Legorreta

Gipuzkoako udalerria

Legorreta Gipuzkoako erdialdeko udalerri euskaldun bat da, Goierri eskualdekoa. 2016. urtean 1.485 biztanle zituen.

Legorreta
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Legorreta, Euskal Herria.JPG
Legorretako ikuspegi orokorra.
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Gipuzkoa
Eskualdea Goierri
Izen ofiziala Legorreta
Alkatea Zelai Amenabarro
Posta kodea 20250
INE kodea 20052
Herritarra legorretar
Kokapena
Koordenatuak 43° 05′ 06″ N, 2° 08′ 55″ W / 43.0849°N,2.1486°W / 43.0849; -2.1486Koordenatuak: 43° 05′ 06″ N, 2° 08′ 55″ W / 43.0849°N,2.1486°W / 43.0849; -2.1486
Azalera 8,62 km2
Garaiera 115 metro
Distantzia 37 km Donostiara
Demografia
Biztanleria 1.485 biztanle (2016)
(Green Arrow Up.svg 2)
Dentsitatea 172,27 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 8,75
Zahartze tasa[1] % 19,43
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 49,84
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 77,54 (2011)
Genero desoreka[1] % 15,89 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 8,03 (2013)
Kultura
Euskaldunak[1] % 71,64 (2010)
Euskararen erabilera[2] % 42,8 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1615. urtea
Webgunea http://www.legorretakoudala.net/
Legorretako Udaletxea

GeografiaAldatu

MugakideakAldatu

Mugakide ditu iparraldean Albiztur eta Tolosa, ekialdean Ikaztegieta, Orendain eta Baliarrain, hegoaldean Altzaga eta mendebaldean Itsasondo udalerriak.

Inguru naturalaAldatu

Oria ibaiak udalerria zeharkatzen du, eta horrekin bat egiten dute Zubiña, Zazpiturrieta eta Aldabe ibaiadarrek.

HistoriaAldatu

1399an Ordiziarekin batu zen, eta bien arteko lotura 1615 arte luzatu zen.[3] 1845ean alkateak eta sei zinegotzik osatzen zuten udalbatza.

AzpiegiturakAldatu

HezkuntzaAldatu

  • Ugaro ikastetxea[4]

KulturaAldatu

DemografiaAldatu

2019. urtean Legorretak 1.489 biztanle zituen. Horietatik %23,17k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %9,67 ziren.[7]

Legorretako biztanleria

EkonomiaAldatu

2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %1,5. Bigarren sektorea %63,3. Hirugarren sektorea %32,4. Zerbitzuak %2,8.[7]

PolitikaAldatu

2015ko udal hauteskundeakAldatu

2015ko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Legorretako alkatea EH Bilduko Zelai Amenabarro Goikoetxea izan zen[8].

Legorretako udalbatza

Alderdia

2015ko maiatzaren 24a

Zinegotziak Boto kopurua
EHBildu
5 / 9
367 (% 46.93)
EAJ-PNV
4 / 9
351 (% 44.88)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
0 / 9
20 (% 2.56)
Datuen iturria: orrialdean

2019ko udal hauteskundeakAldatu

2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 452 boto. EAJk 334 boto. PSE-EEk 24 boto.[9] Zelai Amenabarro izendatu zuten berriro alkate. 2020ko apirilean Garikoitz Maizek hartu zuen alkate kargua behin behinean, Amenabarroren haurdunaldi baja zela eta.[10]

Udal hauteskundeen jarraipen historikoaAldatu

Legorretako udal hauteskundeak
Alderdi politikoa 2015[11] 2011[12] 2007[13] 2003[14] 1999[15] 1995[16]
Bozak % Zinegotziak Bozak % Zinegotziak Bozak % Zinegotziak Bozak % Zinegotziak Bozak % Zinegotziak Bozak % Zinegotziak
Euskal Herria Bildu (EH Bildu) / Bildu 46,93 5 54,28 5 - - - - - - - -
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV) 44,88 4 - - 39,22 4 - - - - 53,41 5
Partido Socialista de Euskadi-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) 2,56 0 2,28 0 3,03 0 10,31 1 5,79 0 - -
Legorreta Bizirik (LB) - - 39,45 4 - - - - - - - -
Partido Popular (PP) - - 1,71 0 2,36 0 6,25 0 4,49 0 - -
Eusko Abertzale Ekintza (EAE-ANV) - - - - 44,88 5 - - - - - -
Eusko Alkartasuna (EA) - - - - 8,72 0 - - - - 18,29 2
Euzko Alderdi Jeltzalea/Eusko Alkartasuna (PNV/EA) - - - - - - 81,09 8 47,58 5 - -
Euskal Herritarrok (EH) - - - - - - - - 38,96 4 - -
Herri Batasuna (HB) - - - - - - - - - - 24,02 2

