Masa molekular

Molekula osatzen duten atomoen masa atomikoen batura. Masa atomikoaren unitate batutan neurtzen da (u). Masa molarraren balio numeriko berekoa da, baina horren unitatea g·mol^-1 da.
Pisu molekular» orritik birbideratua)

Masa molekularra (m) molekula jakin baten masa da: daltonetan (Da edo u) neurtzen da[1][2]. Konposatu bereko zenbait molekulak masa molekular desberdinak izan ditzakete, elementu baten isotopo desberdinak dituztelako. Erlazionaturiko masa molekular erlatiboa, IUPACek definitua, molekula baten masaren eta masa atomiko bateratuaren (dalton ere deitzen zaio) arteko erlazioa da, eta unitate gabekoa da. Masa molekularra eta masa molekular erlatiboa desberdinak dira, baina masa molarrarekin lotuta daude. Masa molarra honela definitzen da: substantzia jakin baten masa zati substantzia kantitatea, eta g/mol-tan adierazten da. Masa molarra zifra egokiena izaten da substantzia baten kantitate makroskopikoak (pisatu daitezkeenak) direnean.

Pisu molekularraren definizioa, berez, masa molekularraren sinonimo da; hala ere, praktikan, oso aldakorra da, baita harekin batera erabilitako unitateak ere. Preparazio arrunt askok g/mol erabiltzen dute, eta masa molarraren sinonimotzat hartzen dute; iturri garrantzitsuagoek, berriz, Da edo u erabiltzen dute, eta definizioa hurbilago lerrokatzen dute masa molekularrarekin. Pisu molekularra Da edo u unitateekin erabiltzen denean ere, askotan masa molarraren antzeko batez besteko ponderatu gisa erabiltzen da, baina unitate desberdinekin. Biologia molekularrean, makromolekulen pisuari bere pisu molekularra esaten zaio, eta kDa-tan adierazten da, nahiz eta zenbakizko balioa batez besteko baten hurbilketa eta adierazgarria izan maiz.

Masa molekularra, pisu molekularra eta masa molarra terminoak, askotan, zientziaren eremuetan erabiltzen dira, haien arteko bereizketa erabilgarria ez denean. Zientziaren beste arlo batzuetan, bereizketa erabakigarria da. Masa molekularra maizago erabiltzen da ongi definitutako molekula bakar edo espezifiko baten masari dagokionez, eta pisu molekularra baino gutxiago, lagin baten batez besteko ponderatuari dagokionez. SI oinarrizko unitateen berdifinizioaren aurretik 2019. urtean daltonetan (Da edo u) adierazitako kantitateak, definizioz, g/mol unitateetan adierazitako kopuruen baliokide ziren zenbakiz, eta, beraz, guztiz trukagarriak ziren zenbakiz. 2019ko maiatzaren 20ko unitateen birdefinizioaren ondoren, erlazio hori ia baliokidea da.

Molekula txikien eta ertainen masa molekularra, masa-espektrometriaren bidez neurtua, molekularen elementuen konposizioa zehazteko erabil daiteke. Makromolekulen masa molekularrak, hala nola proteinak, masa-espektrometriak ere zehaztu ditzake; hala ere, argiaren biskositatean eta sakabanaketan oinarritutako metodoak masa molekularra zehazteko ere erabiltzen dira, masa-datu kristalografikorik edo espektrometrikorik ez dagoenean.

Adibidea aldatu

Adibidez, uraren ( ) kasuan, molekulan dauden bi hidrogeno atomoen eta oxigeno atomo bakarraren masa atomikoak batu behar dira:

 

Uraren masa molekularra (ur molekula bakoitzak duen masa) 18,01534   da.

Definizioz, hidrogenoaren masa atomikoa 1 izan beharko litzateke. Baina naturan dauden isotopoak direla eta (deuterio eta tritioa) masa hori pixka bat altuagoa da.

Masa molarrak, nahiz eta masa molekularraren zenbakizko balio berdina izan, unitate desberdinak ditu, eta bestelako ezaugarriak adierazten ditu.

Erreferentziak aldatu

  1. Le Système International d'Unités (SI) = The International System of Units (SI). (8e éd. argitaraldia) Bureau International des Poids et Mesures 2006 ISBN 92-822-2213-6. PMC 70240217. (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).
  2. «Fundamental Physical Constants from NIST» physics.nist.gov (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

Kanpo estekak aldatu