Taupō (aintzira)

Taupō (ingelesez: Lake Taupō; maorieraz: Taupō-nui-a-Tia edo Taupōmoana) Zeelanda Berriko Ipar uhartean dagoen aintzira da, herrialdeko handiena dena. 356 metroko altueran dago, uhartearen erdialdean. 186 metroko sakonera du gehienez, eta Waitahanui, Tongariro eta Tauranga Taupō ibaietako uretatik elikatzen da. Isurbide nagusia Waikato ibaia da. Aintzirako bertako faunan amuarrain arrunta, ortzadar-amuarraina eta anguilla australis nabarmentzen dira. Gune turistiko garrantzitsua ere bada.

Taupō (aintzira)
Lake taupo landsat.jpg
Datu orokorrak
Garaiera356 m
Luzera46 km
Zabalera33 km
Azalera616 km²
Sakonera186 m
113 m
Bolumena59 hm³
Geografia
Koordenatuak38°49′00″S 175°55′00″E / 38.816666666667°S 175.91666666667°E / -38.816666666667; 175.9166666666738°49′00″S 175°55′00″E / 38.816666666667°S 175.91666666667°E / -38.816666666667; 175.91666666667
Estatua Zeelanda Berria
Region of New ZealandWaikato eskualdea
Leku geografikoaIpar uhartea
Hidrografia
Betebidea
HustubideaWaikato ibaia
Erresidentzia denbora10,6 a
Arroaren azalera3.487 km²

Taupō herria aintziraren ipar-ekialdean dago, eta Tūrangi aintziraren hegoaldeko muturrean.

SumendiaAldatu

Aintzira Taupō sumendiaren galdaran dago, duela 26.500 urte inguru sumendiaren erupzio handi baten ondoren sortua. Erregistro geologikoen arabera, Taupō 28 aldiz erupzio lehertzen hasi da azken 27.000 urteetan.[1][2][3] Taupōk oraintsuko geologia-garaietako munduko bi erupzio bortitzenetako bi sortu zituen: duela 26.500 urteko Oruanuiko erupzioa, galdararen egungo formaren erantzule dena,[4] eta duela 1800 urte inguru Hatepe erupzioa[5] hain zuzen ere.

ErreferentziakAldatu

  1. A continent on the move: New Zealand geoscience into the 21st century. Graham, Ian J. et al.; The Geological Society of New Zealand in association with GNS Science, 2008. ISBN 978-1-877480-00-3. page 66, 168.
  2. "Taupo the volcano" (a single sheet pamphlet), C.J.N. Wilson and B.F. Houghton, Institute of Geological & Nuclear Sciences, c2004.
  3. Information from GNS Science on the Taupo Volcano
  4. (Ingelesez) Wilson, C. J. N.; Blake, S.; Charlier, B. L. A.. (2006). «The 26·5 ka Oruanui Eruption, Taupo Volcano, New Zealand: Development, Characteristics and Evacuation of a Large Rhyolitic Magma Body» Journal of Petrology 47 (1): 35–69. doi:10.1093/petrology/egi066..
  5. (Ingelesez) Talbot, J. P.; Self, S.; Wilson, C. J. N.. (1994). «Dilute gravity current and rain-flushed ash deposits in the 1.8 ka Hatepe Plinian deposit, Taupo, New Zealand» Bulletin of Volcanology 56 (6–7): 538–551. doi:10.1007/BF00302834. Bibcode1994BVol...56..538T..

Kanpo estekakAldatu

  Artikulu hau Zeelanda Berriko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.