Ireki menu nagusia

John Holt (hezitzailea)

John Cadwell Holt idazle eta hezitzaile iparramerikar bat izan zen, Etxeko Hezkuntzaren proposamenagatik ezagutua eta gazteen eskubideen teoriariaren aitzindaria izanik.

John Holt (hezitzailea)
Bizitza
Jaiotza New York1923ko apirilaren 14a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Heriotza Boston1985eko irailaren 14a (62 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzak ingelesa
Jarduerak
Jarduerak pedagogoa, idazlea eta irakaslea
Zerbitzu militarra
Parte hartutako gatazkak Bigarren Mundu Gerra

BiografiaAldatu

1923ko apirilaren 14an jaio zen New Yorken. Hiru anai-arrebetatik handiena zen. Inoiz ez zen ezkondu ezta ere seme alabarik izan. Ikasketak eskola pribatuetan jaso zituen. Yale-ko unibertsitatean ingenieritza industriala ikasi zuen, baina ez zuen bere ikasketen eta bera inguratzen zuen munduaren arteko erlaziorik aurkitu. Ikasketak nahiko laster utzi zituen 1943 eta 1946 urteen bitartean Armadan sartzeko Bigarren Mundu Gerran borrokatzeko USS Barbero itsaspekoan Pazifikoan.

1946 eta 1952 urteen bitartean, federalismo mundialaren alde zeuden taldeetan sartu zen eta Mugimendu Federalista Mundialean parte hartu zuen, geroago Gobernu Mundialerako Mugimendu Amerikarrera aldatu izango zena.

1953 eta 1957 urteen bitartean, ingelerako, frantzeseko eta matematiketako klaseak eman zituen Colorado Rocky Mountain School eskola pribatuan, Carbondale Coloradon kokatua.

1957 eta 1959 urteen bitartean Shady Hill School eskola pribatuan egon zen irakasle bezala lan egiten, Cambridgen (Massachusetts). 1959 eta 1963 urteen bitartean, bigarren hezkuntzako ingelerako irakaslea izan zen Lesley Ellis School eskola pribatuan, Bostonen (Massachusetts). 1965 eta 1967 urteen bitartean, Bostoneko Commonwealth School-en izan zen irakasle. 1968an Harvard Unibertsitatean sartu zen hezkuntza irakasle bezela eta 1969an Californiako Unibertsitatean Berkeleyn. Holt Association Inc. Sortu zuen eta bere presidentea izan zen 1965 eta 1985 urteen bitartean. “Eskolarik gabe hazten” aldizkaria argitaratu zuen, 1977 eta 1985 urteen bitartean eraldatua izan zena. Holt, 1985eko irailaren 14an hil zen Bostonen minbizia dela eta.

Jendarteko iritziak, Holt, kritikari sozialtzat hartu du hezkuntzaren erreformatzaile bat baino. Bere maiseatzaileak zalantzan jarri dute ea nola izan ahal zen posible umeak hainbeste guztatzen zaizkion pertsona batek, ezkondu eta seme-alabak ez izatea erabakitzat hartzea, eta zelan aholkatu zezakeen umeen inguruan, hauekin eguneroko eralazio estua izan gabe.

Bere bizitzako azkenengo urteak, pertsonek hezkuntza konbentzionala jaso barik ikasteko metodo eta lekuei buruzko elkarrizketa eta konferentzietara joaten eman zituen.

Testuinguru historikoaAldatu

Heziketa funtsezko euskarria da gure sozietateetan, eta bere garapena eta ezarpena bezala garrantzi handiko gertaera bat da. Zoritxarrez, argi dago ez daudela hezkuntzarako eskubide berberak mundo osoan.

Dakigunez, hezkuntzarako eskubidea, urteetan zehar eskolaren derrigorrezko asistentziaren inguruan egituratua izan da, eta honek, instituzio eskolarrak, egitura antolatzaile, eta sarritan burokratikoak, bihurtu ditu, estatuen aurrekontuetako parte garrantzitsu bat bereganatuz.

