«Elikadura»: berrikuspenen arteko aldeak

2.059 bytes added ,  Duela 6 urte
t
85.87.151.108 wikilariaren aldaketak ezabatuz, Xabier Armendaritz wikilariaren azken bertsiora itzularazi da.
(Orriaren edukiaren ordez, «zuzto» jarri da)
t (85.87.151.108 wikilariaren aldaketak ezabatuz, Xabier Armendaritz wikilariaren azken bertsiora itzularazi da.)
'''Elikadura''' bizidunen zelulek beren osagaiak eratzeko eta energia lortzeko betetzen dituzten prozesuen multzoa da.
zuzto
 
Bi elikadura mota bereizi ohi dira:
 
:* '''Heterotrofoa''': beste animalia batzuetatik elikatzea.
 
:* '''Autotrofoa''': bere kabuz energia lortzea.
 
== Elikaduren prozesua ==
 
=== Landareena ===
 
:* '''Xurgapena''': Ura eta gatz mineralak sustraiengatik artzeari deritzo.
 
:* '''Garraioa''': Artutako guztia gorputz guztira garraiatu egiten da.
 
:* '''Ebapotranspirazioa''': Soberan dagoen ura botatzeari deritzo.
 
:* '''Gas-trukea''': Honi oxigenoa eta karbono dioxidoa artxen dute eta oxigenoa botatzen dute.
 
:* '''Fotosintesia''': Eguzkiaren energia erabiliz eta klorofilaren laguntzaz fotosintesia egiten da energia sortzeko.
 
:* '''Garraioa''': Gero energia sortu ondoren gorputz guztira banatu egiten da metabolismoa egiteko.
 
:* '''Metabolismoa''': Bizi funtzioak egiteari deritzo.
 
:* '''Hondakinak kanporatu''': Beraien hondakinak ez dira gureak bezalakoak beraien kaka oxigenoa da.
 
=== Animaliena ===
 
:* '''Digestioa eta gas-trukea''': Batera egiten dira hau da oxigenoa erabiliz janaria erretzen da eta horrela energia lortzen da.
 
:* '''Garraioa''': hartutako energia gorputz guztira garraiatzen da.
 
:* '''Metabolismoa''': bere bizi funtzioak egiten ditu.
 
:* '''Iraizketa''': azkenik, energia ez duten gauzak bota egiten dira.
 
== Energia lortzeko momentua ==
=== Landareena ===
 
:* Zeluletan sartu diren karbohidratoak mitokondrioetara heltzen dira.
 
:* Ingurunetik jasotako oxigenoa ere mitokondrioetara heltzen da.
 
:* Oxigenoak karbohidratoen molekulak apurtzen ditu eta energia askatzen da.
 
:* Ura eta [[karbono dioxido|CO<sub>2</sub>]] ere sortzen da.
 
== Animaliena ==
 
:* Hartutako ura, [[karbono dioxido|CO<sub>2</sub>]] eta gatz mineralak kloroplastoetara heltzen dira.
 
:* Kloroplastoetan dagoen klorofilak eguzki-energia hartzen du.
 
:* Gero erabili ahal duten energia gorderik duten karbohidratoak sortzen dituzte.
 
:* Hondakintzat [[oxigeno|O<sub>2</sub>]] sortzen da.
 
[[Kategoria:Elikadura|*]]
 
[[eo:Manĝado]]