Ireki menu nagusia

Lehenbiziko Eusko Jaurlaritza

Agirre Lehendakariaren estatua Bilbon, Ertzilla kalean, 1. Eusko Jaurlaritzaren egoitza izan zen Carlton Hotelaren ondoan.

Lehenbiziko Eusko Jaurlaritza 1936ko urriaren 7an sortu zen, Espainiako Gerra Zibilaren garaian, eta aurreneko lehendakaria Jose Antonio Agirre izan zen. Lehenbiziko Eusko Jaurlaritzaren nahiz Lehendakaritzaren egoitza Bilboko Carlton hotelan egon zen. Eraikin hau 1919an Manuel Maria Smith arkitektoak diseinatu zuen eta Euskal Herriko Historia Garaikidearen gizarte eta kultur gertakizun garrantzitsu ugariren lekuko izan da, gaur egun Bilboko eraikin nabarmenetako bat delarik.

Autonomiak, ordea, ez zuen luze iraun: Francisco Francoren altxamendua nagusitu zenean, bertan behera gelditu ziren Euskadiko eta Kataluniako autonomia estatutuak.

Lehenengo Eusko Jaurlaritzaren programaAldatu

« Herriaren nahiei jaramon eginez eta espainiar Errepublikako Gorteek onarturiko Euzkadiko autonomia Estatutuan agertzen diren aginduak betez, behin-behineko Eusko Jaurlaritza osatu berri honek euskal herritarrei bere jardueraren programako puntu garrantzitsuenak agertu nahi dizkio; eta Jaurlaritza eratzen duten alderdi guztiek bat egiten duten zentrua izanik, premiazko helburutzat garaipena lortzea eta bakea ezarri eta antolatzea duela adierazten du gerra Kabinete moduan, hitzak berak duen esanahi osoa kontutan izanda.

Beraz:

Euskal herritar guztien banakako eta gizarteko eskubideak errespetatu eta bermatuko ditu eta, horren ondorioz, baita erlijio sinismen eta elkarte guztiak, elkarte horietako kideen eta euren ondasunen segurtasuna, betiere Konstituzioak ezartzen dituen aginduak kontutan hartuta. Izaera erlijiosoak ez die errurik kenduko legearen aurkako ekintza politikoetatik sortzen diren erantzukizunei.

Behin-behineko Eusko Jaurlaritza bere lehendakariaren eta Defentsa Sailaren bitartez zuzenduko du gerra, aginte bakarra ezarriko du eta justizia militarraren kodera lotuta dauden milizia guztiak albait lasterren militarizatuko ditu (...).

Eusko Jaurlaritzak zorrotz eutsiko dio ordena publikoari eta beharrezkoa balitz neurri gogorrak eta bereziak hartuko ditu (...).

Ahalik eta arinen hasiko da foru ertzaintza eratzen; gaur egungo beharrizanei erantzuteko antolatuta dagoen eta modernoa eta eraginkorra den ertzaintza (...).

»

1936ko estatutua et Eusko Jaurlaritza. Agintaritzaren egitasmoa, Gernikan, 1936ko urriak 7, Jose Antonio Agirrek eta bere aholkulariek sinatuta


Lehenbiziko Eusko Jaurlaritzaren osaketa (1936-1937)Aldatu

Lehendabiziko Eusko Jaurlaritzak hamaika sailetan banatzen zituen bere funtzioak. Sail bakoitzak sailburu bana zuen:

Saila Sailburua Alderdia
Lehendakaritza eta Defentsa Jose Antonio Agirre Lekube EAJ
Lehendakariordetza eta Justizia eta Kultura Jesus Maria Leizaola Sanchez EAJ
Herrizaintza Telesforo Monzon Ortiz de Urruela EAJ
Ogasuna Eliodoro de la Torre Larrinaga EAJ
Industria Santiago Aznar Saratxaga PSOE
Lana, Aurreikuspena eta Komunikazioak Juan de los Toyos Gonzalez PSOE
Gizarte Laguntza Juan Gracia Colas PSOE
Merkataritza eta Hornidura Ramon Maria Aldasoro Galartza Ezker Errepublikarra
Herri Lanak Juan Astigarribia Andonegi PCE
Osasuna Alfredo Espinosa Oribe Batasun Errepublikarra
Nekazaritza Gonzalo Nardiz Bengoetxea EAE

ErreferentziakAldatu