Honela, XX.mendearen erdialdean, eskolaratzearen derrigortzera eta eskolaren antolakuntza sistemara bideratzen zituzten kritikak egiten zituzten hainbat autore atera ziren. Korronte kritiko honeri deseskolaratzearen pedagogía deitu zitzaion. Laburbilduz, aukera honek, eskolaratzeak pertsonei ikasteko poztasuna galarazten duen zerbitzu publiko faltsua dela sostengatzen du. Aukera honen aldekoek, seme-alabak eskolatik kanpo hezitzeko eta asistentziarako derrigortzearen ezabaketaren legimitatea babesten zuten.

Honela, XX. mendearen erdialdean agertu ziren bere kritika sozietateeetan zeuden funtsezko bi alderdi hauetan erdiratu zuten egileetako sail bat agertu zen, eskolatzearen nahitaezkotasuna eta eskola-sistema antolatzailea. Korronte kritiko hau deseskolatzearen pedagogia deitu zen. Laburpen gisa, aukera honek dio eskolaldia ikasteko poztasuneko pertsonei kentzen duen zerbitzu publiko faltsua dela. Aukera honen aldekoek legitimitatea babesten zuten seme-alabak eskola-erakundeetatik urrun hezteko, eta, beraz asistentziako bere nahitaezkotasuna.

Deseskolatze honen eta eskolarako bere kritikaren aldeko egileen argumetuak sakontasunean gehiago analizatuko ditugu. Eskoletan eskolatzerako lehen kritikak hirurogeiko hamarkadan agertzen dira, Paul Goodman egile iparramerikarraren idazki batzuekin, eta bere apogeo handienenan aurkitzen da, Ivan Illich bezala egileekiko hirurogeita hamarreko hamarkadako lehen urteetan, Everett Reimer-en, berezko Holt-ean edo Marshall Mc Luhan-en. Testuinguru espezifiko hau bi faktore garrantzitsuren ondorio da batez ere:

1.- Korronte pedagogiko berri eta kritiko hauek diren une 'kultural, intelektual eta artistikoko' garapenean deskokatuta daude, eta gertatzen dira ideia berri hauekin erabat egiaztatzen duen aldian.

2.- Eskolatzera kritika baizik tratatzen da XX. mendearen bigarren erdialdean ezarritako egitura sozialak kritikatzera zuzendutako ekarpenetako talde zabalera konektatzen diren proposamen berri batzuk bezala. Horrela, aldi honetan zehar, agertzen da bigarren Mundu-Gerratik aurrera sendotutako sozietateen antolaketa moduen aurka doazen saldo ideietako eta izaera kulturaleko postulatuetako (kontrakulturako) eta sozial handia.

Kritika irmoko ingurune honetan, zein nazioarteko mailara garatzen den, eskola-heziketa ikusten da kritiken gune bezala aukera askotan. Herri askotan produzitzen diren etengabeko ikasle-erreboltak, haien artean AEBETAKO garrantzitsuenak, sakontzen duten beste arrazoi gehiago ere gehitzen ditu, Vietnamgo gerraren kontrako erreboltak, munduko mailarako faxismoen kontrako borroka, etab. hurbil diren aldaketa kultural eta sozialen sintoma argia diren bezala, ezarritako boterearen krisietan. Aldaketa hauek analizatzen dira egile desberdinengatik eta jakitearen alor desberdinetan, zeinen artean heziketa aurkitzen duenetan. Laburpenean, ideia pedagogiko berria bezala deseskolatzearen agerpena testuinguru sozial eta historiko honetan oinarritzen da, tokian ideia-borroka, ezarritako boterera eta bere egitura antolatzaileetara kritika, bere erakundeak (eskola, familia, armada, industria, etab.) oso leku nabaria hartuko dute. Ingurune sozialean zehazki, mendebaldeko munduan gizarte-maila ertainak doaz sendotuz eta, beheko klase sozial eta marjinal berriak agertzen diren momentu berean, kasu askotan handituz migrazio sendoari herri, Amerikako kasua den bezala, garatuenetan zor izanda. Prentsako metodo komunikatibo berrien agerpena, irratia eta batez ere telebista, garapen teknologiko eta informatikoarekin batera, galdera-marka sozial berriak egiten dituzte.

