Theodor W. Adorno

Theodor W. Adorno (Frankfurt, 1903ko irailaren 11 - Visp, Suitza, 1969ko abuztuaren 6a) alemaniar filosofo, soziologo eta musikologoa izan zen.

Theodor W. Adorno
Theodor W. Adorno.jpg
Bizitza
JaiotzaFrankfurt am Main1903ko irailaren 11
Herrialdea Alemania
 Ameriketako Estatu Batuak  (1943 -
Lehen hizkuntzaalemana
HeriotzaVisp1969ko abuztuaren 6a (65 urte)
Hobiratze lekuaFrankfurt Main Cemetery (en) Itzuli
Familia
Ezkontidea(k)Gretel Adorno (en) Itzuli
Hezkuntza
HeziketaMerton College (en) Itzuli
Johann Wolfgang Goethe-Frankfurt am Maingo Unibertsitatea
Tesi zuzendariaHans Cornelius (en) Itzuli
Doktorego ikaslea(k)Alfred Schmidt
Hizkuntzakingelesa
alemana
Ikaslea(k)Jürgen Habermas
Jarduerak
Jarduerakfilosofoa, musikagilea, musikologoa, soziologoa, unibertsitateko irakaslea, literatura-kritikaria, musika-kritikaria, aforista, piano-jotzailea eta idazlea
Enplegatzailea(k)Johann Wolfgang Goethe-Frankfurt am Maingo Unibertsitatea
Lan nabarmenakGesammelte Schriften (en) Itzuli
Negative Dialectics (en) Itzuli
Aesthetic Theory (en) Itzuli
Dialectic of Enlightenment (en) Itzuli
Philosophie und Musik (en) Itzuli
Minima Moralia (en) Itzuli
The Authoritarian Personality (en) Itzuli
Jasotako sariak
Nominazioak
InfluentziakWalter Benjamin, Max Horkheimer, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Karl Marx eta Friedrich Nietzsche
Kidetzasecond Viennese School (en) Itzuli
MugimenduaFrankfurteko eskola
20th-century classical music (en) Itzuli
Genero artistikoamusika klasikoa
Musika instrumentuapianoa

IMDB: nm2417309 iTunes: 331251725 Musicbrainz: b2d80fb6-a565-421a-a04c-ebb3bc0c3167 Discogs: 599746 Find a Grave: 7948579 Edit the value on Wikidata

BiografiaAldatu

Frankfurteko familia burges batean jaio zen. Bere aita, Oscar Alexander Wiesengrund, ardo merkataria zen, ama, Maria Calvelli-Adorno soprano lirikoa. Bere arreba Agathak pianoa jotzen zuenez, amarekin batera arduratu zen Adornoren haurtzaroko heziketa musikalaz.

Judua izanik, nazien garaian AEBetara emigratu zuen. Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Alemaniara itzuli zen. 1949tik filosofia eta soziologia irakatsi zituen Frankfurten. Frankfurteko eskolaren teoria kritikoko bultzatzaile nagusietariko bat izan zen Ernst Bloch, Walter Benjamin, Herbert Marcuse eta Max Horkheimerrekin batera. Freud, Marx eta Hegelen lanak ezinbesteko iturri izan zituzten gizarte modernoari kritika gauzatzeko. Sari ugari jaso zituen XX. mendeko pentsalari entzutetsu gisa eta aintzatetsia izan zen estetika, filosofia eta estetikaren alorretan. Faxismoa eta berak izendaturiko kultur industria izan ziren kritikaren gai nabarmenenak. Bere idazlanetan—Philosophie der neuen Musik (1949), Minima Moralia (1951), Negative Dialektik (1966)— garaiko Europako ezker berriaren eragina nabarmentzen da.

XX. mende hasieran, Europan existentzialismoaren eta positibismoaren korronteak gailentzen ari ziren bitartean, Adornok historia naturalaren ikusmolde dialektikoan aurrerapausoa eman zuen, enpirismoaren eta ontologiaren erakargarri parekideak Kierkegaard eta Husserlen ikasketen bitartez kritikatuz. Vienako bigarren eskolako Alban Bergekin konposizioa ikasi zuen, bere ikasketa musikaletan zehar Arnold Schoenbergen hamabi tonutako teknikarekin hezia baitzen pianoan.

IkasketakAldatu

Kaiser Wilhelm Gymnasium ikastetxera joan zen, non bere adimenagatik nabarmendu zen gainontzeko ikaskideen artean. Gazte garaian Siegfried Kracauer ezagutu zuen eta lagun minak egin ziren, Kracauer bera baino hamalau urte zaharragoa zen arren.

Ikus, gaineraAldatu

ErreferentziakAldatu

Kanpo estekakAldatu