Ireki menu nagusia

Jorubera[1] (joruberaz èdè Yorùbá, hitzez hitz «joruba hizkuntza») Mendebaldeko Afrikako Niger-Kongo familiako hizkuntza bat da. Joruba etniako jendeek hitz egiten dute, Joruba Herrian bereziki. Nigeria osorako onarpen ofiziala duten hizkuntzetako bat da, estatu horretako biztanleen % 21 inguru baitira jorubak. Mendebalderago, Benin eta Togo estatuetan ere hitz egiten da.

Jorubera
Èdè Yorùbá — Yorùbá
Datu orokorrak
Lurralde eremua Nigeria, Togo, Benin.
Hiztunak 25 milioi
Eskualdea Afrikako Mendebaldea
Araugilea Ez dago
Hizkuntza familia
giza hizkuntza
Niger-Kongo hizkuntzak
Atlantic–Congo languages Itzuli
Volta–Congo languages Itzuli
Benue–Congo languages Itzuli
Defoid languages Itzuli
Yoruboid languages Itzuli
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia subjektua aditza objektua eta hizkuntza isolatzailea
Alfabetoa latindar alfabetoa
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1 yo
ISO 639-2 yor
ISO 639-3 yor
Ethnologue yor
Glottolog yoru1245
Wikipedia yo

Eduki-taula

DialektoakAldatu

Joruberaren continuum dialektalean, hainbat dialekto daude. Joruba Herriko Nigeriako aldean, dialekto nagusiak hiru dira:

  • Ipar-mendebaldeko jorubera: Abẹokuta, Ibadan, Ọyọ, Ọgun eta Lagos eskualdeak.
  • Erdialdeko jorubera: Igbomina, Ifẹ, Ekiti, Iworoko Ekiti, Akurẹ, Ẹfọn, eta Ijẹbu.
  • Hegoaldeko jorubera: Okitipupa, Ondo, Ọwọ, Ikare, Sagamu eta Ijẹbuko alde batzuk.

Eredu batuaAldatu

Jorubera batua eskoletan irakasten duten eta literaturan eta hedabideetan erabiltzen duten eredu idatzia, batua edo estandarra da. 1850eko hamarkadan sortu zuen Samuel A. Crowther apezpikuak, gramatika bat eta Bibliaren itzulpena egiteaz batera. Oyo eta Ibadango aldaeretan oinarrituta dago nagusiki, beste dialekto batzuetatik ere hainbat osagai hartu dituen arren.

ErreferentziakAldatu

  1. Euskaltzaindiaren 53. araua (Munduko estatuetako hizkuntza ofizialak).

Kanpo loturakAldatu