Ireki menu nagusia

Saprobio

Deskonposatzen ari den materia organikoz elikatzen den eta deskonposizioa areagotzen duen izakia. Normalean onddoak eta bakterioak dira, inoiz kormofitoak.
Saprofito» orritik birbideratua)

Saprofitismoa onddo zein beste izaki bizidunetan aurki dezakegun bizi estrategia da, zeina materia organikoaren deskoposizioan datza, hau da, karbonodun substantzien deskonposizioan. Hain zuzen ere, ia edozein karbonodun konposatu degradatzeko gai dira, ondorioz naturako materia organikoaren degradazioaren eragile garrantzitsuenak dira onddoak.[1]

Saprobioen artean bi azpitalde bereiz daitezke. Alde batetik nahitaezko saprobioak; hauek beraien bizi ziklo osoan zehar saprofistismoa erabiltzen dute bizi estrategia moduan. Bestetik aukerazko edo saprobio fakultatiboak aurki daitezke; hauek ez dute beraien bizi ziklo osoan zehar estrategia hau jarraituko eta beste bat erabiltzeko gai izango dira, honen adibide argiena bakterio batzuk izango dira.

Izaki hauen digestio prozesuaren hasieran, zelulek entzima batzuk askatzen dituzte xurgaturiko molekula organikoak hidrolizatzeko. Prozesu honen bidez, molekula solugarriak eskuratzen dituzte eta pareta zein mintz zelularra zeharkatzen dituzte osmisi bidez zelula barnera sartuz. Aipatu bezela, materia organikoaren degradatzaile garrantzitsuenak dira saprobioak, izan ere, ingurunera ioiak askatzen dituzte bakterioek erabil ditzaten eta nutrienten zikloa berriro hasiz.

Onddoetan zentratuz, saprofitismo barruan hainbat azpitalde aurki daitezke: Lignikolak(zuraz elikatu), Humikolak(lurzoruko elikagaiez) eta koprofitoak( gorotzetaz)

LignikolakAldatu

 
Saprobio lignikola den Trametes hirsuta

Onddoen elikadura hau entzima degradatzaileen menpekoa da. Ondorioz, substratu baten ustiaketan segida progresibo nabari bat izaten da. Lehenik azukre eta moduko monomeroak ustiatzen dira. Gerora, zelulosa eta hemizelulosa antzeko polimeroak eta azkenik, lignina edo keratina bezelako polímero konplexuak.

Hau honela izanda, bi onddo saprobio lignikola mota bereiz daitezke eragiten duten usteldura motaren arabera.

  • Usteldura zuria: Lignina degradatuta zelulosa, hemizelulosa erabiltzeko gai dira, hau da ligninak eragindako babesa gainditzen dute eta hori burutu ahal izateko peroxidasa izeneko entzima batzuk dituzte.  Usteldura ostean, zura zuri eta zuntz askorekin gelditzen denez hartzen du izen hau.
  • Usteldura marroia: Zureko zelulosaren eta hemizelulosaren zatirik handiena degradatuta eta lignina degradatu gabe geratzen denean (bere kolorea marroai izanik), ez baitute peroxidasa entzimik, ematen deneko usteldura da. Usteldura irregularra da, hau da, zona batzuk guztiz degradaturik daude eta beste batzuk ez. Horrek hausturalerroak sortu eta kuboen edo adreiluen itxura eragiten du.

HumikolakAldatu

 
Saprobio humikola den Lepista nuda

Onddo saprobio humikolak, lurzoruan dagoen material organikoaz elikatzen dira, humusaz hain zuzen. Larreetan eta antzeko inguruetan topa daitezkeen onddo gehienak bizi estrategia hau aurkezten dute, hala ere, basoetan ere ohikoak dira.

Talde honen barruan hosto erorietan hazten diren eta ondorioz hauetaz elikatzen diren onddoak nabarmendu behar dira.


KoprofiloAldatu

Onddo koprofitoak gorotzetan dagoen materia organikoaz elikatzen dira. Bertan aurkitzen den materia organikoa mugatua denez, hostoetan bezela, hemen hazten diren onddoak tamainaz ere txikiak izan ohi dira.

ErreferentziakAldatu

  1. Teresa., Mier, (2002) Hongos microscópicos saprobios y parásitos : métodos de laboratorio UAM, Unidad Xochimilco, División de Ciencias Biológicas y de la Salud ISBN 970654609X PMC 53802507 . Noiz kontsultatua: 2019-02-19.

Kanpo estekakAldatu