José de Anchieta

José de Anchieta Llarena (San Cristóbal de La Laguna, Tenerife, 1534ko martxoaren 19aReritiba, Espírito Santo, Brasil, 1597ko ekainaren 9a) jesuita, hizkuntzalaria eta idazlea izan zen, Brasilen misiolari jardun zuena. 2014ko apirilaren 3an, Frantzisko aita santuak kanonizatu zuen.

José de Anchieta
Oscar Pereira da Silva - Retrato de Anchieta, Acervo do Museu Paulista da USP.jpg
Provincial superior (en) Itzuli

Bizitza
Jaiotza San Cristóbal de La Laguna1534ko martxoaren 19a
Herrialdea  Espainia
Heriotza Anchieta (Espírito Santo)1597ko ekainaren 9a (63 urte)
Hobiratze lekua Brasil
Hezkuntza
Heziketa Coimbrako Unibertsitatea
Hizkuntzak gaztelania
portugesa
latina
Jarduerak
Jarduerak jesuita, apaiz katolikoa, idazlea, irakaslea, historialaria, poeta eta hizkuntzalaria
Kidetza Academia Brasileira de Música (en) Itzuli
Santutegia
Ekainaren 9
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Erromatar Eliza Katolikoa
Erlijio-ordena Jesusen Konpainia
São José de Anchieta ASSINATURA.jpg

BizitzaAldatu

Kanariarra jaiotzez, euskal jatorrikoa zen, Ignazio Loiolakoaren lehengusua; izan ere, haren aita Joan Antxieta Zelaiaran zen, Azpeitiko Urrestilla auzokoa. Coimbrara gazte joan zen ikastera, portugesa ongi ikasi zuen, eta apaizgai sartu zen Coimbrako Unibertsitatean.

1553an hautatu zuten Brasila joateko. Manuel de Nóbregarekin batera, Sao Paulo (1554) eta Rio de Janeiro (1565) fundatu zituen. Bere bizitzan igaro zituen lurraldeetako (gaur egun Brasil, Argentina eta Uruguai direnak) faunaz, landarediaz eta geologiaz hainbat liburu idatzi zituen.

HizkuntzalariaAldatu

Joanes Azpilikuetarena omen da hizkuntza tupi-guaranieraz idatzitako lehen gramatika, baina tamalez galduta dago eta Jose de Anchietak 1595ean publikatutako Arte de Grammatica da Lingoa mais usada na costa do Brasil da gordetzen den lehena[1]. Gramatika hau oso goraipatuta da ondorengo egileengatik[2]

ErreferentziakAldatu

  1. (Gaztelaniaz) Dietrich, Wolf. (1990). La importancia de los diccionarios guaraníes de Montoya para el estudio comparativo de las lenguas tupí-guaraníes de hoy. Actes : La "découverte" des langues et des écritures d'Amérique, 287 or. or..
  2. (Gaztelaniaz) González-Luis, Francisco. (1992). La Grámatica de la lengua tupí de José de Anchieta y su dependencia de la gramática latina. Congreso Internacional de Historiografla Lingüística Nebrija - V Centenario, 229-244 or..

Kanpo estekakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: José de Anchieta