EuskaraAldatu

Legorretako Santos Esnaolaren[17] testigantza, gaztelaniak izandako prestigioaren ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[18][19] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

2016an herritarren %72,26 euskalduna zen.[7]

Legorretako euskara[20] gipuzkeraren[21] aldaera bat da. Zehatzago esanda, sartaldeko gipuzkeran[22] kokatzen den Goierriko euskara[23] da herrikoa. Urolaldeko hizkerarekin batera Sartaldeko azpieuskalkia osatzen du Goierrikoak, baina Urolaldekoan sakonagoa da mendebaleko euskararen eragina. Nortasun beteko hizkera da Goierrikoa, batasun handikoa, nahiz eta gorabeherak badiren mendebaletik ekialdera, hau da, Segura, Zegama eta Legazpitik Zaldibia edo Legorretara. Ataungoa ere berezia da, ziurrenik, bakarti samar eta Nafarroako mugan dagoelako. Abaltzisketak eta Ikaztegietak Tolosaldearekin lotura egiten dute, eta Urretxuk eta Zumarragak, berriz, Goierri eta Urolaldearen artekoa.

Ondasun nabarmenakAldatu

Legorretar ospetsuakAldatu

Argazki galeriaAldatu

Ikus, gaineraAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. a b c d e f g Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. «UEMA-Atlasa» Euskararen erabilera (UEMA).
  3. Udala, Legorretako. «Historia» Legorretako Udala . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  4. «UGARO HERRI IKASTETXEA, LEGORRETA - ugaro» www.ugaro.hezkuntza.net . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  5. Udala, Legorretako. «Udal zerbitzuak» Legorretako Udala . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  6. «Legorreta - Udal Liburutegia» www.euskadi.eus 2017-11-30 . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  7. a b c «Web Eustat. Legorretako datu estatistikoak» eu.eustat.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  8. «Zelai Amenabarro: "Inbertsioak ez, giza baliabideei helduko diegu gehiago"» Goierriko Hitza 2015-10-22 . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  9. www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  10. «Garikoitz Maiz izango da Zelai Amenabarro alkatearen ordezkoa hurrengo hilabeteetan» Goierriko Hitza 2020-04-03 . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  11. (Katalanez) «Resultats eleccions municipals Legorreta 2015», Ara.cat.
  12. (Gaztelaniaz) «Resultados elecciones municipales Legorreta 2011», Espainiako Barne Arazoetako Ministerioa.
  13. (Gaztelaniaz) «Resultados elecciones municipales Legorreta 2007», Espainiako Barne Arazoetako Ministerioa.
  14. (Gaztelaniaz) «Resultados elecciones municipales Legorreta 2003», Espainiako Barne Arazoetako Ministerioa.
  15. (Gaztelaniaz) «Resultados elecciones municipales Legorreta 1999», Espainiako Barne Arazoetako Ministerioa.
  16. (Gaztelaniaz) «Resultados elecciones municipales Legorreta 1995», Espainiako Barne Arazoetako Ministerioa.
  17. «Esnaola Esnaola, Santos - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-27.
  18. «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-27.
  19. «Gaztelaniaz egiteak prestigioa ematen zuen - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-27.
  20. «Legorreta - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-10.
  21. «Erdialdekoa - Gipuzkera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-10.
  22. «Sartaldekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-10.
  23. «Goierrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-10.
  24. «Legorreta» turismoa.euskadi.eus 2006-10-17 . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  25. «San Salbador eliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  26. «Santikurutze Kalbarioa. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  27. «Berostegiko Santa Marina baseliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  28. «Santa Ana baseliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  29. «Guadalupeko Ama Birjinaren Ermita. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  30. «Zubizaharra zubia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  31. «Oriar etxea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  32. «Etxeaundi baserria. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  33. «Ola errota. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.
  34. «Torreko Zubia / Torre Auzo / Guadalupe zubia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-16.

Kanpo estekakAldatu

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Gipuzkoa