Ireki menu nagusia

Palaestra, Olinpian: borrokalariak eta joko olinpiarretako beste partaide batzuk entrenatzeko lekua.

Antzinaroko Olinpiar Jokoak antzinako Grezian garrantzi handia zuen jaialdia ziren. Panheleniar jokoen parte ziren eta Olinpian ospatzen ziren lau urtez behin. K.a. VIII. mendearen inguruan sortu ziren eta Teodosio I.a enperadore erromatarrak K.o. 393 urtean debekatu zituen arte iraun zuten[1].

Hasiera batean froga bat besterik ez zen (dromos estadio barruko lasterketa), baina denborarekin programa osatuz joan zen eta jokoek arrakasta handia lortu zuten. Hiritar greko libreek soilik har zezaketen parte; garailea bere jaioterriko heroi bilakatzen zen eta haren omenez odak eta estatuak egiten ziren. Jokoan ziren bitartean, gerrak albo batera uzten ziren. Greziako Estatu-Hiri guztietako (Atenas, Rodas, Sirakusa, Korinto, Tebas...) atletek hartzen zuten parte, eta irabazleak heroi bilakatzen ziren[2].

Olinpia Kronion mendiaren ondoan dago, eta huraxe zen Peloponesoko gune erlijiosoa. Han zegoen Zeusen tenplua, eta bertan, Zeusen estatua, antzinateko zazpi mirarietako bat.

Olimpiako stadium-era sartzeko tuneleko arkua


Kirol prestaketaAldatu

Haur greziar askeek hamabi urte betetzen zituztenean, palestran sartzen ziren, non muskuluak garatzen eta nerbioak diziplinatzen irakasten zitzaien. Hamasei urterekin gimnasiora sartzen ziren, eta bertan ariketa fisikoak eta atletismoa egiten zituzten greziarrek. Gimnasioek, basoan, aire zabalean jarduteko pista eta lekuak zituzten. Hogei urterekin, greziarrek, euren kirol prestakuntza amaitzen zuten: armak ematen zitzaizkien, eta Olinpiar Jokoetan parte hartzeko gai ziren.

Su-eten sakratuaAldatu

Jokoen alderdi nabarmenetako bat, su-eten sakratua zen. Honen jatorria Ifitoren erregealdian dago, Heraren tenpluan gordetzen zen disko batean su-etenaren terminoak inskribatzea eskatu zuena. Su-eten honek, iraupen ezezagun batean zehar, gerra jarduera oro debekatzea zekarren. Su-eten hau jokoak garatu baino denbora bat lehenago hasi eta denbora bat beranduago arte luzatzen zen.

Hasiera batean, su-etenak Peloponeson zeuden lekuak bakarrik hartu zituen, baina, ondoren, jokoetan parte hartu nahi zuten hiri guztietara zabaldu zen. Hiri batek ez bazuen onartzen arau horri men egitea, Olinpiar Jokoetan parte hartzetik kanpo geratzen zen eta, onartu ondoren, su-etena urratzen bazuen isun handiei aurre egin behar zien eta bere ordezkariak kanporatu egiten zituzten[3].

 
Hera-ren tenplua, Olimpian, gaur egun.


ErreferentziakAldatu

  1.   «olinpiko - Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa» www1.euskadi.net . Noiz kontsultatua: 2018-06-05 .
  2.   «Antzinako Greziaren handitasuna» Argia . Noiz kontsultatua: 2018-06-05 .
  3. (Ingelesez)  Buono-Core, Raúl «La neutralidad y la tregua sagrada en Grecia: ¿actos diplomáticos? [The neutrality and the truce sacred in Greece: diplomatic acts?»] LIMES . Noiz kontsultatua: 2019-09-20 .

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Antzinaroko Olinpiar Jokoak