Santsol

Nafarroa Garaiko udalerria


Santsol[2] Nafarroako udalerria da. Lizarrako merindadeko herri honek 104 biztanle zituen 2014. urteko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 69 kilometrora dago.

Santsol
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Torralba del Río - DSC 9009.JPG
Santsoleko herrigunea eta San Zoilo elizaren kanpandorrea.

Santsolgo bandera

Santsolgo armarria


Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Lizarrako merindadea
Eskualdea Vianaldea
Izen ofiziala Escudo de Sansol.svg Sansol
Alkatea Francisco Javier Díaz de Ilarratza Sanz
(AIS, indep.)
Posta kodea 31220
INE kodea 31219
Herritarra santsoldar
Kokapena
Koordenatuak 42° 33′ 17″ N, 2° 15′ 51″ W / 42.554722222222°N,2.2641666666667°W / 42.554722222222; -2.2641666666667Koordenatuak: 42° 33′ 17″ N, 2° 15′ 51″ W / 42.554722222222°N,2.2641666666667°W / 42.554722222222; -2.2641666666667
Azalera 13,68 km2
Garaiera 485 metro
Distantzia 69 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 102 (2019)
Green Arrow Up.svg2 (2018)
alt_left 47 (%46.1)55 (%53.9) alt_right
Dentsitatea 7,6 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Red Arrow Down.svg -% 1,77
Zahartze tasa[1] % 15,97
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 0
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 0 (2011)
Genero desoreka[1] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 7,02 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 0 (2010)
Euskararen erabilera % 0,0 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.sansol.es

IzenaAldatu

Euskaltzaindiak 1979an argitaratutako herri izendegian Santzol forma proposatu zuen herriarentzat, baina 1990eko Nafarroako Herri izendegian herriaren gaztelerazko izenak (Sansol) ez duela euskarazko parekiderik adierazi zuen akademiak. Gerora, hori zuzendu zuen eta Santsol zela erabaki[3], dagoeneko arau mailarekin.

Litekeena da herriaren izena San Zoilo herriko elizaren santuaren izenetik etortzea, Sanctus Zoilus bere forma latinezko zaharrenetik agian.[4]

GeografiaAldatu

Inguru naturala eta kokapenaAldatu

 
Herriaren eguneko ikuspegia.
 
Herriaren ikuspegia gaua heldu aurretik.

Herria, Nafarroa mendebaldean kokatzen da, N-111 errepidean Lizarra-Biana norabidean.

Santsolek Desojorekin egiten du muga iparraldean, El Bustorekin ekialdean, Torres del Riorekin mendebaldean eta hegoaldean.

Donejakue bidearen adar bat igarotzen da herritik[5].

Klima eta landarediaAldatu

Klimaren ezaugarriak mediterraneo kontinentalari motako klimari dagozkio. Urteko batez besteko tenperatura 12 gardu ingurukoa da, eta prezipitazioak 500 eta 800mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 60 inguru dira herrigunean, eta 100 egun udalerriko gunerik menditsuenetan.

Udalerriko jatorrizko artadiak ia erabat desagertu dira gaur egun, eta landaturiko Alepo motako pinuek 11 hektarea hartzen dituzte.

HistoriaAldatu

San Zoilo herriko santuak badu kultu adibiderik Nafarroan 9. mendetik, baina Santsol herriaren lehen aipu dokumentatua Los Arcosko foruan agertzen da, 1176. urtean[5].

Los Arcosko Bostirien parte zelarik, Gaztelaren parte izatera igaro ziren 1463. urtean, Nafarroako gerra zibilaren kontestuan baina Nafarroako Erresumak independentzia galdu aurretik, eta herria ez zen Nafarroara itzuli 1753. urtera arte[6].

Herriko arkitektura dotoreena, elizan eta hainbat etxe eta jauregitan ikus daitekeena, 18. mendekoa[5].

DemografiaAldatu

Santsoleko biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko hiru etorkin baino ez ziren bizi herrian, biztanleriaren %2,52a (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

PolitikaAldatu

Udal hauteskundeakAldatu

Azken agintaldietan Santsoleko alkate kargurako Francisco Javier Díaz de Ilarraza aukeratu dute, zerrenda independente batzuen izenean. 2007an Grupo Independiente de Sansol (GIS) bere taldeak udaleko bost zinegotziak lortu zituen.

Santsoleko Udala [2007)
Alderdia Botoak Aukeratua?
Francisco Angel Barragan Domeño (GIS) 50 Bai
Maria Lucia Suescun Esandi (GIS) 48 Bai
Juan Javier Remirez Lizuain (GIS) 46 Bai
Maria Lourdes Garcia Olazabal (GIS) 31 Bai
Francisco Javier Diaz de Ilarraza Sanz (GIS) 17 Bai

2011ko udal hauteskundeetan Díaz de Ilarrazak alkate kargua gorde izan zuen, kasu honetan Agrupación Independiente de Sansol (AIS) izeneko zerrendarekin; AIS aurkeztutako zerrenda bakarra izan zen eta beste hiru kide zinegotzi bihurtu ziren[7].

UdaletxeaAldatu

Gaur egungo udaletxea 1960ko hamarkadaren hasieran eraiki zen, errepidetik gertu Alde Zaharrean dagoen orube batean. Eraikina adreiluzkoa da, eta kokapen honen aurretik, udal bulegoak elizaren ondoan egon ziren, herriguneko gunerik altuenean. Udalak alkatea eta lau zinegotzik osatzen dute.

  • HELBIDEA: Auzo Berria kalea z/g

AlkateakAldatu

Hauek izan dira Santsoleko azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia
Antonio Baños Ordoñez[8] 1979 1983 Agrupacion Electoral Melgar
Javier Barragan Ibarrola[8] 1983 1987 Agrupacion Electoral Independiente Melgar
1987 1991
Luis Maria Zurbano Garcia[8] 1991 1995 Kudeaketa batzordea
1995 1999
1999 2003
2003 2007
Francisco Javier Diaz de Ilarraza Sanz 2007 2011 Grupo Independiente de Sansol
Francisco Javier Diaz de Ilarraza Sanz 2011 2015 Agrupacion Independiente de Sansol
Francisco Javier Diaz de Ilarraza Sanz[9] 2015 2019 Independenteak
Francisco Javier Diaz de Ilarraza Sanz[9] 2019 Jardunean Independientes de Sansol[10]

Azpiegitura eta garraioakAldatu

La Estellesaren Donostia eta Logroño bitarteko lineak (NA-10 zenbakiko emakida) geltokia dauka herrian. Lineak honako ibilbidea egiten du:

Ondasun nabarmenakAldatu

Santsoleko eliza nagusia San Zoilo eliza da. Estilo barrokoko eraikin honek, antzinako eliza (XVI. mendea) baten egitura erabiliz eraiki zen. Aipagarri dira elizako dorrearen altuera, forma karratu eta kanpaientzako gorputz bakarrarekin. Barrukaldean, San Pedroren egurrezko irudi gotiko bat eta Gurutzatuaren beste irudi erromanista bat daude.

Herriaren erdigunean estilo barroko hainbat jauregi daude. Aipagarri da "El Palacio" izeneko jauregi klasikoa. Bi zatiz osatuta, jauregiaren fatxadan hiru armarri ageri dira.

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
  3. «Santsol - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  4. (Gaztelaniaz) Cabrera, Ramon. (1837). Diccionario de etimologias de la lengua castellana. Callero, 801 or. . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  5. a b c (Gaztelaniaz) «Sansol, Navarra, Camino Francés :: Guía del Camino de Santiago» Albergues del Camino de Santiago . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  6. «LOS ARCOS (NAVARRA)» www.fernandezdearcaya.com . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  7. Zerrendak Nafarroako Aldizkari Ofizialean.
  8. a b c «SANSOL - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-14.
  9. a b (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es . Noiz kontsultatua: 2020-04-11.
  10. «LIZARRAKO ESKUALDEKO HAUTESKUNDE BATZORDEA Aurkeztutako hautagai-zerrendak» NAO 78. zenbakia, 2019ko apirilaren 24a, asteazkena . Noiz kontsultatua: 2020-04-30.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa