Ireki menu nagusia
Artikulu hau Orbaibarreko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Oloritz (argipena)».


Oloritz[3] Nafarroako udalerria da. Ondoko gune hauek osatzen dute: Bariain, Eristain, Etxague, Lepuzain, Mendibil, Oloritz, Orizin eta Soltxaga.

Oloritz
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Solchaga (Iglesia).JPG

Olorizko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Erriberriko merindadea
Izen ofiziala Escudo de Guirguillano.svg Olóriz <> Oloritz[1]
Alkatea Raúl León Goñi
(AIO, indep.)
INE kodea 31192
Herritarra oloriztar
Kokapena
Koordenatuak 42° 38′ 07″ N, 1° 36′ 47″ W / 42.635277777778°N,1.6130555555556°W / 42.635277777778; -1.6130555555556Koordenatuak: 42° 38′ 07″ N, 1° 36′ 47″ W / 42.635277777778°N,1.6130555555556°W / 42.635277777778; -1.6130555555556
Oloritz hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Oloritz
Oloritz
Oloritz (Nafarroa Garaia)
Oloritz hemen kokatua: Oloritz
Oloritz
Oloritz (Oloritz)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 40,6 km2
Garaiera 686 metro
Distantzia 24 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 191 biztanle
% 57,95 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 42,05
Dentsitatea 4,7 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[2]
Green Arrow Up.svg% 9,36
Zahartze tasa[2] % 31,11
Ugalkortasun tasa[2] ‰ 33,33
Ekonomia
Jarduera tasa[2] % 76,92 (2011)
Genero desoreka[2] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[2] % 5,58 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 6,22 (2010)
Euskararen erabilera % 0,2 (2011)
Datu gehigarriak

Udalerria egun ezagutzen dugun moduan 1842 eta 1857ko errolden artean sortu zen, Mendibil eta Soltxaga udalerriak anexionatu zituenean.

191 biztanle zituen 2014. urteko erroldaren arabera.

GeografiaAldatu

Inguru naturala eta kokapenaAldatu

 
Soltxagako eliza.

Oloritz Nafarroa erdialdean dago Erriberriko merindadean eta Nafarroako hiriburutik 24 kilometrora.

Iparraldean Untzue eta Elorekin egiten du muga, ekialdean Leotzekin, mendebaldean Barasoainekin, eta hegoaldean Garinoain eta Orisoainekin.

KlimaAldatu

Oloritzen, itsasoaren mailatik 706 metrora, Nafarroako gobernuak 1982an jarritako estazio meteorologikoa dago.[4]

Herriak eta auzoakAldatu

Izena Biztanleria (2011)[5] Mapa
Oloritz 183

  Herriburua
  Kontzejuak
  Auzuneak
Bariain 3
Etxague 18
Mendibil 56
Oloritz 55
Orizin 13
Eristain 7
Soltxaga 31

EkonomiaAldatu

Sakontzeko, irakurri: «Nafarroako parke eolikoak»

Udalerriko Etxague kontzejuan, Alaitzeko mendilerroan, Nafarroako gobernuak eraikitako bi parke eoliko daude "Etxague" eta "Alaitz" izenekoak. Etxaguekoak 24,60 megawatteko potentzia dauka eta Alaizkoak 33,09 megawatteko potentzia. Parkeen jabea Acciona da gaur egun.

DemografiaAldatu

Olorizko biztanleria
 
Datu-iturria: www.ine.es

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko bi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %1,05 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

EuskaraAldatu

Euskara mintzatu zen herri hauetan XIX. mendearen hasiera arte. Juan Beriain, idazle euskalduna, Etxagueko parrokiako apaiza izan zen sei urtez (1592-1599).

1778an, Bariaingo parrokia hutsik gelditutakoan, herriko jauna, Besollako Markesa apaiz berriaren izendapenaren kontra agertu zen, "euskaraz ez dakielako eta Bariaingo eliztarrek hizkuntza hori besterik ez dutelako ulertzen".

1789an, Mendibilgo elizan bikario izendatzerakoan, Orreagako kapituluak (izendatu behar zuenak) Garinoaingo bikarioari ea beharrezkoa ote zen euskaraz jakitea galdetu zion. Erantzuna euskara "eguneroko hizkuntza" zela argudiatuta, bikario garinoaindar bat izendatu zuten.

Euskararen Foru LegeaAldatu

Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Oloritz eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %6,10ek zekien euskaraz hitz egiten.

2008an Nafarroako Ezker Batuak eta Nafarroa Baik Euskararen Foru Legea aldatu eta gune mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Oloritz) proposamena aurkeztu zuten Nafarroako legebiltzarrean. UPN ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, PSN alderdiaren ustegabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena[6].

2009ko urtarriletik Olorizko udalerriaren izen ofiziala Olóriz <> Oloritz da[1].

PolitikaAldatu

UdaletxeaAldatu

Udaletxea 1930 inguruan eraiki zen, eta beheko solairua eta honen gainean eraikitako beste solairu bat dauka. Kokapen honen aurretik, udaletxea eskola zaharren eraikineko lokal batean egon zen. Udaletxearen eraikinak kanpoalderako hiru fatxada dauzka. Udalak alkatea eta lau zinegotzi dauzka eta bertako idazkaria Puiu, Orisoain, Untzue eta Garinoaingo idazkari ere bada.

  • HELBIDEA: Kale Orokorra z/g (Oloritz kontzejua)

Udal hauteskundeakAldatu

Azken urteetan Olorizko alkatea Agrupación Independiente Olóriz (AIO) zerrendako Raúl León Goñi da. 2007an zerrenda bakarra izan zen. Baliogabeko botoak 4 izan ziren (emandako guztien %3,36) eta 4 boto zuri izan ziren (botoen %3,48). Abstentzioa %33,15koa izan zen.

Olorizko Udala (2007)
Alderdia Botoak Aukeratua?
Raul Leon Goñi (AIO) 63 Bai
Fernando Flamarique Urdin (AIO) 63 Bai
Jose Manuel Armendariz Errekalde (AIO) 60 Bai
Leoncio Beriain Loitegi (AIO) 45 Bai
Fernando Elortz Zazpe (AIO) 43 Bai

2011ko udal hauteskundeetan ere AIO izan zen aurkeztutako zerrenda bakarra; Goñik alkate kargua berretsi egin zuen eta zinegotzi bihurtu ziren beste lau lagunekin batera udalbatza osatzen du[7].

AlkateakAldatu

2007-2011 Raúl León Goñi AIO
2011-2015 Raúl León Goñi AIO

ZerbitzuakAldatu

Oloritz, Mairaga-Erdialdea mankomunitateko kidea da.

Ondasun nabarmenakAldatu

ErreferentziakAldatu

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu