Mugimendu kooperatiboa

DefinizioaAldatu

Mugimendu kooperatiboa[1], kooperatibismo ere deitua kooperatiben sustapena eta antolakuntza sustatzen dituen mugimendua da. Kide autonomoak premia komun bat asetzeko asmoz kooperatiba sortuz biltzen direnean ematen da.

Printzipio ezberdinek zuzentzen dute mugimendu kooperatiboa. Sozietate hauek eta bertan parte hartzen duten kideek errespetatu beharreko balio ezberdinez osatzen dira, nahiz eta gizarte osora zabaldu daitezken, erantzukizun eta lankidetzarekin zer ikusia duten balio etiko unibertsalak baitira. Hauetako garrantzitsuenetariko bat elkarren laguntza da, hauxe baita mugimendu kooperatiboaren helburua, arazo arruntak konpontzeko elkarrekin jardutea, helburu bateratu batzuk lortzeko asmoz.


HistoriaAldatu

Mugimendu kooperatiboaren historiaren analisi bat egiten hasten bagara esan dezakegu honen hasiera 1844ko urriaren 24an eman zela. Zenbait gertakarik ordea esan diezagukete ia mende bat lehenagotik hasi zela mugimendua. 1769an esaterako “Fenwick Weavers Society” kontsumitzaileen kooperatiba sortu zuen Eskozian.

Bestalde badaude salbuespen praktikoak zein teorikoak, sozialismo utopikoaren eskutik, hau da, marxismoaren aurreko pentsalari sozialisten eskutik.

Emakume batek eta 27 gizonek “Equitativa de los pioneros de Rochdale” sortu zutenean, Mantxesterreko Rochdale herrian hain zuzen ere. Bakoitzak 28 “penike” ipini zituen erakundea osatzeko eta hau osatu izanaren arrazoi nagusia greba egin izanagatik guztiak euren lanpostuak galdu zituztela izan zen.Mugimendu kooperatibista hasi zen garaira itzulita, honek Ingalaterran kokatzen gaitu.

Aitzindari hauek komunen ganbaran aurkeztu zuten gaur egun aitzindaritzat jotzen den aurretik aipatutako printzipioen zerrenda. Aitzindari hauek ezarritako printzipio garrantzitsuenetzat erlijio askatasuna, arraza askatasuna, kapitalen gaineko interes mugatua eta etengabeko hezkuntza izan ziren.

Nazioarteko Kooperatiba Aliantza ia ehun herrialdetako kooperatibak biltzen eta ordezkatzen dituen erakundea da. 1895ean sortutako entitate honen funtzioen artean kooperatibismoaren zabalkundea dago.

Kontutan izan behar dugu kooperatibak hirugarren sektorearen parte direla, sektore honek kapitalismoaren eta sektore publikoen gaiak batzen dituelarik. Korronte kooperatibista ordea kapitalismoaz harago doan korronte bat da. Honen helburua ez baita etekinak sortzea soilik, taldeko kideen beharrak asebetetzea baizik.

PrintzipioakAldatu

Jarraian mugimendu kooperatiboaren printzipio nagusiak azalduko ditugu:

  • Zuzeneko demokrazia: gizartearen kudeaketarekin lotutako erabakiak hartzeko prozesuetan erabiltzen da nagusiki. Bazkide guztiak protagonismoaren eta partaidetzaren bidez barneratzean datza.
  • Norberaren ahalegina ezinbestekoa da, kideek euren borondate eta motibazia transmititu behar dute, betiere lortu nahi diren helburuak lortzeko asmoz.
  • Ondasunak banatzeko ekitatea. Soberakinak elkarteko kideen artean banatu beharko dira, ekitate bat izanaz betiere, hau da, nahiko berdintsu.
  • Erantzukizuna. Helburu komunak lortzeko proposatutako jarduerak betetzeko aukera ematen duen eginkizun maila. Gainontzeko kideekin izaniko konpromiso moral hautsiezin batek bultzatuta.
  • Berdintasuna kideen artean. Eskubide zein betebehar berdinak dituzte eta elkartera gehitu zein honetatik alde egiteko eskubide osoa dute.
  • Elkartasuna kooperatibismoaren zutabe gisa ere aipa daiteke. Elkarte hauen helburu nagusia elkarteko kideen eta euren familien arazoak konpontzen laguntzea da. Hauetaz gain, kokatuta dauden inguruko gizartean ere eragin positiboa izaten saiatu behar dute.

Printzipioen balioak[2]Aldatu

Nork bere buruari laguntzea jende guztiak bere patua kontrolatu ahal eta behar duelako ustean oinarritzen da. Norberaren gaitasun eta baliabideetan fidatzea da. Kooperatibistok, gainera, zera sinesten dugu, gaitasun horiei etekin handiena ateratzeko era onena dela besteekin elkartzea.

Elkarrekin aritze horrek, “denok batera” horrek, “norberaren arduraren” berme erantsia darama. Seriotasunez egiten dugu elkarlanaren aldeko apustua. Nor bere lekutik, baina elkarlanaren ondoriozko talde horrek lagunduta, guztion proiektuaren eraginkortasunaren arduradun gara.

