Perikles, grezieraz Περικλῆς, (K.a. 495 - Atenas, Grezia, K.a. 429) Atenasko urrezko garaiko politikari, hizlari eta gudari garrantzitsuenetakoa izan zen. Urrezko garai hori (K.a. 461 - K.a. 429 oro har) Periklesen Mendea deitzen zaio. Hain nabarmena zen Perikles garaiko Atenasko gizartean non Tuzidides historialari garaikideak "Atenasko lehen herritarra" deitu zion.

Perikles
Pericles Pio-Clementino Inv269.jpg
Athenian strategos (en) Itzuli

K.a. 442 - K.a. 429
Bizitza
JaiotzaAtenas, K.a. 494
HerrialdeaAntzinako Atenas
Talde etnikoagreziarra
HeriotzaAtenas, K.a. 429 (64/65 urte)
Heriotza moduaberezko heriotza: Atenasko izurria
Familia
AitaXanthippus
AmaAgariste
Ezkontidea(k)Pericles' first wife (en) Itzuli  K.a. 445)
Miletoko Aspasia  (K.a. 445 -
Seme-alabak
Anai-arrebak
LeinuaAlcmaeonidae (en) Itzuli
Buzygae (en) Itzuli
Hezkuntza
Hizkuntzakantzinako greziera
Jarduerak
Jarduerakpolitikaria, militarra, estatu-politikaria eta hizlaria
Izengoitia(k)L'Olympien
Zerbitzu militarra
Graduastrategos
Parte hartutako gatazkakFirst Peloponnesian War (en) Itzuli

BiografiaAldatu

K.a. 461. urtean Zimon, alderdi aristokratikoko burua, erbesteratzea lortu ondoren, Atenasko agintari bihurtu zen. 459-446 urteetan Korintoren, Espartaren, Persiaren eta haien aldekoen aurka ibili zen gudan. 445. urtean 30 urteko bakealdia sinatu zuen Espartarekin, eta handik aurrera bakezko bideak erabili zituen Atenasen eragina zabaltzeko.

Periklesi esker, Atenasek unerik gorena izan zuen. K.a. 430. urtean, Peloponesoko gerran, Atenasko hiritarren abertzaletasunaren aldeko deia egin zuen, baina kargutik kendu zuten. 429. urtean berriz ere izendatu zuten agintari, baina handik hilabete gutxira hil zen.

EraginaAldatu

Periklesek Atenasko botere politikoa handitu zuen, Delosko Liga bere menpe jarriz. Peloponesoko Gerrako lehen bi urteetan, hil arte hain zuzen ere, Atenasko aldearen buruan egon zen. Barne politikan, Periklesek Atenaseko arteak bultzatu zituen. Haren ekimenari esker, Atenaseko Akropolia eraberritu zen (Partenoia barne). Hori dela eta, Atenasek Grezia Antzinako erdigune kulturala bilakatu zen. Aldi berean, demokrazia zabaldu zuen Atenasen, hiritar ororen parte-hartzea ahalbidetuz.

Bestalde, garai berekoak izan ziren Sofoklesen eta Euripidesen antzerki lan ospetsuak, eta Sokratesen erakutsiak.

ErreferentziakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Perikles