Sameera Moussa

Sameera Moussa (1917ko martxoaren 3a - 1952ko abuztuaren 5a) egiptoar fisikari nuklearra izan zen, erradiazio ionizatzailean doktoratua, teknologia nuklearraren erabilera medikoa mundu guztiarentzat eskuragarria izan zedin lan egin zuena. Bakearen Aldeko Energia Atomikoaren Konferentzia antolatu zuen eta "bakerako atomoak" lemapean nazioarteko konferentzia bat ezartzeko deialdia babestu zuen.

Sameera Moussa
SameeraMoussa.jpg
Bizitza
Jaiotza Gharbia Governorate (en) Itzuli1917ko martxoaren 3a
Herrialdea  Egipto
Lehen hizkuntza Egyptian Arabic (en) Itzuli
Heriotza Kalifornia1952ko abuztuaren 5a (35 urte)
Heriotza modua : trafiko-istripua
Hezkuntza
Heziketa Kairoko Unibertsitatea
(1935 - 1939) Zientziatan graduatua, Ph.D. : natura zientziak, erradiologia, desintegrazio erradioaktibo
Hizkuntzak Egyptian Arabic (en) Itzuli
ingelesa
arabiera
Irakaslea(k) Ali Moustafa Mosharafa (en) Itzuli
Jarduerak
Jarduerak fisikari nuklearra, Q1108841 Itzuli, assistant professor (en) Itzuli eta medical physicist (en) Itzuli
Enplegatzailea(k) Kairoko Unibertsitatea

BizitzaAldatu

Gaztaroa eta unibertsitateaAldatu

1917an jaio zen Egipton, el-Gharbiyako Gobernazioan. Bere ama minbiziak jota hil zen, eta orduan Nabawaya Moussa aita Kairora joan zen familiarekin, non dirua Hussein eskualdeko hotel txiki batean inbertitu zuen. Bere aitaren temaren ondorioz, Moussa Kaser Lo-Shok lehen eskolan egon zen, Kairoko eskola zaharrenetako bat. Lehen hezkuntza amaitu ondoren, Banat El-Ashraf eskolara sartu zen, bere aitak, Nabawya Moussa politikari eta ekintzaile ospetsuak eraikia eta zuzendua izan zena.

Bere hezkuntza ertainean nota onak lortu zituen arren, eta ingeniaritza ikasketak egiteko aukera izan arren, Kairoko Unibertsitateko Zientzia Fakultatean sartzea eskatu zuen. 1939an, Moussak BSc bat lortu zuen erradiologian klaseko lehen ohoreekin, zenbait materialetan X izpien erradiazio efektuak ikertu ondoren[1]. Moustafa Mousharafa doktoreak, fakultateko lehen dekanoak, bere ikaslearengan zuen uste ona adierazi zuen fakultatean irakasle irakurle izateko kontratatuz. Ondoren, fakultate berean lehen irakasle laguntzailea izan zen, eta unibertsitatean postua lortu zuen lehen emakumea, erradiazio atomikoan doktoretza lortu zuen lehena izan zelarik[2].

Ikerketa nuklearraAldatu

Moussak "bakerako atomoetan" sinesten zuen, eta esan zuen tratamendu nuklearra "aspirina bezain eskuragarri eta merke" bihurtuko zuela[3]. Helburu hori lortzeko lan egin zuen, eta bere ikerketa intentsiboaren bidez, kobrea bezalako metal merkeen atomoak apurtzen lagunduko zuen ekuazio historiko bat formulatu zuen, ondorioz bonba nuklear merke bati ere bideak irekiz.

 
Atoms for Peace

Bakerako Energia Atomikoaren Konferentzia antolatu zuen eta "bakerako atomoak" lemapean nazioarteko konferentzia bat ezartzeko deia egin zuen, non garaiko zientzialari garrantzitsu asko gonbidatu ziren. Konferentziak hainbat gomendio egin zituen arrisku nuklearretatik babesteko batzorde bat ezartzeko, berak suharki defendatu zuena. Moussak bere burua eskaini zuen hainbat ospitaletan minbizia zuten pazienteak tratatzen laguntzeko, besteak beste bere amak gaixotasun horren aurkako borroka gogorra bizi izan baitzuen.

AEBetara bisitaAldatu

Fulbright Atomic Program-eko beka bat jaso zuen Kaliforniako Unibertsitatean ikerketa ekipamendu modernoenak ezagutu eta erabiltzeko. Bere ikerketa nuklear aitzindaria aitortzeko, Estatu Batuetako instalazio atomiko sekretuak bisitatzeko baimena eman zion. Bisitaldiak eztabaida piztu zuen Estatu Batuetako akademiko eta zientzialarien artean, Moussa baitzen horrelako instalazioak bisitatzen zituen lehen atzerritarra.

Ameriketako Estatu Batuetan bizitzeko hainbat eskaintza errefusatu zituen, baita herritartasun amerikarra ere, "Egipto, nire aberri estimatua, nire zain dago" esanez.

HeriotzaAldatu

1952ko abuztuaren 5ean, AEBetara egin zuen bisitaren bukaeran etxera itzultzeko asmoa zuen Sameerak. AEBetako presidenteak, ordea, bidaia batera gonbidatu zuten. Bidaia horretan hil zen Sameera, zihoan autoa labar batetik erori baitzen. Istripua oso bitxia izan zen, aurrerago frogatu baitzen gonbidapena faltsua zela, eta gainera, autoko gidariak autotik salto egin zuen istripua baino lehentxeago, eta ondoren, ez zen ezer gehiago jakin. Honek guztiak, pertsona batzuei prestatutako hilketa bat izan zela eta Mossad israeldarra atzean zegoela sinestarazi zien.[4][5]

Sariak eta ohoreakAldatu

Egindako ahaleginei esker, sari asko eman zizkioten. Horien artean:

  • 1953, Egiptoko armadak ohoratua.
  • 1981ean, Anwar al-Sadat orduko presidenteak Zientzia eta Arteen Lehen klaseko Agindua eman zion.
  • Zientzia Fakultateko laborategi batek eta bere herriko eskola batek bere eponimoa daramate.
  • Egiptoko telebistak The Immortal izeneko telesaila transmititu zuen bere biografia dramatizatuz.
  • 1998an, Egiptoko Emakumearen Eguna ospatzen zen bitartean, bere jaioterrian, bere izena dakarren jardunaldi kultural bat ezartzea erabaki zen.

ErreferentziakAldatu

  1. The Muslim Observer, 2011-05-12
  2. Organismo Général del Information, 2009-09-16
  3. Anzhil Butrus Saman.
  4. Zvi Bar'lo.
  5. Cultural Dynamics in Contemporary Egypt