Chatham uharteak


Chatham uharteak (ingelesez: Chatham Islands) Ozeano Bareko hegoaldeko uharteak dira, Zeelanda Berriko ekialdetik 800 km-ra. 963 km2 eta 520 biztanle. Sumendi jatorrikoak dira.

Chatham uharteak
Chatham Islands from space ISS005-E-15265.jpg
Espaziotik ikusiak
Bertako izenaChatham Islands
Geografia
KokapenaOzeano Barea
Uharteak denera10
Uharte nagusiakChatham uhartea, Pitt uhartea
Azalera966 km²
Punturik garaienaMaungatere muinoa
Politika
Herrialdea Zeelanda Berria
Hiri populatuenaWaitangi
Gizartea
Biztanleria650

HistoriaAldatu

1500 urtearen inguruan Moriori herria iritsi zen uhartera[1]. Nunuku-whenua izeneko liderrak, gerretatik ihesi, bakean biziko zen talde bat osatu zuen. Broughton itsasgizon britainiarrak aurkitu zituen 1791. urtean[2]. 1835ean Ngāti Mutunga eta Ngāti Tama Māori maori iwietako kideek uhartea inbaditu zuten eta Morioriak ia desagertarazi zituzten. Bizirik iraun zutenak esklabo bilakatu zituzten. Zeelanda Berriko lurrak dira 1842. urtetik aurrera. Morioriera 1898an desagertu zen, azken hiztunaren heriotzarekin batera[3].

UharteakAldatu

Izena Moriorierazko izena Maorierazko izena
Chatham uhartea Rekohu Wharekauri
Pitt uhartea Rangiaotea Rangiauria
Hego-ekialdeko uhartea Rangatira Rangatira
The Fort uhartea ezezaguna Mangere
Mangere Txikia uhartea ezezaguna Tapuenuku
Star Keys uhartea Motuhope Motuhope
The Sisters uhartea Rangitatahi Rangitatahi
Forty-Fours uhartea Motchuhar Motuhara

KlimaAldatu

      Datu klimatikoak (Chatham uharteak)      
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 17.8 18.1 17.1 15.1 12.8 11.1 10.4 10.9 11.8 13.1 14.5 16.5 14.1
Batez besteko tenperatura (ºC) 14.7 15.1 14.2 12.5 10.2 8.7 8.0 8.5 9.3 10.5 11.8 13.7 11.0
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 11.7 12.1 11.3 9.8 7.7 6.4 5.5 6.1 6.8 7.9 9.1 10.9 8.8
Euria (mm) 54 55 74 70 93 99 95 76 71 63 59 55 855
Euri egunak (≥ 1mm) 8 7 10 10 15 15 16 14 12 10 9 8 133
Eguzki orduak 179 143 122 99 79 63 55 93 106 136 152 162 1415
Hezetasuna (%) 80.1 83.1 81.7 82.6 84.1 84.3 84.5 83.2 82.9 83.5 80.2 80.3 82.4
Iturria: NIWA CliFlo data Musselburgh[4]

ErreferentziakAldatu

  1. King, Michael. (2000). Moriori : a people rediscovered. (Rev. ed. argitaraldia) Viking ISBN 0-14-010391-0. PMC 46651725. (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
  2. (Maorieraz) Taonga, New Zealand Ministry for Culture and Heritage Te Manatu. «From first settlement to 1860» teara.govt.nz (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
  3. (Ingelesez) King, Michael. (2017-05-01). Moriori: A People Rediscovered. Penguin Random House New Zealand Limited ISBN 978-0-14-377128-9. (Noiz kontsultatua: 2021-12-28).
  4. NIWA. CliFlo data Musselburgh (5402, 15752). .

Kanpo estekakAldatu