Liposoma

Fosfolipidoz eratutako xixku artifiziala, mintzean zeharreko molekula-garraioa, lipido-proteina elkarrekintzak eta bestelako prozesuak in vitro aztertzeko erabiltzen dena

Fosfolipidoz osaturiko bigeruza lipidikozko besikula esferikoa da liposoma. Tamaina aldakorrekoa izan daiteke (25 nm - 1 μm) eta barnean medio urtsua du. Bigeruza lipidiko sintetikoen erabilerak mintz plasmatikoaren ezaugarriei buruzko ikerketak erraztu ditu.

Fosfolipidoz osaturiko liposoma ingurune urtsuan.

Lipido mota desberdinak eta horien nahaste desberdinetatik abiatuz sintetiza daitezke liposomak, baina garrantzitsuenak fosfolipidoak dira. Posible da gainera, lipidoez gain proteinak dituzten liposomak sortzea.

Liposoma motakAldatu

Bi liposoma mota bereizten dira:

  • Besikula multilamelarrak: hainbat bigeruza lipidikoz osaturik daude, bata bestearengandik likidoz banandurik.
  • Besikula unilamelarrak: likidoz beteriko nukleo edo gunea inguratzen duen bigeruza lipidiko sinple batez osaturikoak.

ErabileraAldatu

Azken urteotan liposomen teknologia asko garatu da eta jatorrizkoaz gain (mintzari buruzko ikerketak) erabilera ugari garatu dira:

Medikamendu, drogak eta bestelako substantziak liposometan sartu eta garraiatzea posible dela frogatu da. Medikamenduz beteriko liposomak medikamendu soilaren administrazioak baino abantaila handiagoak ditu. Alde batetik, eraginkortasuna areagotzea lortzen da, ehun osasuntsuak ekidin eta ehun gaixoetara zuzentzen baitira. Bestetik, liposomak toxikoak ez direnez, medikamendu baten eraginkortasuna/toxikotasuna hobe daiteke.

Posible da liposomak zeluletara atxikitzea mintz-antigenoen aurkako antigorputzak erabiliz. Honela, molekula desberdinak mintz lipidikoan murgildurik babestuta daude eta zelula zein ehun desberdinetara bidera daitezke. Dena den, oraindik arazo ugari konpondu gabe daude eta nahiz eta medikamendu ugari liposometan enkapsulaturik komertzializatu, beste askoren erabilera oraindik ezinezkoa da.

AdibideakAldatu

  • Intsulina liposometan enkapsulaturik administratu daiteke aho bidetik.
  • Minbiziaren terapian erabili ohi diren drogak zelula gaiztoetara modu egokiagoan heltzea lor daiteke.

Kanpo estekakAldatu