Ireki menu nagusia

Ohar medikoa
Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.

Obesitatea, gizentasuna edo loditasuna giza gorputzean gantz gehiegi metatzearen gaixotasuna da. Osasunerako ondorio kaltegarriak izan ditzake, hala nola diabetesa, osteoartritisa, loaren apnearen sindromea, kardiopatia iskemikoa, istripu zerebrobaskularrak eta minbizi mota zenbait. Gainpisuaren muturreko egoera da, eta Osasunerako Mundu Erakundearen arabera gorputz-masaren indizea 30etik gorakoa denean jotzen da pertsonak obesitatea pairatzen duela.

Obesitate
Obesity-waist circumference.PNG
Deskribapena
Mota overnutritiona Itzuli
Espezialitatea Endokrinologia
Asoziazio genetikoa HS6ST3 Itzuli, ZZZ3 Itzuli, GNAT2 Itzuli, ADCY9 Itzuli, FTO Itzuli, BDNF Itzuli, TFAP2B Itzuli, NRXN3 Itzuli, GIPR Itzuli, SH2B1 Itzuli, MAP2K5 Itzuli, LINGO2 Itzuli, ETV5 Itzuli, RPTOR Itzuli, CADM2 Itzuli, STIM2 Itzuli, MYO1B Itzuli, DCTD Itzuli, DDX60L Itzuli, KIRREL1 Itzuli, RLN3 Itzuli, DENND3 Itzuli, SYT1 Itzuli, RHPN2 Itzuli, SEMA3A Itzuli, PUM3 Itzuli, TSBP1 Itzuli, DMRT1 Itzuli, ZNF585B Itzuli, HECW1 Itzuli, SPECC1 Itzuli, NIPBL Itzuli, RNFT2 Itzuli, CSMD1 Itzuli, HDAC9 Itzuli, RBBP6 Itzuli, PIP4K2A Itzuli, FUT2 Itzuli, CFAP299 Itzuli, SLC25A2 Itzuli, RGS7 Itzuli, FLJ33534 Itzuli, CAMK2A Itzuli, CCDC33 Itzuli, IGSF9B Itzuli, GCH1 Itzuli, SPAG16 Itzuli, MYO16 Itzuli, XDH Itzuli, CA8 Itzuli, TMOD1 Itzuli, PLEKHG6 Itzuli, TWIST1 Itzuli, SGCZ Itzuli, RICTOR Itzuli, PKHD1L1 Itzuli, NCKAP1L Itzuli, EBF1 Itzuli, SRL Itzuli, BCAS3 Itzuli, LPP Itzuli, MOXD1 Itzuli, RSU1 Itzuli, FAM110A Itzuli, PATJ Itzuli, RBFOX1 Itzuli, PTPRN2 Itzuli, FYB2 Itzuli, AFAP1L1 Itzuli, DCLK1 Itzuli, STON2 Itzuli, C8orf34 Itzuli, HPSE2 Itzuli, WDPCP Itzuli, BICD1 Itzuli, TRAPPC9 Itzuli, POLD1 Itzuli, LGALS17A Itzuli, HBBP1 Itzuli, PRM1 Itzuli, LOC150935 Itzuli, SERPINA12 Itzuli, AATF Itzuli, NOX5 Itzuli, EDEM3 Itzuli, METTL15 Itzuli, TMEM229B Itzuli, BDP1 Itzuli, CCDC69 Itzuli, PTPRD Itzuli, UNC5C Itzuli, DLG2 Itzuli, NBEAL1 Itzuli, GPC6 Itzuli, PKP2 Itzuli, WDR59 Itzuli, CAMK1D Itzuli, ADORA3 Itzuli, TFPT Itzuli, DEUP1 Itzuli, FAM189A1 