Winston Churchill

Erresuma Batuko politikaria, militarra eta idazlea

Winston Churchill (1874ko azaroaren 30a, Blenheim jauregia - 1965eko urtarrilaren 24a, Londres) britainiar politikaria eta Erresuma Batuko lehen ministroa izan zen.

Winston Churchill
Sir Winston S Churchill.jpg
Ahotsa
Erresuma Batuko 42. Parlamentuko kidea

1959ko urriaren 8a - 1964ko irailaren 25a
Barrutia: Woodford Itzuli
Hautetsia: 1959 United Kingdom general election Itzuli
Erresuma Batuko 41. Parlamentuko kidea

1955eko maiatzaren 26a - 1959ko irailaren 18a
Barrutia: Woodford Itzuli
Hautetsia: 1955 United Kingdom general election Itzuli
Defentsa Estatu Idazkari

1951ko urriaren 28a - 1952ko martxoaren 1a
Manny Shinwell Itzuli - Harold Alexander, 1. Tuniseko Alexander Kondea
Erresuma Batuko Lehen Ministroa

1951ko urriaren 26a - 1955eko apirilaren 7a
Clement Attlee - Anthony Eden
Erresuma Batuko 40. Parlamentuko kidea

1951ko urriaren 25a - 1955eko maiatzaren 6a
Barrutia: Woodford Itzuli
Hautetsia: 1951 United Kingdom general election Itzuli
Erresuma Batuko 39. Parlamentuko kidea

1950eko otsailaren 23a - 1951ko urriaren 5a
Barrutia: Woodford Itzuli
Hautetsia: 1950 United Kingdom general election Itzuli
Europako Kontseiluko Batzar Parlamentarioko Ordezkaria

1949ko abuztuaren 13a - 1951ko azaroaren 26a
member of the Parliamentary Assembly of the Council of Europe Itzuli

1949ko abuztuaren 13a - 1951ko azaroaren 26a
Oposizioaren buruzagia

1945eko uztailaren 26a - 1951ko urriaren 26a
Clement Attlee - Clement Attlee
Erresuma Batuko 38. Parlamentuko kidea

1945eko uztailaren 5a - 1950eko otsailaren 3a
Barrutia: Woodford Itzuli
Hautetsia: 1945 United Kingdom general election Itzuli
Alderdi Kontserbadorearen buruzagia

1940ko azaroaren 9a - 1955eko apirilaren 6a
Neville Chamberlain - Anthony Eden
Defentsa Estatu Idazkari

1940ko maiatzaren 10a - 1945eko uztailaren 26a
Manny Shinwell Itzuli - Harold Alexander, 1. Tuniseko Alexander Kondea
Erresuma Batuko Lehen Ministroa

1940ko maiatzaren 10a - 1945eko uztailaren 26a
Neville Chamberlain - Clement Attlee
Almirantegoaren Lehen Lord

1939ko irailaren 3a - 1940ko maiatzaren 11
James Stanhope - A. V. Alexander, 1st Earl Alexander of Hillsborough Itzuli
Erresuma Batuko 37. Parlamentuko kidea

1935eko azaroaren 14a - 1945eko ekainaren 15a
Barrutia: Epping Itzuli
Hautetsia: 1935 United Kingdom general election Itzuli
Erresuma Batuko 36. Parlamentuko kidea

1931ko urriaren 27a - 1935eko urriaren 25a
Barrutia: Epping Itzuli
Hautetsia: 1931 United Kingdom general election Itzuli
Erresuma Batuko 35. Parlamentuko kidea

1929ko maiatzaren 30a - 1931ko urriaren 7a
Barrutia: Epping Itzuli
Hautetsia: 1929 United Kingdom general election Itzuli
Ogasun Kantziler

1924ko azaroaren 6a - 1929ko ekainaren 4a
Philip Snowden, 1st Viscount Snowden Itzuli - Philip Snowden, 1st Viscount Snowden Itzuli
Erresuma Batuko 34. Parlamentuko kidea

1924ko urriaren 29a - 1929ko maiatzaren 10a
Barrutia: Epping Itzuli
Hautetsia: 1924 United Kingdom general election Itzuli
Kolonietarako Estatu Idazkari

1921eko otsailaren 13a - 1922ko urriaren 19a
Alfred Milner, 1st Viscount Milner Itzuli - Victor Cavendish, 9th Duke of Devonshire Itzuli
Gerrarako Estatu Idazkari

1919ko urtarrilaren 10a - 1921eko otsailaren 13a
Alfred Milner, 1st Viscount Milner Itzuli - Sir Laming Worthington-Evans, 1st Baronet Itzuli
Secretary of State for Air Itzuli

1919ko urtarrilaren 10a - 1921eko otsailaren 13a
William Weir, 1st Viscount Weir Itzuli - Frederick Guest Itzuli
Erresuma Batuko 31. Parlamentuko kidea

1918ko abenduaren 14a - 1922ko urriaren 26a
Barrutia: Dundee Itzuli
Hautetsia: 1918 United Kingdom general election Itzuli
Munizio Ministro

1917ko uztailaren 17a - 1919ko urtarrilaren 10a
Christopher Addison, 1st Viscount Addison Itzuli - Andrew Weir, 1st Baron Inverforth Itzuli
Lancaster Dukerriko kantzeler

1915eko maiatzaren 25a - 1915eko azaroaren 25a
Edwin Samuel Montagu Itzuli - Herbert Samuel, 1st Viscount Samuel Itzuli
Almirantegoaren Lehen Lord

1911ko urriaren 24a - 1915eko maiatzaren 25a
Reginald McKenna Itzuli - Arthur Balfour
Erresuma Batuko 30. Parlamentuko kidea

1910eko abenduaren 3a - 1918ko azaroaren 25a
Barrutia: Dundee Itzuli
Hautetsia: December 1910 United Kingdom general election Itzuli
Erresuma Batuko Barne Ministro

1910eko otsailaren 19a - 1911ko urriaren 24a
Herbert Gladstone, 1st Viscount Gladstone Itzuli - Reginald McKenna Itzuli
Erresuma Batuko 29. Parlamentuko kidea

1910eko urtarrilaren 15a - 1910eko azaroaren 28a
Barrutia: Dundee Itzuli
Hautetsia: January 1910 United Kingdom general election Itzuli
Erresuma Batuko 28. Parlamentuko kidea

1908ko maiatzaren 9a - 1910eko urtarrilaren 10a
Barrutia: Dundee Itzuli
Hautetsia: 1908 Dundee by-election Itzuli
Erresuma Batuko 28. Parlamentuko kidea

1906ko urtarrilaren 12a - 1908ko apirilaren 16a
Barrutia: Manchester North West Itzuli
Hautetsia: 1906 United Kingdom general election Itzuli
Erresuma Batuko 27. Parlamentuko kidea

1904ko maiatzaren 1 - 1906ko urtarrilaren 8a
Barrutia: Oldham Itzuli
Erresuma Batuko 27. Parlamentuko kidea

1900eko urriaren 1a - 1904ko maiatzaren 1
Barrutia: Oldham Itzuli
Hautetsia: 1900 United Kingdom general election Itzuli
Erresuma Batuko Kontseilu Pribatuko kidea

Bizitza
Izen osoa Winston Leonard Spencer Churchill
Jaiotza Blenheim jauregia1874ko azaroaren 30a
Herrialdea  Erresuma Batua
 Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua
Bizilekua Dublin
Blenheim jauregia
Talde etnikoa Ingelesa
Lehen hizkuntza ingelesa
Heriotza Hyde Park Gate Itzuli1965eko urtarrilaren 24a (90 urte)
Hobiratze lekua St Martin's Church Itzuli
Heriotza modua berezko heriotza: istripu zerebrobaskularra
Familia
Aita Lord Randolph Churchill
Ama Lady Randolph Churchill
Ezkontidea(k) Clementine Churchill, Baroness Spencer-Churchill Itzuli  (1908ko irailaren 12a -  1965eko urtarrilaren 24a)
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
Heziketa Harrow School Itzuli
St George's School, Ascot Itzuli
Royal Military College, Sandhurst Itzuli
Stoke Brunswick School Itzuli
Hizkuntzak frantsesa
ingelesa
Jarduerak
Jarduerak politikaria, historialaria, kazetaria, margolaria, autobiografialaria, gidoilaria, biografoa, estatu-politikaria eta armadako ofiziala
Lantokia(k) Londres
Enplegatzailea(k) Edinburgheko Unibertsitatea
Lan nabarmenak A History of the English-Speaking Peoples Itzuli
The Second World War Itzuli
Jasotako sariak
Nominazioak
Kidetza Royal Society
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Zerbitzu militarra
Adar militarra Britainia Handiko Armada
Gradua teniente koronel
Parte hartutako gatazkak Lehen Mundu Gerra
Mahditar Gerra
Bigarren Boerren Gerra
Siege of Malakand Itzuli
Bigarren Mundu Gerra
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Ingalaterrako Eliza
Alderdi politikoa Alderdi Liberala (Erresuma Batua)
Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadorea
Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadorea
IMDb nm0161476
Winston Churchill signature.svg

Sir Winston Leonard Spencer Churchill Lord Randolph Churchil, Marlborougheko zazpigarren kondea eta Jennie Jerome estatubatuarraren semea izan zen. Abentura-nobela batzuk idatzi eta kalifikazio akademiko eskas batzuen ondoren, politikan jardun zuen. Lehen Mundu Gerratean almirantegoaren Lord izan zen; guda hartan hainbat lardaskeriaren erantzule izan zen.

1940an, Bigarren Mundu Gerran, Erresuma Batuko Lehen Ministro izendatu zuten, aurrekoak, Neville Chamberlainek, bere politika bakezalearen porrotagatik dimititu ostean. Churchillen hitzaldi indartsuek adorea eman zioten britainiar herriari Londresen kontrako Alemaniaren bonbardaketen egunetan. Gerra amaitu ostean, alabaina, britainiar herriak bizkarra eman zion eta 1945ean hauteskundeak galdu zituen, Clement Attleeren aurka.

1953an Churchillek Literaturako Nobel saria irabazi zuen, gerra garaiko bere memoriengatik. Berak sortu zuen Iron Curtain (altzairuzko oihala) terminoa, Europa komunista eta kapitalistaren arteko banantzea irudikatzeko.

Wikiiturrietan bada UEUren liburu batetik ateratako testu zatia: Winston Churchill-en hitzaldia
Liburu osoa: Gaur egungo munduaren historia, 1945-2009
«

Altzairuzko errezela jaitsi da kontinente gainera, hasi Baltikoko Stettin-etik eta Adriatikoko Triesteraino. Haren atzean daude Erdialdeko eta Ekialdeko Europako antzinako estatuen hiriburu guztiak (...) eragin-eremu sobietarrean daude —horrela deitu behar diot— hiri ospetsu horiek guztiak, era berean inguruko herriak eta denek batera osatzen dituzten herrialdeak; eta eraginpean ez ezik, Moskuren kontrol izugarriaren azpian ere bai, eta, kasu askotan, areagotzen ari da kontrola. (...) Gure lagun errusiarrek gerran izan zuten jokabidea ikusita, konbentzituta nago ez dutela ezer miresten indarra baino gehiago; halaber, ez dutela ezer errespetatzen ahultasuna baino gutxiago. Berehala elkartu beharra dago ingeles hizkuntza duten herriak, errusiarren abenturarako eta gutiziarako tentazioak eragotziko badira.

»

[1]. Testu osoa irakurtzeko Wikisourcen duzu eskuragarri


BizitzaAldatu

Lehen urteakAldatu

Haurtzaroa eta eskola: 1874–1895Aldatu

 
Blenheim Palace, Churchillen jaiotetxea

Churchill bere familiaren antzinako etxean jaio zen, Blenheim jauregian Oxfordshiren, 1874ko azaroaren 30ean,[2] Erresuma Batua munduko potentzia nagusia zen garaian.[3]

Churchill lord Randolph Churchillen, Marlborougheko zazpigarren dukearen hirugarren semea, eta Jennie Jerome estatubatuarraren semea zen, Leonard Jerome aberats estatubatuarraren alaba. Haren familia britainiar aristokraziaren baitan gorenetakoa zen, eta hala, herrialdeko elite agintariaren barruan hezi izan zen.[4] Gurasoak 1873ko abuztuan ezagutu zuten elkar eta hiru egunetara ezkon-hitza eman zuten. Parisko britainiar enbaxadan ezkondu ziren 1874ko apirilean. Bikotea haien diru-sarreretatik bizi zen eta horren haien bizi mailari ezin eustea ekarri zuen, izan ere, ohiko neurritan aberatsak baziren, aberatsen neurrirako txiroak gertatzen ziren.[5][6]

Churchillek haurtzaroa zenbait eskola barnetegitan eman zuen, horien artean Harrow Schooleko Headmaster's House. Churchillek ez zuen aurrerapen handirik egin Harrowen; maiz zigortzen zuten haren lan eskasagatik eta dedikazio faltagatik. Izaera independente eta errebeldea zuen; maila akademikoan lorpen handirik ez zuen lortu, hainbat gai suspenditu zituen, matematikak eta historia ezik, horietan ikasle hoberenen artean baitzegoen. Alta, eskolako esgrima txapeldun izatea lortu zuen.

Birritan saiatu zen, arrakastarik gabe, Sandhursteko Errege Akademia Militarrean sartzen, baina hirugarren saiakeran lortu zuen, 1893ko irailean. 1894ko udako oporrak Belgikan eman zituen bere anaiarekin, eta Londresen egun batzuk pasa zituen ere. Sandhursteko hezkuntzak 15 hilabete iraun zuen eta 1894ko abenduan graduatu zen. Hortik gutxira, 1895eko urtarrilean, bere aita hil zen. Amarekin zuen urruntasunagatik, Churchillek maiz adierazten zuen bere familia gazte hil zela.[4][2]

Kuba, India eta Sudan: 1895–1899Aldatu

1895ko otsailean Churchill bigarren teniente sartu zen Britainiar Armadako Queen's Own Hussars izeneko 4. erregimentuan, egoitza Aldershoten zuena. Chuchill gogotsu zegoen gerra egoerak aurrez aurre ikusteko eta bere amaren influentzia erabili zuen bere buruan gerra zonalde batera bidali zezaten.[2][4] 1895eko udazkenean bera eta Reginald Barnes Kubara bidaiatu zuten bertako independentzia gerra ikuskatzera. Bertako independentistak ezabatzen saiatzen ari zen Espainiako tropekin batera elkartu ziren eta zenbait liskarretan preso hartu zituzten. New Yorkera bidaiatu zen ere eta bertan Bourke Cockran politikari aberatsarekin egon zen, Churchill gaztearengan eragin handia izan zuena. Churchillek miresmena zuen Estatu Batuekiko eta bere anaiari idatzi zion "herrialde handia zela" eta amari "zein jende apartekoak diren amerikarrak" idatziz.[4]

Hussarsekin batera, 1896ko urrian Churchill Bombay iritsi zen, Britainiar Indian. Hortik gutxira Bangalorera mugitu zuten eta Barnesekin batera egoitza partekatu zuen. Churchillek 19 hilabete eman zituen Indian eta tartean Kalkuta, Hyderabad eta Ipar Mendebaldeko muga bisitatu zituen. Bere burua nahiko hezita ez zegoelakoan, autoikaskuntza plan bat abiatu zuen, eta hala, Platonen, Adam Smithen, Charles Darwinen, eta Henry Hallamen lanak irakurtzeari ekin zion. Eragin handatyziena beregan izan zutenak izan ziren Edward Gibbonen The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, Winwood Readen The Martyrdom of Man, eta Thomas Babington Macaulayren idatziak.

Britainiar parlamentuko gaietan interes handia zuen eta gutun batean hala esan zuen, bere burua "guztiz Liberaltzat hartzen duela, izenean ezik". Horrekin gaineratu zuen ezingo zuela inoiz Alderdi Liberalean sartu Irlandako autonomiari ematen zioten babesagatik. Aldiz, Alderdi Kontserbadoreko Tory democrazy zeritzan sektorean sartu zen eta etxera egin zuen bisita batean bere lehenengo hitzaldia eman zuen alderdiko batzar batean Bathen. Ideia erreformista eta kontserbadoreen nahasketa eginez, hezkuntza sekularraren eta publikoaren alde agertu zen; aldiz, emakumeen bozkaren aurkako jarrera agertu zuen eta Suffragetteak "mugimendu irrigarritzat" hartu zituen.[4]

Churchillek Swat Haraneko kanpainan aritzea erabaki zuen kazetari gisa. Horretarako The Pioneer and The Daily Telegraph egunkarien akreditazioa lortu zuen. Familiari idatzitako kroniketan kontatzen zuen bi aldeetakoek gatazkan zauritutakoak sakrifikatzen zituztela, nahiz eta argitaratzen zituen erreportajetan tankera horretako Britainiar Armadaren ekintzak aipatzen ez zituen. Britainiar tropekin batera sei astez egon zen 1897ko urrian Bangalorera berriro itzuli bitarte. Bertan, bere lehenengo liburua argitaratu zuen, The Story of the Malakand Field Force. Orduan ere bere fikziozko lan bakarra idatzi zuen, Savrola.

1898ko lehen zatian Bangaloren zegoen bitartean, Churchill Herbert Kitchenerren Sudaneko kanpaina militarrean sartzen saiatu zen. Kitchener hasieran kontra zegoen uste baitzuen Churchiller publizitatea eta dominak baino ez zituela bilatzen. Kalkutan, Meeruten eta Peshawarren denbora bat igaro ostean, Churchill berriro itzuli zen Ingalaterra itsasontziz Bombaytik ekainean. Ingalaterran, hainbat kontaktu egin zituen, horien artean Lord Salisbury lehen ministroari Downing Streeteko 10. zenbakira egindako bisita, Kitchenerren kanpainan sartzeko babesaren bila. Adostu zuen gertakariak kontatuko zituen zutabe bat idatziko zuela The Morning Posterako. Egiptora iritsi zenean, Lantzarien 21.era batu zen Kairon Nilon barrena hegoaldera egin aurretik. Omdurmaneko guduko lekuko izan zen eta oso kritiko agertu zen Kitchenerren ekintzekin, batez ere zauritutako etsaiei emandako tratuagatik. Urrian Ingalaterrara itzuli zenean kanpainaren kontakizuna idatzi zuen The River War izeneko liburuan, 1899ko azaroan.[2]

Legebiltzarrean sartzeko saiakerak eta Hegoafrika: 1899–1900Aldatu

 
Churchill 1900an, Parlamenturako bere lehen hauteskundeko garaian.[7]

Churchill parlamentuan aritzeko gogoa zuen eta horretarako kontatuak egin zituen Alderdi Kontserbadorearen barruan. Pamela Plowdenekin harremana trabatu zuen eta emaitzarik lortu ez arren, biziarteko lagunak bilakatu ziren. Abenduan hiru hilabetez bueltatu zen Indiara, bestea beste, polo jokoarengatik zuen maitasunarengatik. Kalkutan egon zen bitartean, George Nathaniel Curzon erregeordearen etxean egon zen. Etxerako bidean, bi aste eman zituen Kairon eta bertan Abbas II.a Egiptokoa Kedivea ezagutu zuen. Ingalaterrara iristean, apirilean, bere atentzioa politikan pausatu zuen, Alderdi Kontserbadorearen hainbat topaketetan agertu zen eta zenbait jardueretan parte hartu zuen. 1899ko ekainean Oldham, Lancashire, barrutiko bi hautagai kontserbadoreen artean aukeratu zuten. Nahiz eta ordura arte Oldhamen hautagai kontserbadoreak aukeratu ziren, hauteskunde hauetan Alderdi Liberalak, estuki bazen ere, irabazi zuen.

Erresuma Batua eta Boer errepubliken arteko Bigarren Boerren Gerrari aurrea hartu eta Southamptonetik itsasontzia hartu eta Hegoafrikara abiatu zen Daily Mail eta Morning Post egunkarietarako kazetari gisa aritzeko. Lurmutur Hiritik Ladysmith inguruko gatazka zonaldera joan zen urrian. Bere trena errailetik irten zen Boer tropen eraso baten ondorioz eta preso hartu zuten. Abenduan, Churchill eta beste bi lagunek presondegitik alde egin zuten komuneko paretatik salto eginez. Churchill merkantzia tren batean polizoi moduan bidaiatu zuen eta ondoren meategi batean gordetzea lortu zuen. Churchill Boer agintarien jomugan bazegoen ere, beste tren batean polizoi moduan sartu eta Portugaleko Ekialdeko Afrikan sartzea lortu zuen.

Durbanera iritsi zenean Churchill konturatu zen bere ihesaldiak Britainia Handian publizitate handia erakarri zuela. 1900an teniente izendatu zuten eta Ladysmitheko setioan eta Pretoriako hartzean parte hartu zuen. Bere kanpainako idazkietan, britainiarrek Boerrei emandako tratua gaitzesten zuen eta "eskuzabal eta tolerantziaz" tratatzeko eskakizuna luzatzen zuen, "bake azkar" bat lortzeko deia egiten zuen aldi berean. Pretorian izandako garaipenaren ostean, Lurmutur Hirira bueltatu zen eta uztailean Erresuma Baturantz itsasoratu zen. Izandako bizipen eta kronikekin London to Ladysmith via Pretoria liburua argitaratu zuen.

Ibilbide politikoaren hasiera: 1900–1908Aldatu

Parlamentuko lehen urteak: 1900–1905Aldatu

1900eko uztailean Southamptonera iritsi ostean apartamentu bat alokatu zuen Londreseko Mayfair auzoan eta hori izan zen bere egoitza nagusia ondorengo sei urtetan. Bigarren aldiz alderdi kontserbatzaileko hautagaia izan zen Oldham barrutian eta oraingoa postua lortu zuen. 25 urterekin Parlamentuko kide bihurtu zen. Garai hartan Parlamentuko kideek ez zuten soldatarik eta dirua irabazteko Churchillek Hegoafrikari buruzko hitzaldiak eman zituen. Erresuma Batuan barrena urrian eta azaroan ibili ondoren, Estatu Batuetara joan zen eta bere lehenengo hitzaldian Mark Twain idazlea izan zuen aurkezle. William McKinley lehendakaria eta Theodore Roosevelt lehendakari ordearekin bildu zen. Ondoren hitzaldi gehiago eman zituen Kandan eta 1901eko udaberrian Parisen, Madrilen eta Gibraltarren aritu zen. 1900eko urrian Ian Hamilton's March liburua argitaratu zuen Hegoafrikan izandako bizipenen inguruan.

1901eko otsailean Churchillek bera aulkia hartu zuen Komunen Ganberan eta eman zuen diskurtsoak entzute handia izan zuen medioen artean. Kontserbadoreen Hughligans izeneko taldeari lotu zitzaion, nahiz eta zenbait gaietan kritiko agertu gobernu Kontserbadorearekin. Boer agintari militar baten exekuzioa gaitzetsi zuen eta gastu publikoaren aurkako aipamenak egin zituen. Harremanak trabatu zituen Liberalen buruzagiekin, bereziki H. H. Asquithekin. Hala testuinguruan, "ezkerrerantz jo" zuela idatzi zuen eta Liberalen eta Kontserbadoreen arteko "Erdiko Alderdi" bat sortzea iradoki zuen.

Komunen Ganberan geroz eta gehiagotan botatzen zuen Churchillen Liberalekin batera gobernuarekin kontra. 1903ko otsailean, gastu militarraren handitzearen aurka bozkatu zuen 18 diputatu kontserbadoreen artean egon zen. 1903ko maiatzean, Joseph Charberlainek, Kolonietarako Estatu Idazkariak, Britainiar Inperioan kanpotik sartzen ziren gaien gaineko muga-zergak ezarri nahi zituen. Churchill horren aurkako kontserbadoreen ahots nagusia bilakatu zen. Bere burua "merkataritza askearen miresle sendotzat" hartzen zuen eta uztailean Free Food League protekzionismoaren aurkako taldearen sortzailea eta kide nagusienetakoa bilakatu zen. Urrian, Balfourren gobernuak Chamberlainen alde egin zuen eta neurri protekzionistak iragarri zituen.

Churchillek Balfourren gobernuari eta protekzionismo inperialari egiten zion kritikarekin batera, Ludloweko Liberalen hautagaia zen babes gutunak idatzi zituen, zenbait kontserbadoreen amorrua sortu zutenak. 1903ko abenduan Oldhameko Elkarte Kontserbadoreak iragarri zion eta zutela babestuko hautagai izateko hurrengo hauteskunde orokorretan. 1904ko martxoan Balfour eta haren aldeko Kontserbadoreak Komunen Ganberatik alde egin zuten Churchillek hizketaldia ematen ari zela. 1904ko maiatzaren 31ean Kontserbadoreen taldeko kide izateari utzi eta Liberalen kide bilakatu zen.

Kolonietarako Estatu Idazkari Orde: 1905–1908Aldatu

1905eko abenduan, Balfourrek dimisioa eman zuen Lehen Ministro bezala eta Eduardo VII.a erregeak Liberalen buru zen Henry Campbell-Bannermani eman zion aukera. Campbell-Bannermanek, langilegoaren gehiengo mantendu nahian, Komunen Ganberarako hauteskunde orokorrak ditu zituen 1906ko urtarrilerako. Liberalek irabazi zituzten hauteskunde horiek. Churchill Liberalen zerrendan joan zen Manchesterko Ipar Mendebaldeko barrutian eta eserlekua lortu zuen. Urtarrilean ere Churchillek bere aitari buruz egindako biografia argitaratu zen eta 8.000 liberako aurre ordainketa bat jaso zuen, ordura arte Britainia Handian biografia politiko batengatik ordaindu zen kopururik handiena. Orokorrean, arrera ona izan zuen liburuak. Garai horretan ere argitaratu zen Churchill berari buruzko biografia bat, Alexander MacCallum Scott liberalak idatzia.

Gobernu berria Churchill Kolonietako bulegoko estatu idazkari orde izendatu zuen, berak horrela eskatuta. Victor Bruceren esanetara lan egin zuen eta Edward Marsh hartu zuen idazkari gisa, 25 urtez bere idazkaria izango zena. Ministerioko lan berri horretan jaso zuen lehen enkargua Transvaal lurralderako konstituzio baten zirriborroa egitea izan zen. 1906an Orangeko Estatu Libreari gobernua ematearen ikuskaritzaz arduratu zen. Hegoafrikako gaietan britainiarren eta boerren arteko oreka bilatu zuen. Era berean, txinatar langileen murrizketa graduala bultzatu zuen. Europako kolono eta Afrikako populazio beltzaren arteko harremanen inguruan bere kezkak adierazi zituen: Zuluek Natalen egin zuten Bambatha matxinadaren ondoren, kexu agertu zen europarrek eginiko "sarraski nazkagarriagatik".

1906ko abuztuan, Churchillek oporrak itsasontzi batean eman zituen, Deauvillen, Frantzian, eta denbora gehiena polora jokatzen eta apustuan eman zuen. Hortik Parisera joan zen eta ondoren Suitza (Eggishorn mendia igo zuen), eta gero Berlin eta Silesiara. Azken leku honetan Gilen II.a kaiserraren gonbidatua izan zen. Ondoren, Veneziara joan zen eta hortik itzuli bati ekin zion moto baten Italian barrena Lionel Rothschild lagunarekin. 1907ko maiatzean, beste lagun baten etxean egin zituen oporrak, Maurice de Forest, Biarritzen. Udazkenean itzuli bat egin zuen Europa eta Afrikan barrena: Frantzia, Italia, Malta, Zipre, Suezko kanala, Aden eta Berbera. Mombasaruntz itsasoratu zen eta ondoren Kenyara eta Ugandara joan zen trenean. Nilo ibaian nabigatu zen. Esperientzia hauen inguruan The Strand Magazinen idatzi zuen eta ondoren liburu batean bildu zituen guztiak, My African Journey.

Asquithen gobernua: 1908–1915Aldatu

Merkataritza ganberako lehendakari: 1908–1910Aldatu

1908an Asquithek Campbell-Bannermanen lekukoa hartu zuenean, Churchill Merkataritza Ganbarako lehendakari izendatu zuten. 33 urte zituen eta Kabineteko kiderik gazteena zen 1866tik. Kabineteko kide berrienak behartu zeuden legez berriro hautatuak izatera apirilean egin zen hauteskundean. Churchillek Marchester Ipar Mendebaldeko eserlekua galdu zuen Kontserbadoreen mesedetan 429 botorengatik. Liberalek orduan Dundee barrutiko hauteskundeetan jarri zuten Churchill, itxuraz asko ere bermatuagoa zegoen eserlekua lortzeko eta eserlekua lortu zuen arazorik gabe. Kabineteko lanetan David Lloyd George politikari liberalarekin aritu zen erreforma soziala bultzatzen. Hitzaldi batean adierazi zuen “britainiar abangoardiak garai guztietako gozamen guztietaz disfrutatzen bazuen ere, erretagoardiak egoera basatietan bizi behar zela”. Horri aurre egiteko hark izendatutako “Estatuaren esku-hartze eta erregulazio sarea” bultzatu zuen, Alemaniak egiten zuenaren antzera. Gai honen inguruko bere hitzaldiak hainbat bolumenetan argitaratu ziren: Liberalism and the Social Problem eta The People's Rights.[4]

Aurre egin behar izan zuen lehengo zereginetako bat arbitraje lanak izan ziren Tyne ibaiko ontzioletako langileen eta nagusien arteko gatazkan. Ondoren, Arbitraje Auzitegi ezarri zuen etorkizuneko industria gatazkak ebazteko. Honekin tartekari prestigioa irabazi zuen. Lege bat proposatu zuen minetako langileek lan ordu gutxiago egin zitzaten, Mines Eight Hours Bill bezala ezaguna izan zena. 1908an Merkataritza Batzordeen Lege Proiektua aurkeztu zuen, eta horren arabera, Merkataritza Batzordeak eskumena izango zuen nagusi esplotatzaileak prozesatzeko eta gutxieneko soldata eta otorduetarako langileen atsedena ezartzeko. Lege proiektua gehiengo handiz onartu zen. Langabezi aseguruaren planaren ideia proposatu zuen, zati batean estatuak finantzatuko zuena.

Gizarte erreforma guzti horien finantziazioa ziurtatzeko, berak eta Lloyd Georgek Reginald McKennasen gerra industriaren zabalkundea salatu zuten. Churchillek publikoki muzin egin zien Alemaniarekin gerra ekidinezina zela uste zutenei eta 1909ko udazkenean Alemania bisitatu zuen. Kaiserrarekin egon zen eta alemaniar armadaren maniobrak ikuskatu zituen. Bizitza pertsonalari dagokionez, Churchiller ezkontza proposamena luzatu zien Clementine Hozierri; irailean ezkondu ziren Saint Margaritan, Westminsterren. Ezkon-bidaia Baveno, Venezia eta Moraviako Veveří gazteluan egin zuten. Ondoren, Londresen jarri ziren bizitzen, Eccleston Squareko 33an. Hurrengo uztailean alaba bat izan zuten, Diana.

Gizarte erreformak lege bihurtzeko, Asquithen gobernu liberalak Herriaren Aurrekontu forma aurkeztu zituen. Oposizioan zeuden kontserbadoreak Aurrekontuaren Protestarako Liga sortu zuten. Erreformaren aldekoek Aurrekontuaren Liga sortu zuen eta Churchill liga horren lehendakari egin zuten. Aurrekontua Komunen Ganberan onartu bazen ere, atzera botea izan zen Lorden Ganberan, kontserbadoreek agintzen zutena. Churchillek ohartarazi zuen goi klaseak legearen oztopatzeak langile klasea asaldatuko zuela eta horrek klaseen arteko gerra ekar zezakeela. Geldiunetik irteteko, gobernuak hauteskunde orokorrak deitu zituen 1910eko urtarrilean eta liberalek garaipen estua lortu zuten. Churchillek Dundeeko eserlekua berritu zuen. Hauteskundeen ondoren, Lorden Ganberaren ezabaketa proposatu zuen kabinetearen memorandum batean eta iradoki zuen ganbera bakarreko sistema bat behar zela, eta bestela, bigarren ganbera txikiago bat kontserbadoreen abantaila ezabatuko lukeena. Apirilean Lordek amore eman eta aurrekontua onartu zen.

Barne ministro: 1910-1911Aldatu

... Herrialdearen atentzioa deitu nahi nuen azaltzeko, berez erabat legitimoak diren kasuak erabiliz, egoera latz hau zeinaren arabera urtero klase pobreko 7.000 gazte kartzelara bidaltzen diren, unibertsitatera joaten diren horiek, delitu berdinengatik inongo arazorik izango ez luketen bitartean.

—Winston Churchill Komunen Egoitzan, 1910.[4][2]

1910eko otsailean Churchill barne ministro izendatu zuten eta polizia eta espetxeen inguruko kontrola eman zioten. Espetxeen erreforma programa aurrera atera zuen.[8] Bereizketa bat ezarri zuen kriminal arrunten eta preso politikoen artean, azken hauei neurri ez hain zorrotzak ezarriz. Presoentzako liburutegiak jartzen saiatu zen, eta neurriak hartu zituen urtean lau alditan gutxienez espetxeetan irakurketak edo kontzertuak antola zitezen. Zorrak ordaintzen ez zutenentzako zuzeneko espetxeratzea kentzea proposatu zuen eta 16 eta 21 urte bitartekoen espetxeratzea debekatzearen alde egin zuen. Barne ministro zeneko 43 heriotza-zigorretatik 21 kommutatu zituen.[2]

Erresuma Batuko garai hartako gai nagusienetako emakumeen sufragioa zen. Churchillen emakumeen bozkatzeko eskubidea babestu zuen, nahiz eta babes hori baldintzatu egon hautesleagoaren gehiengoak (gizonezkoak) horren alde agertzearekin. Gaiaren inguruko erreferenduma egitea proposatu zuen, baina ez zuen Asquithen onespenik jaso eta emakumeen sufragioaren gaia konpondu gabe jarraitu zuen 1918ra arte. Suffragette askok Churchill emakumeen sufragioaren aurkakotzat hartu zuten eta haren mitinetara joan ziren protesta egitera. 1910eko azaroan, Hugh Franklin sufragistak Churchill erasotu zuen zartailu batekin; atxilotua izan zen eta sei astez atxilotuta egon zen.[4]

1910eko udaran, Churchillek bi hilabete eman zituen Foresten yatean Mediterraneoan. Britainia Handira bueltan, Tonypandyko Matxinadaz enkargatzea eskatu zioten. Gatazka honetan Rhondda Haraneko ikatz meatzariek protesta egiten ari ziren lan-baldintza hobeak eskatzeko. Glamorganeko polizia buruak laguntza eskatu zion armadari matxinadak kontrolatzeko. Churchillek, armada dagoeneko bidean jakitean, baimena eman zien Swindon eta Cardifferaino joateko, baina haren zabaltzea debekatu zuen. Jakitun zen tropen zabaltzeak odoljarioa baino ezin zezakeela ekarri. Hori beharrean, Londresko 250 polizia bidali zituen, su-armarik gabekoak, Galesko lankideei laguntzeko. Matxinadak aurrera egiten zuenez, protestan ari zirenei gobernuko industria artekariarekin elkarrizketa izatea proposatu zien. Maila pribatuan, Churchillek adierazi zuen bai meatzeko jabeek eta baita greban ari ziren meatzariek oso jarrera zentzugabeak zituztela. The Times eta beste medio batzuek meatzariekin bigunegia izaten ari zela leporatu zioten. Bestalde, Alderdi Laboristako askok, sindikatuekin lotura estua zutenak, gogorregia izan zela egotzi zioten.[9]

Asquithek hauteskunde orokorrak deitu zituen 1910eko abendurako. Liberalek garaipena lortu zuten eta Churchillek ere berriro lortuko zuen Dundeeko eserlekua. 1911ko urtarrilean, Churchill Sidney kaleko setioan nahasi zen. Hiru letoniar hainbat polizia hil zituzten eta Londresko East Endeko etxe batean gotortu ziren, poliziak etxea inguratu ostean. Churchillek bat egin zuen poliziarekin baino ez zuen haien operazioan esku-hartze zuzenik izan. Etxeak su hartu ostean, suhiltzaile brigadari etxean ez sartzeko agindu eman zien letoniarrak oraindik ere arrisku bat suposa zezaketenaren beldurrez. Gertaeraren ondoren, lapurretako bi hilda agertu ziren. Nahiz eta kritikak jaso hartutako erabakiagatik, zera adierazi zuen, "pentsatu nuen hobe zela etxea erretzen uztea britainiar onen bizitzak arriskuan jartzea lapurrak erreskatatzeagatik baino".[4]

1911ko martxoan, Ikatz Meategietako lege proiektuaren bigarren irakurketa sartu zuen parlamentuan, ikatz meategietako gutxieneko baldintzak ezartzen zituena. Horrekin batera, Denden lege proiektua ere bultzatu zuen dendetako langileen lan baldintzak hobetzeko. Azken honek denda jabeen oposizioa izan zuen eta emendakin askorekin bihurtu zen lege. Apirilean, Lloyd Georgek estreinako langabezia eta osasun legedia ezarri zuen, National Insurance Act 1911 izenekoa. Churchillek legearen idazkeran lagundu zuen. Maiatzean Churchillen bigarren haurra jaio zen, Randolph, aitonaren izena hartu zuena. 1911an gorantz egiten ari zen gatazka soziali aurre egitea tokatu zitzaion eta Liverpoolera tropak bidali zituen zamaketarien protestak baretzeko eta trenbideen greba orokorra konpontzeko. Agadirko krisialdia gertatu zenean, Alemania eta Frantzia gerra sartzeko zorian jarri zuena, Churchillek iradoki zuen negoziazioek huts egiten bazuten Erresuma Batua Frantzia eta Errusiarekin lerratu beharko zela eta Belgika, Herbehereak eta Danimarkako independentzia bermatu behar zela Alemaniaren ustezko zabaltzeari aurre egiteko. Agadirko krisialdiak eragin handia izan zuen Churchillengan eta itsas armadaren zabaltzearen haren ustearen inguruan.

Almirantegoaren Lehen Lord: 1911–1915Aldatu

1911ko urrian, Asquithek Churchillen Almirantegoaren Lehen Lord izendatu zuen. Egoitza ofiziala Almirantegoaren Etxean ezarri zuen eta bulegoa Enchantress almirantegoaren yatean. Hurrengo bi urte eta erdian hainbat lanetan zentratu zen, ontzigintza prestakuntza berrikusten, egoitzak eta ontziolak bisitatzen eta alemanen ontzigintza garapena arakatzen. Alemaniako gobernuak gerrako itsasontzien ekoizpena igotzea onartu zuenean, Erresuma Batuak gauza bera egingo zuela zin egin zuen, eta alemanek eraikitako gerra ontzi bakoitzeko Britainia Handiak bi eraikiko zituela. Uste zuen Alemanian "lur jabe aristokrazia baten gobernatzen zuela eta itxaropena zuen gerra ekidin zitekeela "indar demokratikoek" gobernuaren kontrola hartzen bazuten. Gatazka saihesteko, gonbita luzatu zion Alemaniaren bien artean ontzien eraikuntza proiektuak gutxitzeko, baina bere eskaintza arbuiatu zuten.

Egin zituen erreformen artean, soldaten igoera eta aisialdirako baliabideak handitu zituen, itsaspekoen eraikuntza bultzatu zuen eta ikuspegi berri bat eman zion Itsas eta Aire Errege Zerbitzuari, hegazkinak helburu militarretarako erabilpena bultzatuz. "itsas-hegazkin" terminoa sortu zuen eta horietako 100 egitea agindu zuen. Era berean, erabaki zuen Britainiar Itsas Armada ahalguztidunaren oinarrizko erregaia aldatzea, ordura arteko ikatza alboratu eta petrolioaren aldeko apustua eginez.[10] Zenbait liberalek ontzigintzan egiten ari zen gastuaren aurka agertu ziren. 1913ko abenduan dimisioa ematearekin mehatxatu zuen 1914-15 bitartean lau gerra ontzi berri egiteari ezetza esaten bazioten. Eugenesiaren aldekoa zen eta parte hartu zuen Adimen Urrikoen 1913ko legearen idazketan. Halere, legean ez zen kontuan izan berak nahiago zuen esterilizazio metodoa eta horren ordez erakundeetan konfinatzea lehenestu zen.

Legealdiko gai nagusiena Britainia Handiko gobernuak Irlandako autogobernu mugimenduari (Home rule) nola erantzungo zion zen. 1912an Asquithen gobernuak Autonomia Lege Proiektua igorri zuen, lege bihurtuz gero Irlandarako autonomia suposatzen zuena. Churchillek lege proiektua babestu zuen eta Ulstergo unionistak alde bozkatzen konbentzitzen saiatu zen. Irlanda zatitzearen aurka agertu zen eta 1913an iradoki zuen Ulsterrek autonomia izan zezakeen Irlandako gobernu independente batekiko. Ulsterreko unionista askok uko egin zioten Dublinen egoitza izango zuen edozein gobernuren menpeko izateari eta Ulstergo Boluntarioek altxamendu batekin mehatxatu zuten eta Ulsterren estatu protestante independente bat sortzearekin.

Churchillen esku geratzen zen bortxaz mehatxatzen guztiei erantzutea. Kabinetearen erabakiz, itsasontzien presentzia areagotu zuen Irlandan edozein altxamendu unionistari aurre egiteko. Kontserbadoreek leporatu zioten Ulstergo Pogrom bat abiatzeko saiatzen ari zela. Ulstergo Boluntarioak lasaitu nahian, Irlanda Erresuma Batu federalaren zati izatea proposatu zuen; honek liberalak eta irlandar nazionalistak sutu zituen.[4][9]

Lehen Mundu Gerraren pizteaAldatu

1914ko ekaineko Frantzisko Josef I.a Austriakoaren erailketaren ondoren gerra hotsak oso nabariak ziren Europan. Churchillek itsasontziak gerrarako prestatzen hasi zen. Nahiz eta alderdi liberalaren barruan gerran sartzeko oztopo handirik ez egon, Britainiar Kabineteak gerra aitortza Alemaniak Belgika inbaditu ondoren egin zuen. Churchillen zeregina izan zen Britainiako gerra itsasuntziteriaren ikuskaritza egitea. Bi asteko epean, britainiar ontziek 120.000 soldatu garraiatu zituzten Mantxako kanalean barrera Frantziaraino. Abuztuan, Alemaniako Ipar Itsasoko portuen blokeoa gainbegiratu zuen janarien itsasozko garraioa saihesteko. Urpekontziak Baltikora bidali zituen Errusiako Itsas Armada laguntzeko alemaniar gerra itsasontzien aurka. Abuztuan ere, Itsas Infanteria Brigada Ostendera bidali zuen alemaniar tropak hegoalderako bultzada eteten laguntzeko.[4]

Irailean, Churchillek bere gain hartu zuen Britainia Handiko aireko defentsa osoa. Frantziara hainbat bisitaldi egin zituen gerrako lanak ikuskatzeko. Britainia Handian egon zen bitartean, alderdi guztien Londresko eta Liverpoolgo mitinetan parte hartu zuen soldaduen erreklutamendurako, eta bere emazteak haien hirugarren seme-alaba erditu zuen, Sarah. Urrian Anberes bisitatu zuen belgikar defentsak ikusteko. Belgikako lehen ministroari, Charles de Broqueville, zin egin zion Britainia Handiak hiria babesteko errefortzuak emango zituela. Alemanen erasoak aurrera egin zuen eta Churchillek hiria utzi eta gutxira adostu zuen britainiarren erretiratzea, eta horrela, alemanei Anberes hartzeko baimena ematea. Prentsan oso kritikatua izan zen honengatik. Churchillek mantendu zuen bere ekintzari esker erresistentzia luzatu egin zela, izan ere, aliatuen Calaisko eta Dunkerqueko segurtasuna sendotu baitzen.[9]

Azaroan, Asquithen Gerra Kontseilua deitu zuen. Kontseilu horretan Asquithez gain bazeuden ere Lloyd George, Edward Grey, Kitchener, eta Churchill.Churchillek Borkum uhartea hartzea proposatu zuen Alemaniako iparraldeko kostaldea erasotzeko kokapen bat izateko, pentsatuz halako estrategia batek gerraren iraupena laburtuko zuela. Churchillek ere tankeen garapena sustatu nahi zuen ikusten baitzuen gerta zitekeen trintxeren gerra oso eraginkorrak izango zirela, eta haien ekoizpena bultzatu zuen almirantegoaren funtsekin. Turkiarrek Errusiari Kaukason eragiten ari zion presioa lasaitzeko, Churchill Turkiako Armada distraitzearen aldekoa zen. Horregatik Dardaneloak atakatzea proposatu zuen, horrekin Konstantinopla hartuko zutelako itxaropenarekin. Martxoan, 13 gerra ontzi flota batek Dardaneloak erasotu zituen baina arazo larriak sortu ziren urpeko minekin. Apirilean, 29. dibisioak oldarraldiari ekin zion Gallipolin. Parlamentuko kide askok, bereziki kontserbadoreek, Churchilli leporatu zioten kanpaina hauen porrota. Kontserbadoreen presioaren ondorioz, Asquithek alderdi guztien arteko koalizio gobernua osatzea onartu zuen. Kontserbadoreen baldintzetako bat Churchill kargatutik kentzea zen. Churchill saiatu zen bai Asquithekin eta Kontserbadoreen burua zen Bonar Lawekin baldintza hori aldatzen, baina azkenean bere postua utzi zuen.[4][2][9]


Soldadutza: 1915-1916Aldatu

1915eko azaroan Churchillek dimisioa eman zuen gobernutik nahiz eta parlamentaria izaten jarraitu. Asquithek ezezkoa eman zuen Ekialdeko Afrika Britainiarreko Gobernadore Orokor izatearen eskaerari. Bere anaiaren etxera joan zen bizitzera, South Kensingtonen eta familiarekin asteburuak Godalming inguruan dagoen Tudor estiloko baserri batean eman zituen, Surreyn, eta bertan piztu zitzaion margolaritzarako zaletasuna, bizitza osoan mantenduko zuena.[4]

Azaroan Churchill Granadarien Guardiako 2. Batailoian sartu zen, Mendebaldeko frontean. Londresera Eguberritan egindako bidai labur baten ondoren teniente koronel kargura goratu zuten eta Royal Fusilersen 6. Batailoiko ardura eman zioten. Entrenamendu epealdi baten ondoren, Batailoia Belgikako fronteko sektore batera bidali zuten, Ploegsteertik gertu. Churchillek hiru hilabete eta erdi eman zituen frontean. Bere Batailoiak bonbardaketa jarraituak jasan zituen nahiz eta alemaniarrekin aurrez aurreko toporik ez egin. Martxoan epe laburrez etxera bueltatu zen eta diskurtso bat eman zuen Komunen Ganberan itsas armadaren inguruan. Maiatzean, Eskoziar Errege Fusilarien 6.ak bat egin zuen 15. Dibisioarekin. Churchillek ez zuen komando berri bat gidatzeko baimenik eskatu eta zerbitzu aktiboa uztea erabaki zuen.[4]

Komunen Ganberara itzuli zenean hitzaldiak eman zituen gerrako gaien inguruan: derrigorrezko erreklutamendua eskatu zuen irlandarrentzat; soldaduen ausardia aitortza egitea eta altzairuzko kaskoak erostea eskatu zuen ere. Halere, ezer gutxi zuen egiteko Churchillek. Dardaneloetako hanka-sartzearen zama bere gain jarraitzen zuen oraindik eta Kontserbadoreek eta haiekin lotutako prentsak behin eta berriro gogorazten zuten hori. Dardaneloen Komisioaren aurrean azalpenak eman behar izan zituen. Komisio honek egin zuen txostenean ez zion errurik leporatzen kanpainaren porrotagatik.[9]


Lloyd Georgen gobernua: 1916–1922Aldatu

Armamentu ministro: 1917–1919Aldatu

Asquithek dimisioa eman ondoren Lloyd Georg egin zuten lehen ministro 1916ko urrian. 1917ko maiatzean Lloyd Georgek Churchill Frantziako gerra lanak nola zihoazen ikuskatzera bidali zuen. Uztailean Lloyd Georgek Churchillen Armamentu ministro izendatu zuen. Kargu berri honetatik, Churchillek armamentu ekoizpena handitzekoko konpromisoa hartu zuen, sailaren funtzionamendua arrazionalizatu zuen eta Clyde inguruko armamentu fabrikek egiten ari ziren grebaren inguruan negoziatu eta berriro martxan jarri zituen. Bigarren greba batekin amaitu zuen 1918ko ekainean grebalariak armadan sartzera derrigortzeko mehatxua erabiliz. Hainbat bidai egin zituen Frantziara frontea bisitatzera eta herrialde horretako ordezkari politikoekin biltzera, horien artean, Georges Clemenceau lehen ministroa. Komunen Ganberan emakumeei bozkatzeko eskubidea ematen zien legearen alde bozkatu zuen (Representation of the People Act 1918). Britaniarren garaipen militarren ondorioz, azaroak Alemania errendizioa eman zuen. Lau egun beranduago, Churchillen laugarren seme-alaba jaio zen, Marigold.[4]

Gerrarako Estatu Idazkari: 1918–1921Aldatu

 
Churchill, 1918ko urrian, emakume langileekin egindako topaketa batean Georgetownen, Glasgowtik gertu.

Gerra ostean, Lloyd Georgek hauteskunde berriak deitu zituen. Hauteskunde kanpainan, Churchillek zenbait aldarrikapen luzatu zituen: trenbideen nazionalizazioa, monopolioen kontrola, zergen erreforma, eta Nazioen Liga sortzea etorkizunean gerrak saihesteko. Hauteskundeetan Churchillek berriro eskuratu zuen Dundeeko eserlekua eta Lloyd George izendatu zuten berriro ere lehen ministro. 1919ko urtarrilean, Lloyd Gerogek Churchill Gerra Bulegora mugitu zuen bai Gerrarako Estatu Idazkari gisa baita Aireko Estatu Idazkari gisa ere.[9]

Churchill Britainiar Armadaren desmobilizazioaz arduratu izan zuen, nahiz eta Lloyd George konbentzitu zuen milioi bat soldadu Rineko Britainiar Armada izenpean erreklutatzeko. Churchill garaitutako Alemaniaren aurka neurri gogorrak hartzearen kontra agertu zen gobernukide gutxietakoa izan zen. Adierazi zuen aurka zegoela edozein zigor neurrirekin Alemaniako "langile klasea morrontza klasera" eramaten bazuen. Alemaniako armadaren desmobilizazioaren aurka agertu zen ere, izan ere, uste zuen baliozko baliabide bat izan zitekeela ezarri berri zen Errusia sobietarraren aurrean.[4]

Churchill Errusiako Vladimir Leninen Alderdi Komunistaren gobernu berriaren aurka zegoen erabat, eta horrela adierazi zuen, "historiako tirania guztietatik, Boltxebikeen tirania da okerrena". Britainiar tropak dagoeneko antzinako Errusiar Inperioaren lurraldeetan zeuden, indar antikomunista Zuriak laguntzen gertatzen ari zen gerra zibilean. Nahiz eta hasieran pentsatu britaniarrek parte hartu behar zutela, ondoren adierazi zuen ez zegoela gogo gehiegirik gerra berri batean sartzeko eta Lloyd George konbentzitu zuen tropak etxera ekartzeko, nahiz eta Zuriak armekin hornitzen jarraitu. Bere hitzetan, "Errusia salbatua izan behar badu [komunistetatik], nik desio dudan gisan, errusiar eurek salbatu beharko dute". 14.000 soldaduren ebakuazioaren ardura hartu zuen. Sobietarren gerra zibila irabazi ostean, Churchillen herrialdearen gainean osasun-kordoia ezartzea proposatu zuen.[4]

Churchillen atentzioa Irlandako Independentzia Gerran paratu zuen ere. Black and Tans paramilitarren erabilera bultzatu zuen Irlandar iraultzaileen aurka. Britainiar tropek Iraken errebelde kurduekin izandako talken ostean, baimena eman zien inguruko bi eskuadroiei ziape-gasa errebeldeen aurka erabiltzeko. Orokorrean, Iraken okupazioa Erresuma Batuarentzat galgarria zela ikusten zuen eta Irakeko erdialdea eta iparraldea Turkiaren esku uztea proposatu zuen, baina ez zuen arrakastarik izan.[4]

Kolonietarako Estatu Idazkari: 1921–1922Aldatu

 
1922an, Churchillek Chartwell jauregia erosi zuen, Kenten.

Churchill 1921eko otsailean Kolonietarako Estatu Idazkari izendatu zuen. Hurrengo hilabetean, bere margolanen lehenengo erakusketa egin zen Parisen eta pseudonimoarekin egin zuen. Maiatzean bere ama hil zen eta abuztuan Marigold bere alaba. Urte hartako gai nagusiena Irlandako Independentzi Gerra zen. Gerrarekin amaitzeko, Churchillek tregua bat bultzatu zuen indarrean uztailean sartu zena. Urrian, zazpia negoziatzaile britainiarren artean zegoen eta Sinn Féinekin bilerak egin zituzten Downing Streeten. Bere proposamena zen Irlandak halako autonomia bat izatea Britainiar Inperioaren barruan, eta era berean, gehiengo protestantea zuten sei konderriek Dublinengatik autonomia berezia izatea. Ulstergo Unionistek ezezkoa eman zioten proposamen honi. Orduan erabaki zen Irlanda banatu behar zela: herrialdearen zatirik handiena Irlandako Estatu Askea osatuko zuen eta gehiengo protestanteko konderriak Erresuma Batuaren zati izango zen Ipar Irlanda izango zen. Hori guztia Anglo-irlandar Itunean jaso zen eta horren idazkeran Churchillek lagundu zuen. Itunaren ondoren, Churchillen esku-hartzeari esker erailketagatik heriotza zigorraren esperoan zeuden presoek zigorraren barkamena jaso zuten. Irlanda itunaren aldekoen eta kontrakoen arteko gerra batean jausten zen bitartean, Churchillek armaz hornitu zituen itunaren aldeko zen Michael Collinsen gobernua.

Churchill Ekialde Gertuko okupazioa gastuen murrizketaren arduradun nagusia izan zen. Britainiar tropak Iraketik irteteko eta bertako gobernu bat osotzearen aldeko agertu zen. Martxoan topaketa bat izan zuen Kairon Irak gobernatzen zuten ofizial arduradunekin. Zera adostu zuten: Faisal Irakeko errege egitea, eta haren anaia, Abdullah, Transjordaniako errege bihurtzea. Hortik Palestinako Britainiar Mandatura joan zen. Bertako palestinar arabiarrek eskatu zioten judutar migrazio gehiagorik ez onartzeko. Zionismoaren defendatzailea zenez, ez zuen halakorik onartu. Churchillek uste zuen posible izango zuela judutarren migrazioa bultzatzea, eta era berean, arabiarrek menpekoa izatearen beldurra baretzea. Soilik 1921eko Jaffako matxinaden ondoren onartu zuen judutarren migrazioaren mugatze tenporala. Turkiak Lehen Mundu Gerran galdutako lurraldea berreskuratzen zuen artean, Churchillek Lloyd George babestu zuen Konstantinoplako kontrola britaniar eremuan mantentzeko. Turkiak tropak britainiarrengana gerturatu ziren eta Charnakeko Krisia delako gertatu zen. Churchillek tropei beren lekutik ez mugitzeko agindu zien.[9]

1921eko amaieran, Lloyd Georgek Churchill Defentsaren Estimaziorako Batzordeko lehendakari izendatu zuen. 1922ko urtarrilean bildu zen batzordea erabakitzeko zenbateko murrizketa egin zitekeen gastu militarretan nazioaren segurtasuna arriskuan jarri gabe. 1921eko abenduan opor batzuk egin zituen Frantziako hegoaldean eta Lehen Mundu Gerraren bere bizipenak bilduko zituen liburu bat idazten hasi zen. 1922ko irailean bere bostgarren seme-alaba, Mary, jaio zen, eta hilabete horretan bertan ere etxe berri bat erosi zuten, Chartwell, Kent konderrian. 1922ko urrian, Churchilli apendizitis ebakuntza egin zioten. Bitartean, Kontserbadoreak Lloyd Georgen gobernutik ater ziren eta 1922ko azaroan hauteskunde orokorrak egitera behartu zuten. Hauteskunde horietan Churchillek Dundeeko eserlekua galdu zuen Edwin Scrymgeourren mesedetan.[9][4]

Parlamentutik kanpo: 1922–1924Aldatu

 
Churchill Randolph eta Diana seme-alabekin.

Ogasun Kantziller: 1924–1929Aldatu

IdazlanakAldatu


Errepresentazioak zinean eta telebistanAldatu

Churchillen figura hainbatetan agertu da zinean eta telebistan, horien artean aipatzekoak dira: Dudley Field Malone (An American in Paris, 1951); Peter Sellers (The Man Who Never Was, 1956); Richard Burton (Winston Churchill: The Valiant Years, 1961); Simon Ward (Young Winston, 1972); Warren Clarke (Jennie: Lady Randolph Churchill, 1974); Wensley Pithey (Edward and Mrs Simpson, 1978); Timothy West (Churchill and the Generals, 1979, Hiroshima, 1995); William Hootkins (The Life and Times of David Lloyd George, 1981); Robert Hardy (Winston Churchill: The Wilderness Years, 1981, War and Remembrance, 1989); Bob Hoskins (World War II: When Lions Roared 1994); Albert Finney (The Gathering Storm 2002); Ian Mune (Ike: Countdown to D-Day, 2004); Rod Taylor (Inglourious Basterds, 2009); Brendan Gleeson (Into the Storm, 2009); Ian McNeice (Doctor Who 2010 eta 2011); Timothy Spall (The King's Speech, 2010).;[11] Gary Oldman (Darkest Hour, 2017)

ErreferentziakAldatu

  1. Martínez Rueda, Fernando; Aizpuru Murua, Mikel. (2011). Gaur egungo munduaren historia, 1945-2009. Udako Euskal Unibertsitatea ISBN 9788484383345.
  2. a b c d e f g Jenkins, Roy (2001). Churchill. London: Macmillan Press. ISBN 978-0-330-48805-1.
  3. Best, Geoffrey (2001). Churchill: A Study in Greatness. London and New York: Hambledon and Continuum. ISBN 978-1-85285-253-5.
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Gilbert, Martin (1991). Churchill: A Life. London: Heinemann. ISBN 978-0-434-29183-0.
  5. Jenkins, Roy (2001). Churchill. London: Macmillan Press. ISBN 978-0-330-48805-1.
  6. Haffner, Sebastian (2003). Churchill. London: Haus. ISBN 978-1-904341-07-9.
  7. Haffner 2003, x orr. .
  8. Moritz, Jr., Edward (1958). "Winston Churchill – Prison Reformer". The Historian. Hoboken, New Jersey: Wiley. 20 (4): 428–440. >
  9. a b c d e f g h Rhodes James, Robert (1970). Churchill: A Study in Failure 1900–1939. London: Weidenfeld & Nicolson. ISBN 978-0-297-82015-4.
  10. Luis Alberto, 'Amatiño' Aranberri. (2009-05-17). «Churchill...» Argia . Noiz kontsultatua: 2020-03-29.
  11. IMDb.com

Kanpo estekakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Winston Churchill  
Wikiesanetan badira aipuak, gai hau dutenak: Winston Churchill