Azido esteariko

Naturan ugariena den gantz-azido asea, animalien eta landareen gantzetan aurkitu daitekeena; alkoholetan disolbatzen da, eta 70 °C-an urtzen da

Azido estearikoa edo Azido oktodekanoikoa kate luzeko gantz-azido ase bat da, formula duena. Hemezortzi karbono ditu (18:0) eta molekula anfipatikoa da..

Azido esteariko
Stearinsäure Skelett.svg
Stearinsäure auf Uhrglas.jpg
Formula kimikoa C₁₈H₃₆O₂
SMILES kanonikoa 2D eredua
InChl 3D eredua
Osatuta oxigeno eta karbono
Mota long chain fatty acid (en) Itzuli eta Gantz-azido ase
Ezaugarriak
Dentsitatea
0,94 g/cm³
Fusio-puntua 69,6 °C
71 °C
Irakite-puntua 361 °C
Masa molekularra 284,272 u
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
1
0
Identifikatzaileak
InChlKey QIQXTHQIDYTFRH-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia 57-11-4
ChemSpider 5091
PubChem 5281
Reaxys 608585
Gmelin 28842
ChEBI 344065
ChEMBL CHEMBL46403
ZVG 11760
EC zenbakia 200-313-4
ECHA 100.000.285
CosIng 79070
RxNorm 1310551
Human Metabolome Database HMDB0000827
KNApSAcK C00032087 eta C00001238
UNII 4ELV7Z65AP
NDF-RT N0000022782
KEGG D00119 eta C01530
PDB Ligand STE

HistoriaAldatu

Michel Eugène Chevreul kimikari frantsesak aurkitu eta identifikatu zuen 1816 urtean[1]. Grezierazko στέαρ "stear" hitza erabili zien izendatzeko, honek "seboa" esan nahi du.

JatorriaAldatu

Animalien koipetan %30era irits daiteke, landare jatorriko koipetan aldiz urriagoa da, %5a baino gutxiago, koko gurinean ezik (%28-45)[2]. Naturan aurkitzen den gantza azido aseen artean bigarren ugariena da, azido palmitikoaren ondoren[3]. Azido estearikoz osaturiko triglizeridoa Triestearina da.

EkoizpenaAldatu

Animaliaren koipetik lortzen da. Koipea presio eta tenperatura altuetan ipintzen da eta ondoren saponifikatu egiten da[4]. Normalean azido palmitikoarekin nahasturik egoten da.

Giza gorputzean gantz azidoen biosintesiaren bidez lortzen da, bi karbonotako Azetil-CoA molekulak elkartuz.

ErabilerakAldatu

Kandela, xaboi eta kosmetikoak ekoizteko erabiltzen da industrialki.

 
Azido esteariko hautsa.

ErreferentziakAldatu

  1. Chevreul, M.E.. (1816). «Examen des graisses d'homme, de mouton, de boeuf, de jaguar et d'oie» Ann. Chim. Phys..
  2. (Ingelesez) Beare-Rogers, J. L.; Dieffenbacher, A.; Holm, J. V.. (2001-01-01). «Lexicon of lipid nutrition (IUPAC Technical Report)» Pure and Applied Chemistry (4): 685–744 doi:10.1351/pac200173040685 ISSN 1365-3075 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  3. Gunstone, F. D., John L. Harwood, and Albert J. Dijkstra. (2007). The Lipid Handbook with Cd-Rom. Boca Raton: CRC Press ISBN 0849396883.
  4. (Ingelesez) Anneken, David J.; Both, Sabine; Christoph, Ralf; Fieg, Georg; Steinberner, Udo; Westfechtel, Alfred. (2006-12-15). Fatty Acids. Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA doi:10.1002/14356007.a10_245.pub2 ISBN 3527306730 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.

Kanpo estekakAldatu