Itzuli, ZNF446 Itzuli, ZC3H4 Itzuli, MXD3 Itzuli, SLC8A1 Itzuli, ACBD7 Itzuli, HMBOX1 Itzuli, GRID2 Itzuli, RYR2 Itzuli, NTM Itzuli, RIN2 Itzuli, UGT2B7 Itzuli, LOC286238 Itzuli, GABRB1 Itzuli, FAM19A2 Itzuli, CDKAL1 Itzuli, COL4A1 Itzuli, TMEM45B Itzuli, PPP1R12B Itzuli, SHANK2 Itzuli, C2CD4C Itzuli, EHF Itzuli, PPARGC1B Itzuli, NAV1 Itzuli, TIMP2 Itzuli, CEP152 Itzuli, BICC1 Itzuli, TMC2 Itzuli, TACC2 Itzuli, GSG1L Itzuli, TMED9 Itzuli, CPEB4 Itzuli, CYP2E1 Itzuli, PAK5 Itzuli, SORBS1 Itzuli, ZNF536 Itzuli, NAV2 Itzuli, PHACTR2 Itzuli, SORCS2 Itzuli, COL23A1 Itzuli, KPNA3 Itzuli, DYNC1I1 Itzuli, CPT1A Itzuli, SMYD3 Itzuli, KCNB1 Itzuli, CFAP77 Itzuli, SLC36A4 Itzuli, FSIP1 Itzuli, KLKB1 Itzuli, EPHA6 Itzuli, DCP1B Itzuli, MACROD2 Itzuli, MYO10 Itzuli, ADSS Itzuli, TGFBRAP1 Itzuli, ELAVL4 Itzuli, MPRIP Itzuli, CDH4 Itzuli, ERBB3 Itzuli, CLEC16A Itzuli, SLMAP Itzuli, MYB Itzuli, ARHGEF3 Itzuli, NIPSNAP3B Itzuli, LOC284395 Itzuli, JDP2 Itzuli, COLEC12 Itzuli, CBS Itzuli, NOX4 Itzuli, CEP72 Itzuli, ADCYAP1 Itzuli, NCEH1 Itzuli, LRFN2 Itzuli, MBOAT1 Itzuli, NIBAN1 Itzuli, ANKRD16 Itzuli, SLC25A48 Itzuli, AK8 Itzuli, NMNAT2 Itzuli, MYO3A Itzuli, SLCO3A1 Itzuli, SLC29A3 Itzuli, FGGY Itzuli, SPTB Itzuli, UBXN11 Itzuli, NXPH1 Itzuli, MRPS22 Itzuli, SERPING1 Itzuli, SPOCK3 Itzuli, NUP153 Itzuli, CC2D2A Itzuli, NOS1AP Itzuli, SAMD13 Itzuli, DOCK8 Itzuli, CLYBL Itzuli, ANKS1B Itzuli, AGMO Itzuli, UMODL1 Itzuli, CACNA2D1 Itzuli, NAP1L1 Itzuli, HMOX1 Itzuli, PDE4D Itzuli, ADCY5 Itzuli, RTN4R Itzuli, KBTBD11 Itzuli, CARD9 Itzuli, DSTYK Itzuli, EFNA1 Itzuli, HDAC7 Itzuli, FCSK Itzuli, RADIL Itzuli, ETS1 Itzuli, SLC6A5 Itzuli, PLEKHG1 Itzuli, PAK6 Itzuli, BMP2 Itzuli, TMEM82 Itzuli, MAPK15 Itzuli, PKNOX2 Itzuli, IL1RN Itzuli, RASGEF1A Itzuli, LAYN Itzuli, NACC1 Itzuli, TSC2 Itzuli, PANK4 Itzuli, RFC5 Itzuli, TREX1 Itzuli, PKN3 Itzuli, TBL2 Itzuli, FHDC1 Itzuli, SQOR Itzuli, CREBBP Itzuli, GREB1 Itzuli, ABO Itzuli, MDGA2 Itzuli, ITPR1 Itzuli, ICA1 Itzuli, DCC Itzuli, UNC13A Itzuli, ECE1 Itzuli, SAMD4A Itzuli, GPC5 Itzuli, PLPPR5 Itzuli, PDZD2 Itzuli, MAGI2 Itzuli, ESR1 Itzuli, FBXO47 