Berdintasunean oinarritzen dira kooperatibak. Kooperatibaren oinarrizko unitatea bazkidea da eta bazkide kontzeptua kooperatibetan berdintasunezkoa da. Honek esan nahi du berdinak garela pertsona izate hutsagatik. Nahiz eta oinarri-oinarrizkoa iruditu, gizakiari buruzko ideia hau ez da betetzen batik bat kapitalaren etekinei begira dauden enpresetan. Kooperatibetan bozka emateko, informazioa jasotzeko eta etekinetan banatzeko eskubide berberak dituzte bazkide guztiek, jarri duten kapitalaren kopurua kontutan hartu gabe.

Baina kooperatiba bat osatzen duten pertsona guztiak berdinak badira ere, ezin da ahaztu Printzipio hau beste Printzipio batek, zuzentasunarenak, hain zuzen, hobetzen duela. Guztiok aukera berberak ditugu, baina bakoitzak jasoko du eman duenaren arabera, egin duenaren arabera. Adibidez, kooperatiba batean etekinak banatzean, ez dugu inoiz kontuan edukiko bakoitzak jarritako kapitalaren kopurua, “kooperatibizatutako jarduera” baizik.

Hurrengo balioa elkartasuna da. Balio honek historia luzea eta emankorra dauka Mugimendu Kooperatiboan. Jarduera kooperatiba ez da soilik norberaren interes mozorrotua. Kooperatiba bat ez da bazkideen elkarte hutsa, kolektibitate bat baizik. Elkarlanean fidatzen garenez, taldearen interes orokorrekin zein taldekide bakoitzaren interes partikularrekin bat egiten dugu. Eta garrantzitsuena zera da, elkartasun jarrera hori Kooperatibaren barruan geratzen den indarra izatetik Kooperatibak kanporantz bideratzen duen indarra izatera pasatzen dela, guztion ongizatearen zerbitzuan jartzeko, ez Kooperatibaren zerbitzuan, gizarte osoarenean baizik.

Zintzotasuna kooperatiben beste ezaugarri bat da. Historikoki kooperatibak saiatu dira pisu eta neurri zuzenak erabiltzen, eta aitzindariak izan dira produktuen kalitatea eskatzen. Kalitatea ez da salneurri zuzenaren etsai izan behar, kontsumo-kooperatibek erakutsi egin duten bezala. Lan elkartuko kooperatibek, bestaldetik, historian ospe ona lortu dute kudeaketa irekiko sistema zintzoak sortzeko egindako lanagatik. Mailegukoek ere beste horrenbeste lortu dute mundu osoan negozioetan erakutsitako zintzotasunagatik, bereziki interesak kalkulatzerakoan. Eta nekazaritza-kooperatibek aurrera egin dute kalitate handiko eta ondo etiketatutako produktuekiko konpromisoa azalduz, elikagaien segurtasunaren kezka orokorretik abiatuta.

Zintzotasun honek isla garbia dauka kooperatiben balioetatiko bat den gardentasunean. Ez dago kooperatiba bezalako enpresa egiturarik, bazkideen, administrazioaren eta gizarte osoaren informazio eskaerak erraztu eta azkartzeko.

Gizartegintza da kooperatiben aktiboen zerrendari bukaera ematen dion balioa. Egia esan, beste guztien ondorio hutsa da. Horrela, talde baten elkarlanak talde horren beharrak asetzeaz gain, garatzen den gizartean eragin zabala lortzen du, eta nork bere buruari laguntzeak, zuzentasunak eta elkartasunak bere baitan biltzen dituzte kooperatibaren interes hutsak baino zabalagoak diren beste batzuk, hots, gizarte osoaren interesak. Adibide gisa, hor dago legeak kooperatibei onartzen dien eskubidea bere etekinen zati bat haien inguruko sustapen kultural, profesional edota asistentzialean gastatzeko.

MotakAldatu

  • Kooperatiba soziala
  • Etxebizitzen kooperatiba
  • garraio kooperatiba
  • turismo kooperatiba
  • kooperatiba eskolarra
  • farmazia kooperatiba
  • zerbitzu publikoen kooperatiba
  • kooperatiba mistoa

Mota guzti hauen definizioak jakiteko, Euskal Kooperatiben Mugimendua[3] orrialdera bisitatu.

  1. BIRZUZENDU Kooperatibismo

ErreferentziakAldatu

  1. (Gaztelaniaz) «Definición de cooperativismo — Definicion.de» Definición.de Noiz kontsultatua: 2019-12-18.
  2. (Gaztelaniaz) Federación de Cooperativas Agro-alimentarias de Euskadi – Sitio web de la Federación de Cooperativas Agro-alimentarias de Euskadi. Noiz kontsultatua: 2019-12-18.
  3. Euskal Kooperatiben Mugimendua. 2019-12-14 Noiz kontsultatua: 2019-12-18.