Obesitate

Gizentasun» orritik birbideratua)

Ohar medikoa
Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.

Obesitatea, gizentasuna edo loditasuna giza gorputzean gantz gehiegi metatzearen gaixotasuna da. Osasunerako ondorio kaltegarriak izan ditzake, hala nola diabetesa, osteoartritisa, loaren apnearen sindromea, kardiopatia iskemikoa, istripu zerebrobaskularrak eta minbizi mota zenbait. Gainpisuaren muturreko egoera da, eta Osasunerako Mundu Erakundearen arabera gorputz-masaren indizea 30etik gorakoa denean jotzen da pertsonak obesitatea pairatzen duela.

Obesitate
Nude woman arising from the ground (rbm-QP301M8-1887-268a~8).jpg
Deskribapena
Mota overnutrition (en) Itzuli
Espezialitatea endokrinologia
Asoziazio genetikoa HS6ST3 (en) Itzuli, ZZZ3 (en) Itzuli, GNAT2 (en) Itzuli, ADCY9 (en) Itzuli, FTO (en) Itzuli, BDNF (en) Itzuli, TFAP2B (en) Itzuli, NRXN3 (en) Itzuli, GIPR (en) Itzuli, SH2B1 (en) Itzuli, MAP2K5 (en) Itzuli, LINGO2 (en) Itzuli, ETV5 (en) Itzuli, RPTOR (en) Itzuli, CADM2 (en) Itzuli, STIM2 (en) Itzuli, MYO1B (en) Itzuli, DCTD (en) Itzuli, DDX60L (en) Itzuli, KIRREL1 (en) Itzuli, RLN3 (en) Itzuli, DENND3 (en) Itzuli, SYT1 (en) Itzuli, RHPN2 (en) Itzuli, SEMA3A (en) Itzuli, PUM3 (en) Itzuli, TSBP1 (en) Itzuli, DMRT1 (en) Itzuli, ZNF585B (en) Itzuli, HECW1 (en) Itzuli, SPECC1 (en) Itzuli, NIPBL (en) Itzuli, RNFT2 (en) Itzuli, CSMD1 (en) Itzuli, HDAC9 (en) Itzuli, RBBP6 (en) Itzuli, PIP4K2A (en) Itzuli, FUT2 (en) Itzuli, CFAP299 (en) Itzuli, SLC25A2 (en) Itzuli, RGS7 (en) Itzuli, FLJ33534 (en) Itzuli, CAMK2A (en) Itzuli, CCDC33 (en) Itzuli, IGSF9B (en) Itzuli, GCH1 (en) Itzuli, SPAG16 (en) Itzuli, MYO16 (en) Itzuli, XDH (en) Itzuli, CA8 (en) Itzuli, TMOD1 (en) Itzuli, PLEKHG6 (en) Itzuli, TWIST1 (en) Itzuli, SGCZ (en) Itzuli, RICTOR (en) Itzuli, PKHD1L1 (en) Itzuli, NCKAP1L (en) Itzuli, EBF1 (en) Itzuli, SRL (en) Itzuli, BCAS3 (en) Itzuli, LPP (en) Itzuli, MOXD1 (en) Itzuli, RSU1 (en) Itzuli, FAM110A (en) Itzuli, PATJ (en) Itzuli, RBFOX1 (en) Itzuli, PTPRN2 (en) Itzuli, FYB2 (en) Itzuli, AFAP1L1 (en) Itzuli, DCLK1 (en) Itzuli, STON2 (en) Itzuli, C8orf34 (en) Itzuli, HPSE2 (en) Itzuli, WDPCP (en) Itzuli, BICD1 (en) Itzuli, TRAPPC9 (en) Itzuli, POLD1 (en) Itzuli, LGALS17A (en) Itzuli, HBBP1 (en) Itzuli, PRM1 (en) Itzuli, LOC150935 (en) Itzuli, SERPINA12 (en) Itzuli, AATF (en) Itzuli, NOX5 (en) Itzuli, EDEM3 (en) Itzuli, METTL15 (en) Itzuli, TMEM229B (en) Itzuli, BDP1 (en) Itzuli, CCDC69 (en) Itzuli, PTPRD (en) Itzuli, UNC5C (en) Itzuli, DLG2 (en) Itzuli, NBEAL1 (en) Itzuli, GPC6 (en) Itzuli, PKP2 (en) Itzuli, WDR59 (en) Itzuli, CAMK1D (en) Itzuli, ADORA3 (en) Itzuli, TFPT (en) Itzuli, DEUP1 (en) Itzuli, FAM189A1 (en) Itzuli, ZNF446 (en) Itzuli, ZC3H4 (en) Itzuli, MXD3 (en) Itzuli, SLC8A1 (en) Itzuli, ACBD7 (en) Itzuli, HMBOX1 (en) Itzuli, GRID2 (en) Itzuli, RYR2 (en) Itzuli, NTM (en) Itzuli, RIN2 (en) Itzuli, UGT2B7 (en) Itzuli, LINC02843 (en) Itzuli, GABRB1 (en) Itzuli, FAM19A2 (en) Itzuli, CDKAL1 (en) Itzuli, COL4A1 (en) Itzuli, TMEM45B (en) Itzuli, PPP1R12B (en) Itzuli, SHANK2 (en) Itzuli, C2CD4C (en) Itzuli, EHF (en) Itzuli, PPARGC1B (en) Itzuli, NAV1 (en) Itzuli, TIMP2 (en) Itzuli, CEP152 (en) Itzuli, BICC1 (en) Itzuli, TMC2 (en) Itzuli, TACC2 (en) Itzuli, GSG1L (en) Itzuli, TMED9 (en) Itzuli, CPEB4 (en) Itzuli, CYP2E1 (en) Itzuli, PAK5 (en) Itzuli, SORBS1 (en) Itzuli, ZNF536 (en) Itzuli, NAV2 (en) Itzuli, PHACTR2 (en) Itzuli, SORCS2 (en) Itzuli, COL23A1 (en) Itzuli, KPNA3 (en) Itzuli, DYNC1I1 (en) Itzuli, CPT1A (en) Itzuli, SMYD3 (en) Itzuli, KCNB1 (en) Itzuli, CFAP77 (en) Itzuli, SLC36A4 (en) Itzuli, FSIP1 (en) Itzuli, KLKB1 (en) Itzuli, EPHA6 (en) Itzuli, DCP1B (en) Itzuli, MACROD2 (en) Itzuli, MYO10 (en) Itzuli, ADSS2 (en) Itzuli, TGFBRAP1 (en) Itzuli, ELAVL4 (en) Itzuli, MPRIP (en) Itzuli, CDH4 (en) Itzuli, ERBB3 (en) Itzuli, CLEC16A (en) Itzuli, SLMAP (en) Itzuli, MYB (en) Itzuli, ARHGEF3 (en) Itzuli, NIPSNAP3B (en) Itzuli, LOC284395 (en) Itzuli, JDP2 (en) Itzuli, COLEC12 (en) Itzuli, CBS (en) Itzuli, NOX4 (en) Itzuli, CEP72 (en) Itzuli, ADCYAP1 (en) Itzuli, NCEH1 (en) Itzuli, LRFN2 (en) Itzuli, MBOAT1 (en) Itzuli, NIBAN1 (en) Itzuli, ANKRD16 (en) Itzuli, SLC25A48 (en) Itzuli, AK8 (en) Itzuli, NMNAT2 (en) Itzuli, MYO3A (en) Itzuli, SLCO3A1 (en) Itzuli, SLC29A3 (en) Itzuli, FGGY (en) Itzuli, SPTB (en) Itzuli, UBXN11 (en) Itzuli, NXPH1 (en) Itzuli, MRPS22 (en) Itzuli, SERPING1 (en) Itzuli, SPOCK3 (en) Itzuli, NUP153 (en) Itzuli, CC2D2A (en) Itzuli, NOS1AP (en) Itzuli, SAMD13 (en) Itzuli, DOCK8 (en) Itzuli, CLYBL (en) Itzuli, ANKS1B (en) Itzuli, AGMO (en) Itzuli, UMODL1 (en) Itzuli, CACNA2D1 (en) Itzuli, NAP1L1 (en) Itzuli, HMOX1 (en) Itzuli, PDE4D (en) Itzuli, ADCY5 (en) Itzuli, RTN4R (en) Itzuli, KBTBD11 (en) Itzuli, CARD9 (en) Itzuli, DSTYK (en) Itzuli, EFNA1 (en) Itzuli, HDAC7 (en) Itzuli, FCSK (en) Itzuli, RADIL (en) Itzuli, ETS1 (en) Itzuli, SLC6A5 (en) Itzuli, PLEKHG1 (en) Itzuli, PAK6 (en) Itzuli, BMP2 (en) Itzuli, TMEM82 (en) Itzuli, MAPK15 (en) Itzuli, PKNOX2 (en) Itzuli, IL1RN (en) Itzuli, RASGEF1A (en) Itzuli, LAYN (en) Itzuli, NACC1 (en) Itzuli, TSC2 (en) Itzuli, PANK4 (en) Itzuli, RFC5 (en) Itzuli, TREX1 (en) Itzuli, PKN3 (en) Itzuli, TBL2 (en) Itzuli, FHDC1 (en) Itzuli, SQOR (en) Itzuli, CREBBP (en) Itzuli, GREB1 (en) Itzuli, ABO (en) Itzuli, MDGA2 (en) Itzuli, ITPR1 (en) Itzuli, ICA1 (en) Itzuli, DCC (en) Itzuli, UNC13A (en) Itzuli, ECE1 (en) Itzuli, SAMD4A (en) Itzuli, GPC5 (en) Itzuli, PLPPR5 (en) Itzuli, PDZD2 (en) Itzuli, MAGI2 (en) Itzuli, ESR1 (en) Itzuli, FBXO47 (en) Itzuli, LRRC7 (en) Itzuli, WHRN (en) Itzuli, SLC4A1 (en) Itzuli, PCF11 (en) Itzuli, NLRP8 (en) Itzuli, CRCT1 (en) Itzuli, GRIA1 (en) Itzuli, KCNIP4 (en) Itzuli, TRPC4 (en) Itzuli, SHISA6 (en) Itzuli, IFNGR2 (en) Itzuli, GPR141 (en) Itzuli, VSIG10 (en) Itzuli, IPMK (en) Itzuli, ACMSD (en) Itzuli, ASTN2 (en) Itzuli, NDUFA8 (en) Itzuli, CHRNA3 (en) Itzuli, SCRN1 (en) Itzuli, DLC1 (en) Itzuli, HR (en) Itzuli, ABCC9 (en) Itzuli, FARP1 (en) Itzuli, SAMD4B (en) Itzuli, SLC22A23 (en) Itzuli, GTF2B (en) Itzuli, LHPP (en) Itzuli, PRKG1 (en) Itzuli, NRF1 (en) Itzuli, SLC28A3 (en) Itzuli, CADM1 (en) Itzuli, TTLL7 (en) Itzuli, KCNN3 (en) Itzuli, BRAT1 (en) Itzuli, RASEF (en) Itzuli, TBXAS1 (en) Itzuli, CHL1 (en) Itzuli, EEPD1 (en) Itzuli, OTUD7B (en) Itzuli, GALNT13 (en) Itzuli, CTNNA3 (en) Itzuli, SLC30A8 (en) Itzuli, B3GAT2 (en) Itzuli, B3GALT1 (en) Itzuli, SNRPN (en) Itzuli, MYO3B (en) Itzuli, ARHGAP24 (en) Itzuli, TPTE2P1 (en) Itzuli, AUTS2 (en) Itzuli, ILF3 (en) Itzuli, RAB17 (en) Itzuli, CD46 (en) Itzuli, SIPA1L1 (en) Itzuli, KIF6 (en) Itzuli, ECT2 (en) Itzuli, PCSK2 (en) Itzuli, PKD2L1 (en) Itzuli, RNF2 (en) Itzuli, SEMA5A (en) Itzuli, UBTD1 (en) Itzuli, ARMC4 (en) Itzuli, PPM1H (en) Itzuli, CELA1 (en) Itzuli, CNTNAP2 (en) Itzuli, CUL9 (en) Itzuli, CYB561D1 (en) Itzuli, OR5T3 (en) Itzuli, TPRN (en) Itzuli, GMDS (en) Itzuli, CRYBG2 (en) Itzuli, EXT1 (en) Itzuli, TCFL5 (en) Itzuli, ZBTB46 (en) Itzuli, SLIT1 (en) Itzuli, MTUS2 (en) Itzuli, TM9SF2 (en) Itzuli, S100P (en) Itzuli, RHOT1 (en) Itzuli, MPP7 (en) Itzuli, FBXL7 (en) Itzuli, NPM2 (en) Itzuli, ZNF470 (en) Itzuli, BTBD8 (en) Itzuli, UBE3A (en) Itzuli, PSD3 (en) Itzuli, CRYL1 (en) Itzuli, ABLIM1 (en) Itzuli, ITGBL1 (en) Itzuli, ARHGEF10L (en) Itzuli, PBX4 (en) Itzuli, CDH2 (en) Itzuli, KLHL31 (en) Itzuli, ATP8B3 (en) Itzuli, KMO (en) Itzuli, DPYSL5 (en) Itzuli, TMEM18 (en) Itzuli, MATK (en) Itzuli, BACH2 (en) Itzuli, CACNB2 (en) Itzuli, ARPC2 (en) Itzuli, GLRX5 (en) Itzuli, SP110 (en) Itzuli, ANKS1A (en) Itzuli, PVALB (en) Itzuli, CCDC27 (en) Itzuli, ANO2 (en) Itzuli, MDFIC (en) Itzuli, ALPK1 (en) Itzuli, PAX5 (en) Itzuli, LHFPL3 (en) Itzuli, WWOX (en) Itzuli, NCAM2 (en) Itzuli, PCDH9 (en) Itzuli, SOX6 (en) Itzuli, NPC1 (en) Itzuli eta AATK (en) Itzuli
Tratamendua
Erabil daitezkeen botikak phendimetrazine (en) Itzuli, phentermine (en) Itzuli, benzphetamine (en) Itzuli, (+)-norephedrin (en) Itzuli, Metanfetamina, orlistat (en) Itzuli, diethylpropion (en) Itzuli, mazindol (en) Itzuli, lorcaserin hydrochloride (en) Itzuli, dirlotapide (en) Itzuli eta chlorphentermine (en) Itzuli
Identifikatzaileak
GNS-10-MK E66.9
GNS-9-MK 278.00
OMIM 601665
DiseasesDB 9099
MedlinePlus 003101
eMedicine 003101
MeSH D009765
Disease Ontology ID DOID:9970

