Azido palmitiko

CH3−(CH2)14−COOH formulako gantz-azido asea. Kristal zuri erregaiak eratzen ditu. Xaboietan, iragazgaizteko produktu gisa eta lubrifikatzaile gisa erabiltzen da

Azido palmitikoa formula kimikoa duen gantz-azido ase bat da. Palma olioak azido palmitiko asko du, hortik gantz azido honen izena. Hamasei karbono ditu (16:0).

Azido palmitiko
Palmitinsäure Skelett.svg
Palmitic-acid-3D-balls.png
Formula kimikoa C₁₆H₃₂O₂
SMILES kanonikoa 2D eredua
InChl 3D eredua
Osatuta oxigeno eta karbono
Mota long chain fatty acid (en) Itzuli eta Gantz-azido ase
Ezaugarriak
Dentsitatea
0,8414 g/cm³
Errefrakzio indiziea 1,4219
Fusio-puntua 62,9 °C
61 °C
Masa molekularra 256,24 u
Erabilera
Rola Entzimen inhibitzaile
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
1
0
Flash-puntua 192 °C
Identifikatzaileak
InChlKey IPCSVZSSVZVIGE-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia 57-10-3
ChemSpider 960
PubChem 985
Reaxys 607489
Gmelin 15756 eta 44952
ChEBI 190200
ChEMBL CHEMBL82293
ZVG 33990
EC zenbakia 200-312-9
ECHA 100.000.284
CosIng 78421
MeSH D019308
RxNorm 1426390
Human Metabolome Database HMDB0000220
KNApSAcK C00001233
UNII 2V16EO95H1
NDF-RT N0000022738
KEGG D05341 eta C00249
PDB Ligand PLM

Haragian eta esnekietan dagoen gantz azido ugariena da eta landareetan ere aurkitzen da, palma olioaren %44a osatzen du eta oliba olioaren %8-20[1]. Gizakietan gantz ehunaren %21-30 osatzen du[2].

HistoriaAldatu

Edmond Frémy kimikari frantsesak aurkitu zuen 1840 urtean saponifikaturiko palma oliotan[3].

EzaugarriakAldatu

Azido palmitikoa azido hexadekanoikoa da, hau da, 16 karbonoko katea du eta erabat asea da. Alkohol beroan eta eterrean disolbatzen diren kristal zuri gisa agertzen da. Ez da uretan disolbatzen, eta sukoia da. 62 °C-an likidotzen da, eta 350 °C-an irakiten du[4]. Molekula anfipatikoa da. Espermazetia edo palma olioa saponifikatuz, edo koipe naturalak hidrolizatuz lortzen da.

Hain erreduziturik dagoenez, katabolismoa burutzen denean 50 mol azido palmitikok 129 ATP mol ematen ditu.

Bestalde mintzeko proteina integralak izango direnei itsasten zaie Golgi aparatuan eta proteina palmitoilatuak bihurtzen dira. Hau ezinbestekoa da zelula mintzean behar duten tokian kokatu daitezen[5].

ErabilerakAldatu

Palmitato metalikoak, xaboiak, olio labaingarriak, gai iragazgaitzak eta janarien gehigarriak ekoizteko erabiltzen da.

Aluminioarekin osatzen duen gatza napalma ekoizteko erabili zen.

ErreferentziakAldatu

  1. Carta, Gianfranca; Murru, Elisabetta; Banni, Sebastiano; Manca, Claudia. (2017-11-08). «Palmitic Acid: Physiological Role, Metabolism and Nutritional Implications» Frontiers in Physiology (8) doi:10.3389/fphys.2017.00902 ISSN 1664-042X PMID 29167646 PMC PMC5682332 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  2. Kingsbury, K. J.; Paul, S.; Crossley, A.; Morgan, D. M.. (1961-03). «The fatty acid composition of human depot fat» Biochemical Journal (3): 541–550 ISSN 0264-6021 PMID 13756126 PMC PMC1205373 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  3. Frémy, Edmond. (1842). «Memoire sur les produits de la saponification de l'huile de palme» Journal de Pharmacie et de Chimie XII:757.
  4. (Ingelesez) Anneken, David J.; Both, Sabine; Christoph, Ralf; Fieg, Georg; Steinberner, Udo; Westfechtel, Alfred. (2006-12-15). Fatty Acids. Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA doi:10.1002/14356007.a10_245.pub2 ISBN 3527306730 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  5. «Las proteínas van donde deben gracias a un proceso simple» www.madrimasd.org . Noiz kontsultatua: 2020-01-16.

Kanpo estekakAldatu