Trihalometano

gai kimiko

Trihalometano esaten zaie CHX3 formula duten metanoaren deribatu trihalogenatuei, hots, metanoaren lau hidrogeno atomoetako hiru halogeno batez ordezkatuta dituztenei. Hiru halogeno-atomoak klase berekoak badira haloformo esaten zaie; adibidez, HCI3 iodoformoa da, HCBr3 bromoformoa eta HCCl3 kloroformoa[1].

Trihalometano
Osatutakarbono, hidrogeno eta halogeno
Motaorganohalogen compound (en) Itzuli eta halomethane (en) Itzuli
Identifikatzaileak
MeSHD022882

Disolbatzaile edo hozgarri gisa usatzen dira. Halaber ingurugiro-poluitzaileak dira eta asko kartzinogenotzat jotzen dira.

Trihalometaboak naturalki ere sor daitezke. Alga batzuk esaterako kloroformoa ekoizten dute. Ura edateko modukoa izateko kloratzen denean kloroak materia organikoarekin erreakzionatzen du triahalometanoak sortuaz. Kartzinogeno potentziala badira ere, Munduko Osasun Erakundeak ura tratatzeak ekar lezakeen kaltea tratatu gabea edatea ekarriko zukeena baino askoz txikiagoa dela kontsideratzen du eta ez du kaltegarritzat jotzen. MOEren arabera, ur tratatua 70 urtez jarrian kontsumitzearen ondorioz minbizia garatzeko aukera 100.000 biztanleko 1ekoa da[2].

Trihalomentanorik ohikoenak (pisu molekurraren arabera ordenatuta)Aldatu

Formula Izen arrunta IUPAC izena Egitura
CHF3 fluoroformo trifluorometano
 
CHClF2 klorodiflurometano klorodiflurometano
 
CHCl3 kloroformo triklorometano
 
CHBrCl2 bromodiklorometano bromodiklorometano
 
CHBr2Cl dibromoklorometano dibromoklorometano
 
CHBr3 bromoformo tribromometano
 
CHI3 iodoformo triiodometano
 

ErreferentziakAldatu

  1. «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2022-03-05).
  2. «Capítulo» tierra.rediris.es (Noiz kontsultatua: 2022-03-05).

Kanpo estekakAldatu