren kristal zuri gisa agertzen da. Ez da uretan disolbatzen, eta sukoia da. 62 °C-an likidotzen da, eta 350 °C-an irakiten du[7]. Espermazetia edo palma olioa saponifikatuz, edo koipe naturalak hidrolizatuz lortzen da.

Hain erreduziturik dagoenez, katabolismoa burutzen denean 50 mol azido palmitikok 129 ATP mol ematen ditu.

ErabilerakAldatu

Palmitato metalikoak, xaboiak, olio labaingarriak, gai iragazgaitzak eta janarien gehigarriak ekoizteko erabiltzen da.

Aluminioarekin osatzen duen gatza napalma ekoizteko erabili zen.

ErreferentziakAldatu

  1. Merck Index, 12th Edition, 7128.
  2. Beare-Rogers, J.; Dieffenbacher, A.; Holm, J.V. (2001) «Lexicon of lipid nutrition (IUPAC Technical Report)» Pure and Applied Chemistry 73 (4): 685–744 doi:10.1351/pac200173040685.
  3. Palmitic acid Inchem.org
  4. Carta, Gianfranca; Murru, Elisabetta; Banni, Sebastiano; Manca, Claudia (2017-11-08) «Palmitic Acid: Physiological Role, Metabolism and Nutritional Implications» Frontiers in Physiology (8) doi:10.3389/fphys.2017.00902 ISSN 1664-042X PMID 29167646 PMC PMC5682332 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  5. Kingsbury, K. J.; Paul, S.; Crossley, A.; Morgan, D. M. (1961-03) «The fatty acid composition of human depot fat» Biochemical Journal (3): 541–550 ISSN 0264-6021 PMID 13756126 PMC PMC1205373 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  6. Frémy, Edmond (1842) «Memoire sur les produits de la saponification de l'huile de palme» Journal de Pharmacie et de Chimie XII:757.
  7. (Ingelesez) Anneken, David J.; Both, Sabine; Christoph, Ralf; Fieg, Georg; Steinberner, Udo; Westfechtel, Alfred (2006-12-15) Fatty Acids Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA doi:10.1002/14356007.a10_245.pub2 ISBN 3527306730 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.