Itzuli, LRRC7 Itzuli, WHRN Itzuli, SLC4A1 Itzuli, PCF11 Itzuli, NLRP8 Itzuli, CRCT1 Itzuli, GRIA1 Itzuli, KCNIP4 Itzuli, TRPC4 Itzuli, SHISA6 Itzuli, IFNGR2 Itzuli, GPR141 Itzuli, VSIG10 Itzuli, IPMK Itzuli, ACMSD Itzuli, ASTN2 Itzuli, NDUFA8 Itzuli, CHRNA3 Itzuli, SCRN1 Itzuli, DLC1 Itzuli, HR Itzuli, ABCC9 Itzuli, FARP1 Itzuli, SAMD4B Itzuli, SLC22A23 Itzuli, GTF2B Itzuli, LHPP Itzuli, PRKG1 Itzuli, NRF1 Itzuli, SLC28A3 Itzuli, CADM1 Itzuli, TTLL7 Itzuli, KCNN3 Itzuli, BRAT1 Itzuli, RASEF Itzuli, TBXAS1 Itzuli, CHL1 Itzuli, EEPD1 Itzuli, OTUD7B Itzuli, GALNT13 Itzuli, CTNNA3 Itzuli, SLC30A8 Itzuli, B3GAT2 Itzuli, B3GALT1 Itzuli, SNRPN Itzuli, MYO3B Itzuli, ARHGAP24 Itzuli, TPTE2P1 Itzuli, AUTS2 Itzuli, ILF3 Itzuli, RAB17 Itzuli, CD46 Itzuli, SIPA1L1 Itzuli, KIF6 Itzuli, ECT2 Itzuli, PCSK2 Itzuli, PKD2L1 Itzuli, RNF2 Itzuli, SEMA5A Itzuli, UBTD1 Itzuli, ARMC4 Itzuli, PPM1H Itzuli, CELA1 Itzuli, CNTNAP2 Itzuli, CUL9 Itzuli, CYB561D1 Itzuli, OR5T3 Itzuli, TPRN Itzuli, GMDS Itzuli, CRYBG2 Itzuli, EXT1 Itzuli, TCFL5 Itzuli, ZBTB46 Itzuli, SLIT1 Itzuli, MTUS2 Itzuli, TM9SF2 Itzuli, S100P Itzuli, RHOT1 Itzuli, MPP7 Itzuli, FBXL7 Itzuli, NPM2 Itzuli, ZNF470 Itzuli, BTBD8 Itzuli, UBE3A Itzuli, PSD3 Itzuli, CRYL1 Itzuli, ABLIM1 Itzuli, ITGBL1 Itzuli, ARHGEF10L Itzuli, PBX4 Itzuli, CDH2 Itzuli, KLHL31 Itzuli, ATP8B3 Itzuli, KMO Itzuli, DPYSL5 Itzuli, TMEM18 Itzuli, MATK Itzuli, BACH2 Itzuli, CACNB2 Itzuli, ARPC2 Itzuli, GLRX5 Itzuli, SP110 Itzuli, ANKS1A Itzuli, PVALB Itzuli, CCDC27 Itzuli, ANO2 Itzuli, MDFIC Itzuli, ALPK1 Itzuli, PAX5 Itzuli, LHFPL3 Itzuli, WWOX Itzuli, NCAM2 Itzuli, PCDH9 Itzuli, SOX6 Itzuli, NPC1 Itzuli eta AATK Itzuli
Tratamendua
Erabil daitezkeen botikak Phendimetrazine Itzuli, phentermine Itzuli, (+/-)-benzphetamine Itzuli, (+)-phenylpropanolamine Itzuli, Metanfetamina, orlistat Itzuli, diethylpropion Itzuli, mazindol Itzuli, lorcaserin hydrochloride Itzuli, dirlotapide Itzuli eta chlorphentermine Itzuli
Identifikatzaileak
GNS-10-MK E66.9
GNS-9-MK 278.00
OMIM 601665
DiseasesDB 9099
MedlinePlus 003101
eMedicine 003101
MeSH D009765
Disease Ontology ID DOID:9970

