Ireki menu nagusia

Azido butiriko

konposatu kimiko
Azido butiriko
Identifikadoreak
CAS zenbakia 107-92-6 YesY
PubChem 264
ChemSpider 259 YesY
UNII 40UIR9Q29H YesY
EC zenbakia 203-532-3
UN zenbakia 2820
DrugBank DB03568
KEGG C00246 YesY
MeSH Butyric+acid
ChEBI CHEBI:30772 YesY
ChEMBL CHEMBL14227 YesY
IUPHAR ligand 1059
RTECS zbka. ES5425000
Propietateak
Formula molekularra C4H8O2
Masa molarra 88.11 g mol−1
Itxura Koloregabea
Usaina Desatsegina, okaren usaina
Dentsitatea 1.135 g/cm3 (−43 °C)
0.9528 g/cm3 (25 °C)
Fusio puntua

−5.1 °C, 268 K, 23 °F

Irakite-puntua

163.75 °C, 437 K, 327 °F

Sublimes at −35 °C
ΔsublHo = 76 kJ/mol
Disolbagarritasuna uretan Disolbagarria
Disolbagarritasuna CCl4-tan pixkat disolbagarria
etanol eta eterrrarekin nahasten da
log P 0.79
Lurrun presioa 0.112 kPa (20 °C)
0.74 kPa (50 °C)
9.62 kPa (100 °C)
kH 5.35·10−4 L·atm/mol
Azidotasuna (pKa) 4.82
-55.10·10−6 cm3/mol
Konduktibitate termala 1.46·105 W/m·K
Errefrakzio indizea (nD) 1.398 (20 °C)
Biskositatea 1.814 cP (15 °C)[2]
1.426 cP (25 °C)
Egitura
Egitura kristalinoa Monoclinic (−43 °C) doi:10.1107/S0365110X6200328X.</ref>
Eremu taldea C2/m
Sare parametroa a = 8.01 Å, b = 6.82 Å, c = 10.14 Å
Dipolo momentua 0.93 D (20 °C)
Termokimika
Formazio entalpia
estandarra
ΔfHo298
−533.9 kJ/mol
Errekuntza entalpia estandarra ΔcHo298 2183.5 kJ/mol
Entropia molar
Estandar
So298
222.2 J/mol·K
Bero-ahalmen espezifiko, C 178.6 J/mol·K
Arriskuak
GHS piktogramak The corrosion pictogram in the Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS)
GHS zeinu hitza Danger
GHS arrisku esaldiak H314
GHS oharrak P280, P305+351+338, P310
GHS piktogramak The corrosion pictogram in the Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS)
GHS zeinu hitza Danger
GHS arrisku esaldiak H314
GHS oharrak P280, P305+351+338, P310
NFPA 704
NFPA 704.svg
2
3
0
Leherketa muga 2.2–13.4%
LD50 2000 mg/kg (oral, rat)
Harremana duten konposatuak
Beste anioi batzuk Butiratoa
Kontrakoa esaten ez bada, emandako datuak baldintza normaletan (25 °C, 100 kPa) hartuak dira.
Erreferentziak

Azido butirikoa kate laburreko gantz-azido ase bat da, formula duena. Lau karbono baino ez ditu (4:0).

Hainbat mikroorganismok hausnarkarien rumen-ean karbohidratoen hartzidura egin ondoren sortzen dute eta hauen esnetik ekoiztutako gurinean agertzen da.

HistoriaAldatu

Michel Eugène Chevreul kimikari frantsesak aurkitu zuen 1814 urtean eta 1818rako purifikatzea lortu zuen. Gurinari usain txarra ematen dion sustantzia aurkitu zuela baieztatu zuen[3]. 1823an argitaratu zituen bere ikerketaren emaitzak. Azido butiriko izena eman zion, latinez "gurina" butyrum baita[4]. 1861 urtean Louis Pasteurrek bakterio anaerobio hertsien hartzidura prozesua deskribatu zuen eta bide metaboliko honen azken produktua azido butirikoa da.

EzaugarriakAldatu

Gantz azidoa den arren oso kate laburra du eta horregatik uretan erraz disolbatzen da. Disolbatzaile organikoetan (etanola, eterra) ere bai. Uretatik banatzeko disoluzioa kaltzio kloruroz saturatzen da.

Azido butirikoa azido ertain-gogorra da eta baseekin eta oxidatzaileekin erreakzionatzen du. Metalak ere erasaten ditu[5].

Azido buitirikoz osaturiko triglizeridoak gurinaren %3-4 osatzen du. Gurina galtzen doan heinean triglizeridoa hidrolisatu egiten da eta azido butirikoaren kontzentrazioa handitzen denez usain desatsegina sortzen du.

ErabilerakAldatu

Arrantzan erabiltzen da. Azido butirikoaren usain gogorraz baliatuz amuan dagoen beitari gehitzen zaio arrainak erakartzeko[6].

Azido butirikoak ez bezala, metil butaratoak usain atsegina du. Lurrin eta janari gehigarrigisa erabiltzen da. Animalien elikagaietan ere gehitzen da, bakterio patogenoen kolonizazioa ekiditen baitu.

ErreferentziakAldatu

  1. a b doi:10.1039/9781849733069-FP001 ISBN 978-0-85404-182-4.
  2. .
  3. (Frantsesez) Annales de chimie ou recueil de mémoires concernant la chimie et les arts qui en dépendent et spécialement la pharmacie 1815 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  4. (Frantsesez) Journal de pharmacie et des sciences accessoires Chez L. Colas Fils 1817 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  5. (Ingelesez) «ICSC 1334 - BUTYRIC ACID» www.inchem.org . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  6. Freezer Baits - Nutrabaits Carp Baits Guide 2010-01-25 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.