Metodologia (hezkuntza)

Metodologia, didaktika eta pedagogia gaiari buruzko dokumentuetan, irakaskuntza-ikaskuntza prozesuaren antolamenduari buruzko erabaki multzoa[1] izendatzeko erabiltzen den hitza da.

Irakasle bat eta ikasle batzuk ikastetxe batean.

Erabaki multzo horren barruan, aldagai metodologiko hauek bil daitezke:

  • ikasiko diren edukien aukeraketari buruz hartutako erabakiak,
  • edukien antolaketa,
  • jarduera motak,
  • ikasleen taldekatzeak,
  • baliabide materialen hautaketa,
  • lekuen eta denboren antolaketa,
  • ebaluaziorako printzipioak eta prozedurak,
  • kalifikazioak erabiliko diren ala ez, eta erabiltzekotan nola kalifikazioak erabiliko diren,
  • irakasleen eta ikasleen zeregina...

Erabaki metodologikoen artean hauek hartu behar, besteak besteː

  • generoen arteko berdintasuna, hezkidetzaren bidetik jorratuko da, edo sexuen arteko sailkapena egingo da eta segregazioa bideratuko da?
  • komunitatean erabiltzen diren hizkuntzen arteko oreka bilatuko da edo hizkuntza batzuk beste batzuk baino gehiago landuko dira?
  • inklusibotasunaren printzipioak bilatuko dira?
  • ikasleak adinaren arabera, gaitasunen arabera, sexuaren arabera sailkatu eta berezituko dira? Nola bada?


Metodologia hitzak, hezkuntzari buruzko testuetan, barne hartzen du erabilitako metodoen edo estrategia metodologikoen deskripzioa: proiektuetan oinarritutako ikaskuntza, problemetan oinarritutako ikaskuntza, zereginetan oinarritutakoa, flipped classroom, ludifikazioa, ikaskuntza kooperatiboa...

Ikasgelan, Europan azken hamarkadetan arautu den legez, konpetentzien ikuspegia ezartzea aldaketa metodologiko handia da, eta irakasleen eta ikasleen rolei eragiten diete, nagusiki. Ikasleak zeregin aktiboa hartzen du ikasketa-prozesuan, eta irakasleak bideratzaile edo bitartekari bihurtzen dira, hots, gidari edo laguntzaile. Ikasleei informazioa helaraztetik eta memorizatzeko eskatzetik, gaitasunak garatzen laguntzera igarotzeko agintzen da.

Kontrol-galderakAldatu

Irakasle talde batek, metodologiaz hausnarketak egiterakoan, honako galderak erabil ditzake:

  • Estrategia metodologikoak lagungarriak al dira zabaltzeko eta finkatzeko neurriak hartzeko nahiz egokitzapenak egiteko?
  • Jardueren antolaketak hainbat laguntza motatarako aukera ematen al du (biren arteko tutoretza, beste heldu batzuen esku hartzea, material osagarrien erabilera, askotariko taldekatzeak...)?
  • Zenbait taldekatze mota (talde-lana, banakako lana...) erabiltzen al dira jardueretan?
  • Ikasgelan ikaskuntza sustatzen duen giroa bultzatzeko prozesuak arautu al dira (motibazioa, parte-hartzea, autoerregulazioa, konfiantza, aintzat hartua eta bere ikaskuntzaren protagonista sentitzea...)?
  • Sortzen al dira autoerregulazio-egoerak, bultzatzen al da ikasleek ebaluazio-prozesuan parte hartzea?
  • Akatsak ikaskuntzarako aukeratzat hartzen al dira?
  • Erabaki metodologikoek:
  • Sustatzen al dute ikasitakoa ahoz edo idatziz komunikatzea?
  • Sustatzen al dute ikasitakoa zenbait modutan irudikatzea? Sustatzen al dute arloen/irakasgaien arteko lotura? Erabiltzen al dituzte metodologia orokorrak edo diziplina arteko metodologiak?
  • Bultzatzen al dute ikasteko autonomia? Bultzatzen al dute ikasleek erabakiak hartzea?
  • Sustatzen al dute arazoak konpontzea, sormena, ikerketa, pentsamendu kritikoa, pentsamendu dibergentea...?
  • Bultzatzen al dute jakintza eraikitzeko berdinen arteko interakzioaz baliatzea?
  • Jardueren aukeraketa eta antolaketa koherentea al da planteamendu honekin?
  • Bultzatzen al dute era askotakoak diren eta euskarri desberdinetan dauden informazio-baliabideak eta -iturriak erabiltzea?
  • Bultzatzen al dute informazioaren eta komunikazioaren teknologiak modu integratu eta esanguratsuan erabiltzea?
  • Bultzatzen al dute espazioa hainbat modutan antolatzea (erabilera anitzeko guneak, aterik gabeko ikasgelak...)?
  • Sustatzen al dute espazioa eta denbora zenbait modutan antolatzea? Sustatzen al dute prestakuntzako ebaluazioa?
  • Programazioa koherentea al da, ikuspegi metodologikotik, talde beraren gainerako programazioekin?

Metodologia aktiboakAldatu

 
Ikerketa batzuen arabera, laukoteak dira ikasteko talde elkarreragilerik emankorrenak.

Azken hamarkadotan, teoriko gehienek metodologia aktiboak aldarrikatu dituzte. Ikasleen inplikazioa bultzatu behar da euren autonomia eta auto-erregulazioa lortzeko. Horretarako ikasleak proiektuak diseinatzen, planifikatzen eta garatzen jartzeko metodologiak sustatu nahi izan dira, ikasleen interesguneak hedatzeko asmoz eta ikasleei protagonismo ahalik eta handiena esleituz. Garai bateko eskola magistralak saihesteko joera garatuz doa azken hamarkadetan, nahiz eta oraindik ere, maiz irakaslearen azalpenak garrantzitsutzat jotzen diren.

Ikasleen zenbait konpetentzia garrantzitsu garatzeko, ikasleak taldekatzeko proposamenak gero eta ezinbestekotzat jotzen dira (ikasleek batzuetan banaka ikasi, irakurri edo lan egingo dute, baina gehienetan taldeka, talde handietan zein txikietan, talde elkarreragileetan.

Ikasteko erabiliko diren baliabideak eta zertarako erabiliko diren (liburuak, gailu elektronikoak, ikasgelak, informatika gelak, liburutegiak, kiroldegiak...) ikasleek euren konpetentziak garatzeko antolatuko dira.

Errefortzurako jarduerak eta sakontze jarduerak zehaztu ohi dira ikasleen aniztasunari erreparatuz.

ErreferentziakAldatu

  1. EAEko Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila. (2017). Programazio didaktikoak prestatzeko gida. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 38 or..

Ikus, gaineraAldatu

Kanpoko estekaAldatu