Punjabera[3][4] (Shahmukhi idazkera: پنجابی; Gurmukhi idazkera: ਪੰਜਾਬੀ Pañjābī) Pakistan eta Indiako Punjabeko biztanleek hitz egiten duten indoariar hizkuntza da. Haren hiztunak musulmanak, sikhak eta hinduak badira ere, XX. mendean sikhismoak punjabera bere hizkuntzatzat hartu du [5].

Punjabera
پنجابی — ਪੰਜਾਬੀ — Panjabi
Countries where Punjabi is spoken.png
Datu orokorrak
Lurralde eremuaPakistan eta India. Punjabdarren diaspora: EB, Malaysia, Saudi Arabia, AEB, Estatu Batuak, Kanada, Australia, Frantzia, Alemania, Hong Kong, Zeelanda Berria, Hegoafrika, Surinam, Guyana
Hiztunak88.000.000 [1] eta 57.129.000 artean [2]
Mendebaldeko punjabera: 61–62 milioi, Ekialdeko punjabera 28 milioi
Rankinga21[2]
OfizialtasunaIndia
EskualdeaPunjab
UNESCO sailkapena1: ziurra
AraugileaEz du
Hizkuntza sailkapena
indoeuropar hizkuntzak
Indo-irandar hizkuntzak
Indoariar hizkuntzak
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologiaSOV hizkuntza, hizkuntza fusionatzailea eta tonal language (en) Itzuli
Denbora gramatikalakbaliorik ez, geroaldia, remote tense (en) Itzuli eta non-remote tense (en) Itzuli
Modu gramatikalaksubjuntiboa eta agintera
Genero gramatikalakgenero femeninoa eta genero maskulinoa
Kasu gramatikalakdirect case (en) Itzuli, oblique case (en) Itzuli, bokatiboa, ablatiboa, lokatiboa eta dual instrumental case (en) Itzuli
AlfabetoaShahmukhi (en) Itzuli, Gurmukhi (en) Itzuli, Urdu orthography (en) Itzuli, Mahajani (en) Itzuli, Informal Roman Urdu (en) Itzuli, Devanagaria eta Punjabi Braille (en) Itzuli
Hizkuntza kodeak
Linguasphere59-AAF-e
ASCL5207
UNESCObaliorik ez

OfizialtasunaAldatu

Indian punjabera 22 hizkuntza ofizialetako bat da: lehendabizikoa Punjaben eta Chandigarhen eta bigarrena Haryana, Himachal Pradesh eta Delhin. Pakistanen, berriz, ez da ofiziala eta Punjabeko eskualdeko hizkuntzatzat hartzen da. Hala ere, herrialde hartako biztanleriaren % 44,15aren hizkuntza da.

Punjabdarren diasporak hizkuntza Estatu Batuetara, Australiara, Erresuma Batura[6] eta Kanadara[7] eraman zuen.

Hona hemen hiztunak 2005ean:

Lahore punjaberazko hiztun gehien duen hiria da (biztanleriaren % 86).

DialektoakAldatu

Hona punjaberaren dialektoak[8]:

Dialektoen adibideakAldatu

Euskara Majhi, Lahori / Amritsari Pothohari Dogri Pahari
Zer ari zara egiten? (gizon-gizon) Ki karda ae? Ka karne uo? Ke karde o? Ke (kay) peya kare-nanh?
Zer ari zara egiten? (gizon-emakume) Ki kardi aa? Ka karani ay? Ke karani ae? Ke (kay) pai (payi) kare-neenh?
Zelan zaude? Ki haal hai. Keh aal e? Ke aal a? Tudda ke haal e (eh)?
Punjaberaz hitz egiten duzu? Tusin Punjabi Bol laende ho? Punjabii bolne uo? Punjabi bolde o? Punjabi uburne o?
Nongoa zara? Tusin kidhar to ho?
Tusi kidron aaye ho?
Tusa kudhr nay aiyo? Tus kudhr to o? Kathe ne o?
Urte askotarako! Tuhanu mil ke bahut khushi hoyi. Tusan milay tay boo khushi oye. Tusan nu miliye bahut khusi oyi. Tussan mil ke khushi thi.
Nola duzu izena? Tuhada naam ki e? Tusan naa ke aa? Tusan da naa kay ai? Tudda ke naanh ve?
Nire izena ... da. Mera naam ... e. Mara naa ... e. Mera naa ... e. Mainda naanh ... eh.
Zein da zure herriaren izena? Tuhade pind/graan da naam ki hai?
Tuhada pind/graan kehda hai?
Tusane graana naa ke aa? Tusan da graan kay aa? Tudde gerayenh na ke naanh ve?
Bai Haan Ahoo Ah Hanh
Ez Nahin Naa Naa Nainh
Gozoki batzuk jan nahi dituzu? Mithaee lainee aa?
Mithaee Khaauge?
Mithaee Kaso? Mithaee khaani e? Kuj mitha khaine o?
Maite zaitut. Main tainu pyar kardaa. Mai tuki pyar karna. Mai tusi pyar karna. Main tuhan pyar kare-nanh.
Zinemara joan ginen. Assi cinema gaye sige. Assa cinema gaye saa. Assi cinema gaye ayan.
Nora joan behar nuke? Mainu kitthe jana chahida hai? Mai kudhar jaa. Manh kathe wanjnanh chainaa.

ErreferentziakAldatu

BibliografiaAldatu

  • Bhardwaj, Mangat Rai (2016), Panjabi: A Comprehensive Grammar, Routledge, doi:10.4324/9781315760803, ISBN 9781138793859.
  • Bhatia, Tej K. (2008), "Major regional languages", in Braj B. Kachru; Yamuna Kachru; S.N. Sridhar (eds.), Language in South Asia, Cambridge University Press, pp. 121–131, doi:10.1017/CBO9780511619069.008, ISBN 9780511619069.
  • Grierson, George A. (1916). Linguistic Survey of India. Vol. IX Indo-Aryan family. Central group, Part 1, Specimens of western Hindi and Pañjābī. Calcutta: Office of the Superintendent of Government Printing, India.
  • Jain, Dhanesh (2003), "Sociolinguistics of the Indo-Aryan Languages", in Cardona, George; Jain, Dhanesh (eds.), The Indo-Aryan Languages, Routledge, pp. 46–66, ISBN 978-0-415-77294-5.
  • Masica, Colin (1991), The Indo-Aryan Languages, Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-29944-2.
  • Nayar, Baldev Raj (1966), Minority Politics in the Punjab, Princeton University Press, ISBN 9781400875948.
  • Shackle, Christopher (2003), "Panjabi", in Cardona, George; Jain, Dhanesh (eds.), The Indo-Aryan Languages, Routledge, pp. 581–621, ISBN 978-0-415-77294-5.
  • Bhatia, Tej. 1993 and 2010. Punjabi : a cognitive-descriptive grammar. London: Routledge. Series: Descriptive grammars. Gill H.S. [Harjit Singh] and Gleason, H.A. 1969. A reference grammar of Punjabi. Revised edition. Patiala, Punjab, India: Languages Department, Punjab University.
  • Chopra, R. M., Perso-Arabic Words in Punjabi, in: Indo-Iranica Vol.53 (1–4).
  • Chopra, R. M.., The Legacy of The Punjab, 1997, Punjabee Bradree, Calcutta.
  • Singh, Chander Shekhar (2004). Punjabi Prosody: The Old Tradition and The New Paradigm. Sri Lanka: Polgasowita: Sikuru Prakasakayo.
  • Singh, Chander Shekhar (2014). Punjabi Intonation: An Experimental Study. Muenchen: LINCOM EUROPA.

Kanpo estekakAldatu

Hizkuntza honek bere Wikipedia du: Bisita ezazu.