Azido oxaliko

konposatu kimiko

Azido oxaliko edo azido etanodioiko (H2C2O4) azido organiko dikarboxiliko bakunena da. Scheelek aurkitu zuen 1776an, azukrearen oxidazioa aztertzen ari zela. Oso hedatua dago landareetan, eta kaltzioaren, sodioaren, eta potasioaren oxalatoak eratuz agertzen da. Animalien gernuan ere dago kopuru txikitan. Solidoa, kristal itxurakoa eta gardena da. Pisu espezifikoa 1,65 g/cm3 da; 187 °C-tan urtzen da. Uretan, alkoholetan eta eterretan urtzen da. Beroaren eraginez azido formikoa eratzen du. Azukreen, almidoiaren eta zelulosaren oxidazioz lortu zen luzaroan. Gaur egun karbono monoxidoa sodio hidroxidoarekin, edo sodio formiatoa sodio hidroxidoarekin erreakzionaraziz eta ondoren eratutako dihidrato kristalak destilatuz lortzen da. Industrian metalak garbitzeko eta zuritzeko, larruak ontzeko, ehunen margoak finkatzeko eta koloregaiak eta tinteak egiteko erabiltzen da. Litografiak, grabatuak eta zura garbitzeko eta katalizatzaile gisa ere erabiltzen da.

Azido oxaliko
Oxalic acid.png
Formula kimikoa C₂H₂O₄
SMILES kanonikoa 2D eredua
InChl 3D eredua
Osatuta oxigeno, karbono eta hidrogeno
Base konjokatua hydrogenoxalate (en) Itzuli
Ezaugarriak
Dentsitatea
1,9 g/cm³ (20 °C)
Azidotasuna (pKa) 1,19
Disolbagarritasuna 14 g/100 g (ura, 20 °C)
Momentu dipolarra 1,0E-31 C m
Fusio-puntua 189,5 °C
Irakite-puntua 100,7 °C
Sublimazio-tenperatura 102 °C
Fusio-entalpia 1,0E-31 C m
Formazio entalpia estandarra -817,38 kJ/mol
Errekuntza entalpia -251,8 kJ/mol
Lurrun-presioa 0,001 mmHg (20 °C)
Masa molekularra 89,995 u
Erabilera
Rola reducing agent (en) Itzuli
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
3
0
Denboran ponderatutako esposizio muga 1 mg/m³ (10 h, Ameriketako Estatu Batuak)
Denbora laburreko esposizio muga 2 mg/m³ (baliorik ez)
Flash-puntua 166 °C
IDLH 500 mg/m³
Eragin dezake oxalic acid exposure (en) Itzuli
Identifikatzaileak
InChlKey MUBZPKHOEPUJKR-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia 144-62-7
ChemSpider 946
PubChem 971
Reaxys 385686
Gmelin 16995
ChEBI 2208
ChEMBL CHEMBL146755
NBE zenbakia 3261
RTECS zenbakia RO2450000
ZVG 17910
DSSTox zenbakia RO2450000
EC zenbakia 205-634-3
ECHA 100.005.123
CosIng 35766
MeSH D019815
RxNorm 1427058
Human Metabolome Database HMDB0002329
KNApSAcK C00001198
UNII 9E7R5L6H31
NDF-RT N0000022737
KEGG C00209
PDB Ligand OXD

ErreferentziakAldatu


Kanpo estekakAldatu


  Artikulu hau kimikari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.