Lur-lantzea edo laborantza nekazaritzaren oinarrizko eragiketa da, lurrean sakonera ertaineko ildoak marratzean datza, eskuko tresna batekin edo golde batekin. Golde baten bidez lurra lantzeko ekintzari goldatze deritzo. Laborantza hitza latinezko "lan egin" hitzetik dator.[1]

Lurra goldatzen Queseran, Quebrada del Toro, Salta probintzian, Argentina.

Hauek dira, besteak beste, lur-lantzearen eginkizunak: uraren zirkulazioa erraztea behar bezala ureztatzeko, belar txarrak suntsitzea, lurra haustea nekazaritzako ereintzarako, lurzoruaren egitura eta egitura hobetzea, euri-prezipitazio handiek eragindako istiltzea saihestea eta kontrol biologiko gisa erabiltzea, intsektuak eta harrak gainazalean geratzen baitira eta harrapariak haietaz elikatzen baitira. Lurra behin baino gehiagotan goldatzea, landaketa-azalera osatzeko parekatuz, baldintza klimatikoek lurzorua aldez aurretik tenperatura baxu eta eurite gisa prestatzeko aukerarik ematen ez duten lekuetan.

Lur-lantzearen bilakaera historikoa aldatu

XX. mendeko nekazaritza-mekanizaziora arte iraun zuen erromatar goldearen erabilerak, normalean zurezkoak eta animalia-trakziokoak (idiak edo ekidoak). Handik aurrera, golde mekanikoei eta traktoreei esker, lurra sakonera handiagoan goldatu ahal izan zen, eta horrek lurzorua galtzeko higadura-prozesuak eragin ditzake.

Gaur egun, gutxiago lantzeko eta maldarekiko perpendikularki lantzeko joera dago, higadura murrizteko. Herbizidak edo sega-makinak erabiliz gero, gaur egun ez dago aitzurrik belar txarra kentzeko. Berriki egindako ikerketen arabera, aldi baterako bakarrik goldatzeak handitu egiten du uraren infiltrazioa, eta balantze hidrikoa hobea da lurra asaldatzen ez bada. Gainera, labore iraunkorrek lurrazaletik hurbilago sustraiak izatea ahalbidetzen du.

Lurra lantzea izan zen gizakiaren lehen kezketako bat, janaria lortzeko. Tresna primitiboak zurez, hezurrez eta harriz egin ziren, eta horiekin ildaska txiki bat mugitzen zen. Horrela, landu eta erein zitekeen eremua oso mugatua zen.

Erreferentziak aldatu

  1. ASALE, RAE. «labrar | Diccionario de la lengua española» «Diccionario de la lengua española» - Edición del Tricentenario.

Kanpo estekak aldatu