Ireki menu nagusia

Alfila, Hego Euskal Herrian, eta Foua, Ipar Euskal Herrian (♗ ♝), xakean gutxi gorabehera 3 peoien balioa duten piezak dira. Xake-taulan barna diagonalki aurrerantz nahiz atzerantz mugitzen dira, nahierako lauki kopuruan, baina ezin dute beste piezen gainetik jauzi egin. Gainera, beren mugimendua xake hasieratik kokatuak dauden laukiaren koloreko diagonaletara mugatua dago. Adibidez, xake hasieran lauki zuri batean dagoen alfila lauki zuriko diagonaletan bakarrik mugitu ahalko da, eta inoiz ez beltzetan, eta alderantziz, xake hasieran lauki beltzean kokatua dagoen alfila beti diagonal beltzetan mugituko da, inoiz ez zurietan.

Xake piezak
Chess klt45.svgChess kdt45.svg
Erregea
Chess qlt45.svgChess qdt45.svg
Erregina
Chess rlt45.svgChess rdt45.svg
Dorrea
Chess blt45.svgChess bdt45.svg
Alfila
Chess nlt45.svgChess ndt45.svg
Zaldia
Chess plt45.svgChess pdt45.svg
Peoia
Alfila.

Xake hasieran jokalari bakoitzak bi alfil bana ditu, bere lehen lerroan kokatuak, zaldia eta errege edota erreginaren artean kokatuak.

Hasiera batean, Xakearen arbasoak diren Chaturanga eta Shatranj jokoetan ez zegoen alfilik, elefante baten itxurako pieza baizik. Baina XII. mendearen inguruan Europan jokoari gehitua izan zen, batzuen arabera Eliza Katolikoaren eraginez, jatorrizko al-fil (الفيل, elefante) arabiar piezaren itxurak artzapezpiku baten mitrarekin zuen antzekotasuna aprobetxatuz. Gainera, zenbait hizkuntzetan artzapezpiku ere deitzen zaio, adibidez, ingeles (bishop) eta portugesez (bispo)