Monjolose

Ainhize-Monjoloseko herria eta Nafarroa Behereko udalerri zaharra

Monjolose[1][a] Ainhize-Monjolose udalerriko herri bat da, Euskal Herriko Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta, Garazi eskualdean.

Monjolose
 Nafarroa BehereaEuskal Herria
Monjoloseko latsarria

Bandera


Armarria


Map
Kokapena
Herrialdea Nafarroa Beherea
EskualdeaGarazi
UdalerriaAinhize-Monjolose
Administrazioa
Motaherria
Izen ofiziala Mongelos
Posta kodea64220
Herritarramonjolostar
Geografia
Koordenatuak43°11′56″N 1°09′12″W / 43.1989°N 1.1533°W / 43.1989; -1.1533
Azalera0,15 km²
Garaiera236 metro
Distantzia9,1 km (Donibane Garazitik)
Demografia
Datu gehigarriak
Sorrera1240. urtea

Antzina, udalerri propioa izan zen, baina 1841ko abuztuaren 16an Ainhize udalerri zaharrarekin bat egin zuen Ainhize-Monjolose udalerria sortzeko.

Bertako biztanleak monjolostarrak dira.

Monjolose beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

  • Mongelos (1249[4], 1264[5], 1309[5] eta 1413[5])
  • Mont gelos (1292[4], 1307[5] eta 1350[5])
  • Montis gelosi (1304[4])
  • Monjelos (1321[6], Kontuen Ganberako paperak[7])
  • Mont gelos (1350[4])
  • Mongelos en Cize (1477[6], Ohix notarioaren paperak[8])
  • Saint-Jean de Mongelos (1703[6], Baionako elizbarrutiaren paperak[9])

Etimologia

aldatu

Brigitte Jobbé-Duvalek dio Mongelos toponimoa gaskoizko leku-izena da, mont ("mendi") eta gelós ("jeloskor"), hau da, "mendi jeloskorra", hitzek osatzen dutela.[4]

Geografia

aldatu

Monjolose Arzubiko ibarran dago.

Ingurune naturala

aldatu

Udalerriko lurretan jaiotzen da Lakako erreka.

Auzoak

aldatu
  • Bastida
  • Xiltenea
  • Ofizialdegia
  • Martirenea
  • Erretoraenea
  • Harraldea

Historia

aldatu

Monjolose, Erdi Aroko bastida, 1240an sortu zuen Tibalt I.a Nafarroakoak, eta Nafarroako erregeen mende zegoen.[10]

1512ko udazkenean, Joanes III.a Nafarroakoa Fernando II,a Aragoikoaren aurkako lehen erasoaldi bat egiten saiatu zen, ia Nafarroa osoa konkistatu zuena. Luis XII.a Frantziakoak eta nafarrek bidalitako tropa frantsesek lagunduta, bere armadak Zuberoa zeharkatu zuen (Maule eta Larraine zeharkatuz) Zaraitzun sartzeko. Aldi berean, Frantzisko I.a Frantziako izurdeak Biarnotik egin zuen erasoa, Donibane Garazitik sartuz. Bere bidean, Monjolose okupatu zuten gaztelarren aurkako gudu bat gertatu zen. Bere hurrengo porrota ikusita, Fernando II.a Aragoikoaren tropa inbaditzaileek Monjolose erre zuten Donibane Garazirantz ihes egin aurretik.[11]

1841eko abuztuaren 16an, Ainhize eta Monjolose udalerriek bat egin zuten Ainhize-Monjolose udalerri berria sortzeko. Era berean, udalerri horren eta Lakarraren arteko lur-trukea egin zen.[12]

Garraio

aldatu

Euskal Hirigune Elkargoaren esku dagoko Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du herria. Guztira, line batek eskaintzen du zerbitzua.[13]

Oharrak

aldatu
  1. /monjolos̺e/ ahoskatua (laguntza)

Erreferentziak

aldatu
  1. Euskaltzaindia. 122. araua: Nafarroa Behereko herri izendegia. .
  2. Jobbé-Duval, Brigitte. (2009). Dictionnaire des noms de lieux des Pyrénées-Atlantiques. Archives & Culture ISBN 978-2-35077-151-9. PMC 466662204. (Noiz kontsultatua: 2021-05-17).
  3. (Okzitanieraz) Diccionari toponimic occitan de las Lanas e deu Baish Ador. lo Congrès.
  4. a b c d e Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Présentation d'Ainhice-Mongelos. .
  5. a b c d e Orpustan, Jean-Baptiste. Nouvelle toponymie basque. Presses universitaires de Bordeaux 2006, 132 or. ISBN 2 86781 396 4..
  6. a b c Raymond, Paul. Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque. .
  7. Yanguas y Miranda, José. (1840). Diccionario de Antiguedades del reino de Navarra. Iruñea.
  8. XV. mendeko eskuizkribua - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques
  9. XVIII. mendeko eskuizkribua - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques
  10. «Ainhize-Monjolose» www.pop.culture.gouv.fr (Noiz kontsultatua: 2021-06-22).
  11. (Gaztelaniaz) Kurutxarri, Antton. (2013-01-14). «1512 – 1522: Hamar urte Nafarroa konkistatzeko» Nabarralde (Noiz kontsultatua: 2021-06-22).
  12. (Frantsesez) texte, France Auteur du. (1841-07). «Frantziar ERrepublikako legeak» Gallica (Noiz kontsultatua: 2021-06-22).
  13. (Frantsesez) «Ipar Euskal Herriko TXIK TXAK sarea: garraio publikoaren gorakada handia hilabetean.» France Bleu 2019-10-21 (Noiz kontsultatua: 2021-04-22).

Ikus, gainera

aldatu

Kanpo estekak

aldatu