Arazo larria da mundu osoan, nolabait XXI. mendeko izurriteetako bat da. Ameriketako Estatu Batuak herrialde kaltetuenen artean dago, eta Europar Batasunean 15 milioi pertsona inguruk dute loditasuna, osasun publikoko gastuen gutxi gorabehera %7 eskatzen duena.

Gantz ehun kopurua neurtzea zaila da, eta ikerketa baliabide konplexuak behar dira horretarako. Gizentasuna gehiegizko pisuagatik definitzen da gehienetan, eta pisua sexua, adina eta gizakiaren neurriaren araberako arauen eredura zehazten da. Pertsona bat gizentasunak jota dagoela esaten da neurtutako pisua normaltzat hartzen dena baino % 20 gehiago denean. Jatorri hormonala duten gizentasunak (tiroide hormonak edo giltzurrun gainekoak) ohiz kanpokoak dira. Gorpuzkerazko gizentasunak, arruntenak, jatorri askotakoak izan daitezke: genetikoak, eta elikaduraren, faktore psikologikoen eta ingurumenari dagozkienen ondoriozkoak dira nagusiak.

Gizentasuna energia desoreka baten ondoriotzat hartzen da, zeinetan parte hartzen duten elikaduraren gorabeherak eta metabolismoari dagozkionak. Aipagarria da pima indiarren kasua: Estatu Batuetan bizi diren leinu horretako kideak gizenak dira, aldiz, Mexikon gelditu direnak, gorpuzkera normalekoak dira. Gizentasuna familiako arazoa da (gazte gizenen % 50ek aita edo ama gizenak ditu). Elikadura ez da gehiegizkoa izaten beti gizenengan, aldiz, elikadura gabeziak antzematen dira askotan, esate baterako, zuntzetan aberatsak diren elikagai gutxi hartzea, gantz edo azukre gehiegitasuna. Energia gutxi gastatzeak ere larriagotu egiten du kaloria gehiegi hartu eta kaloria gutxiegi gastatzearen arteko desoreka.

Gizentasuna, gehienetan, haurtzarotik bertatik adierazten da; eskola garaian diren haurren % 10 inguruk gehiegizko pisua du. Zenbait gizentasun mota beranduago sortzen dira, eta egoera psikiko bereziek eragindako elikadura arazoen (bulimia) ondorio izaten dira. Gizentasunak heriotza arriskuak ugaritzea dakar. Arteria hipertentsioaren, miokardio infartoaren, garuneko hodietako gorabeheren eragile nagusietako bat izaten da gizentasuna hain zuzen ere. Bestalde, askotan, azukreen eta gantzen metabolismoaren gorabeherak eragiten ditu. Horrez gainera, arazo mekanikoak (aldakako eta belaunetako artrosia) eta arnasketari dagozkionak (arnas gutxiegitasuna, bronkitis kronikoa) sortzen ditu.

Eduki-taula

SailkapenaAldatu

Gizaki baten loditasunaren zenbatekoa neurtzeko, gorputz-masaren indizea erabili ohi da:

 

Bada, indize horrek emandako zifraren arabera, honela sailkatzen da:

< 18,5 behar baino pisu txikiagoa
18,5 - 24,9 normala
25,0 - 29,9 behar baino pisu handiagoa
30,0 - 34,9 obesitate arina
35 - 39,9 obesitate ertaina
> 40,0 obesitate larria edo morbidoa

Beraz, gorputz-masaren indizea 30etik gorakoa denean jotzen da obesitatea duela gizabanako horrek.

EragileakAldatu

Gaixotasun honen eragileen artean, ondorengo hauek daude:

ErreferentziakAldatu

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Obesitate