Arazo larria da mundu osoan, nolabait XXI. mendeko izurriteetako bat da. Ameriketako Estatu Batuak herrialde kaltetuenen artean dago, eta Europar Batasunean 15 milioi pertsona inguruk dute loditasuna, osasun publikoko gastuen gutxi gorabehera %7 eskatzen duena.

Gantz ehun kopurua neurtzea zaila da, eta ikerketa baliabide konplexuak behar dira horretarako. Gizentasuna gehiegizko pisuagatik definitzen da gehienetan, eta pisua sexua, adina eta gizakiaren neurriaren araberako arauen eredura zehazten da. Pertsona bat gizentasunak jota dagoela esaten da neurtutako pisua normaltzat hartzen dena baino % 20 gehiago denean. Jatorri hormonala duten gizentasunak (tiroide hormonak edo giltzurrun gainekoak) ohiz kanpokoak dira. Gorpuzkerazko gizentasunak, arruntenak, jatorri askotakoak izan daitezke: genetikoak, eta elikaduraren, faktore psikologikoen eta ingurumenari dagozkienen ondoriozkoak dira nagusiak.

Gizentasuna energia desoreka baten ondoriotzat hartzen da, zeinetan parte hartzen duten elikaduraren gorabeherak eta metabolismoari dagozkionak. Aipagarria da pima indiarren kasua: Estatu Batuetan bizi diren leinu horretako kideak gizenak dira, aldiz, Mexikon gelditu direnak, gorpuzkera normalekoak dira. Gizentasuna familiako arazoa da (gazte gizenen % 50ek aita edo ama gizenak ditu). Elikadura ez da gehiegizkoa izaten beti gizenengan, aldiz, elikadura gabeziak antzematen dira askotan, esate baterako, zuntzetan aberatsak diren elikagai gutxi hartzea, gantz edo azukre gehiegitasuna. Energia gutxi gastatzeak ere larriagotu egiten du kaloria gehiegi hartu eta kaloria gutxiegi gastatzearen arteko desoreka.

Gizentasuna, gehienetan, haurtzarotik bertatik adierazten da; eskola garaian diren haurren % 10 inguruk gehiegizko pisua du. Zenbait gizentasun mota beranduago sortzen dira, eta egoera psikiko bereziek eragindako elikadura arazoen (bulimia) ondorio izaten dira. Gizentasunak heriotza arriskuak ugaritzea dakar. Arteria hipertentsioaren, miokardio infartoaren, garuneko hodietako gorabeheren eragile nagusietako bat izaten da gizentasuna hain zuzen ere. Bestalde, askotan, azukreen eta gantzen metabolismoaren gorabeherak eragiten ditu. Horrez gainera, arazo mekanikoak (aldakako eta belaunetako artrosia) eta arnasketari dagozkionak (arnas gutxiegitasuna, bronkitis kronikoa) sortzen ditu.

SailkapenaAldatu

Gizaki baten loditasunaren zenbatekoa neurtzeko, gorputz-masaren indizea erabili ohi da:

 

Bada, indize horrek emandako zifraren arabera, honela sailkatzen da:

< 18,5 behar baino pisu txikiagoa
18,5 - 24,9 normala
25,0 - 29,9 behar baino pisu handiagoa
30,0 - 34,9 obesitate arina
35 - 39,9 obesitate ertaina
> 40,0 obesitate larria edo morbidoa

Beraz, gorputz-masaren indizea 30etik gorakoa denean jotzen da obesitatea duela gizabanako horrek.

EragileakAldatu

Gaixotasun honen eragileen artean, ondorengo hauek daude:

ErreferentziakAldatu

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu