Ireki menu nagusia

Txuvaxia[1][2] (errusieraz: Чува́шия; txuvaseraz: Чӑваш Ен) edo Txuvaxiako Errepublika (errusieraz: Чува́шская Респу́блика; txuvaseraz: Чӑваш Республики) Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat zehazki, Volgako Barruti Federalean kokaturik dagoena. 18.300 km²ko eremua du eta 2010ean 1.251.619 biztanle zituen[3]. Hiriburua Txeboksary da.

Txuvaxia
Чӑваш Республики — Чӑваш Ен
 Errusia
Tsjeboksary-golfen.jpg
Flag of Chuvashia.svg Coat of Arms of Chuvashia.svg
Ereserkia
state anthem of Chuvashia Itzuli
Administrazioa
Herrialdea Errusia
ISO 3166-2 RU-CU
Hiriburua Txeboksary
Head of the Chuvash Republic Itzuli Mikhail Vasilyevich Ignatyev Itzuli
Geografia
Koordenatuak 55° 27′ 34″ N, 47° 05′ 46″ E / 55.459444°N,47.096111°E / 55.459444; 47.096111Koordenatuak: 55° 27′ 34″ N, 47° 05′ 46″ E / 55.459444°N,47.096111°E / 55.459444; 47.096111
Map of Russia - Chuvashia.svg
Azalera 18.300 km²
Mugakideak Nizhni Novgorod oblasta, Mari El, Tatarstan, Ulianovsk oblasta eta Mordovia
Demografia
Biztanleria 1.231.117 bizt. (2018ko urtarrilaren 1a)
Dentsitatea 67,27 bizt/km²
Hizkuntza ofiziala errusiera eta txuvaxera
Ordu eremua Moskuko Ordua
Matrikula 21 eta 121
www.cap.ru/

GeografiaAldatu

 
Txuvaxiako mapa.

Txuvaxiak Volga ibaiaren erdiko ibilguaren hego-mendebaldeko bazterrean dago, Gorki eta Kazan hirien artean. Iparraldean Mari El dauka, Nizhny Novgorod oblasta mendebaldean, Mordovia hego-mendebaldean, Ulianovsk oblasta hegoaldean, eta Tatarstan hego-ekialde eta ekialdean.

Volgaren ibaiadarrek drainatzen dute: Surak mendebaldean, Bolxoi, Maly Tsivil eta Tsivilek erdialdean eta Kubniak ekialdean. Errepublikaren zati handiena Volgaren goi-ordokiaren iparraldeko muturrean dago; lurralde laua da, muinoekin, tarteka sakanek ebakia, emeki-emeki Volgaren zabaldirantz jaisten dena. Mendebaldean, Sura ibaiaren haranean, jatorri zaharreko hondar alubialak daude[4]. Baso trinkoek hartzen dute lurraldearen iparraldea, eta estepa zabalek hegoaldea.

Hiri nagusiak Txeboksary, hiriburua, Alatyr, Kanax, Xumerlya eta Novotxeboksarsk dira.

HistoriaAldatu

Txuvaxiarrak turkiar jatorriko biztanleak dira gehienbat. XVI. mendean Errusiarekin bat egin zuen. 1920. urtean eskualde autonomo bihurtu zen, eta 1925ean errepublika autonomo. 1929-1936 urteetan, Gorkiko lurraldean integraturik egon zen.

EkonomiaAldatu

Laborantza (garia, garagarra, artoa, patata, tabakoa), abere-hazkuntza (behi- eta zerri-azienda), arrantza (Volga eta Sura ibaietan) eta industria (metalurgia, tresneria mekanikoa eta elektrikoa, janari-industria, larrugintza) dira ekonomia-jarduera nagusiak.

BiztanleriaAldatu

2010ean Txuvaxiak 1.251.619 biztanle zituen; %67,7 txuvax etniakoak ziren, %26,9 errusiarrak eta %2,8 tatariarrak[3].

Talde
etnikoa
1926ko errolda 1939ko errolda 1959ko errolda 1970ko errolda 1979ko errolda 1989ko errolda 2002ko errolda 2010ko errolda
Kopurua % Kopurua % Kopurua % Kopurua % Kopurua % Kopurua % Kopurua % Kopurua %
Txuvaxak 667.695 %74,6 777.202 %72,2 770.351 %70,2 856.246 %70,0 887.738 %68,4 906.922 %67,8 889.268 %67,7 814.750 %67,7
Errusiarrak 178.890 %20,0 241.386 %22,4 263.692 %24,0 299.241 %24,5 338.150 %26,0 357.120 %26,7 348.515 %26,5 323.274 %26,9
Tatariarrak 22.635 %2,5 29.007 %2,7 31.357 %2,9 36.217 %3,0 37.573 %2,9 35.689 %2,7 36.379 %2,8 34.214 %2,8
Mordoviarrak 23.958 %2,7 22.512 %2,1 23.863 %2,2 21.041 %1,7 20.276 %1,6 18.686 %1,4 15.993 %1,2 13.014 %1,1
Besteak 1.301 %0,1 6.703 %0,6 8.596 %0,7 10.930 %0,9 14.874 %1,3 19.606 %1,4 23.599 %1,8 18.298 %1,6

ErreferentziakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Txuvaxia  
  Artikulu hau Errusiako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.