Laburpenean, ideia pedagogiko berria bezala deseskolatzearen agerpena testuinguru sozial eta historiko honetan oinarritzen da, tokian ideia-borroka, ezarritako boterera eta bere egitura antolatzaileetara kritika, bere erakundeak (eskola, familia, armada, industria, etab.) oso leku nabaria hartuko dute. Ingurune sozialean zehazki, mendebaldeko munduan gizarte-maila ertainak doaz sendotuz eta, beheko klase sozial eta marjinal berriak agertzen diren momentu berean, kasu askotan handituz migrazio sendoari herri, Amerikako kasua den bezala, garatuenetan zor izanda. Prentsako metodo komunikatibo berrien agerpena, irratia eta batez ere telebista, garapen teknologiko eta informatikoarekin batera, galdera-marka sozial berriak egiten dituzte.

Korronte pedagogikoaAldatu

John Holt-i eragin zioten korronte pedagogikoak aurkitzen dira heziketaren teoria libertario eta antiautoritarioetan. Teoria hauek daude heziketaren korronte anarkistekin daude lotuta, zeinean umeak inoren jabe ez direla eta bai guztion erantzukizuna direla diote.

Erraza da anarkistek heziketaren boterearekiko fede handia dutela ondorioztatzea, nahiz eta instituzionalizatutako edozein botere autoritariok kontrolatutako eskolaldiaren printzipioagatik. Mundu hoberako itxaropen iturri handienetako bat da hurbilekobeharrezko laguntzarekin, aurrekoa baino gutxiago menderatua eta neurotikoa haz dadila eta hartarako heziketa egoki eta emankorra beharrezkoa da. Batzuek diote umeak askatasunerako heztea arren gizarte anarkista sortzeko benetako itxaropen erreala izan. Eskolak, baita ere bere maila guztietako heziketa gaur egun dauden moduan, batez ere arduratzen hasten dira aukeratzeaz eta haiek, mailako eskala iraunkorren onarpena asimila dezatela maximoan ziurtatuz hierarkizatutako gizarte bateko bere etorkizuneko papererako, autoritatearekiko errespeturako eta merkatuaren lehiarako prestatzeko umeak eta kategorietako gazteak banatzeaz.

Horregatik gertatu dira nor den heziketako jabea definitzeko, eta, liskar sendoak, gertatzen dira nor den heziketako jabea definitzeko: gurasoak, estatua, erlijioa, alderdi politikoa, sistema ekonomikoa... Anarkismorako umeak ez dira inoren jabe eta bai guztiko erantzukizuna dira. Izatekotan, bai zerbaiteko dira, bere zeinetarako prestatu behar ditugun etorkizuneko askatasuneko dira. Ordea, gaurko sistemak eskatzen du umeen gehiengoa mendeko senti daitezela helduak direnean izaten jarrai dezatela. Horregatik anarkistek proba akademikoak pertsona baten potentzialaren neurri hutsala direla diote, adibidez, handik gizartean bete behar duten paperaren garrantzia zehaztea. Aditua gurtzea, bereziki hedatzen denean bere konpetentzia profesional zorrotzarekin zerikusirik gabeko areetara, diseinatuta dago aukerak balioesteko gaitasuna eta berezko iritziarekiko hondatzeko.

Heziketa handia da nahitaezko eskolatzearen, batez ere ikasten den beldur izaten eta izakia inposatutako hierarkia menderatzen tokian, aurkakoa. Educando-ek gara dezatela behar dugu, ordea, batera ezinbesteko gaitzea, mundua ulertzeko jarrera kritikoa, beharrezkoa den aldaketak ikusi ahal dezatela leku bat sortzeko guztietarako hobe egitea, eta aldaketa hauek burutzeko gai izatea. Hau erantzukizunaren faltaren sinonimoa gazteen aldetik, talde sozialean dagokiena ulertu behar dutenen, ez den argia: erronkak aurka ipintzeko era posible oneneko prestatzea etorkizun dinamikoan eta garapenean segur aski sortu behar du. Baina erantzukizunak eta prestaketak zereginaren errealizazioko askatasuna egiten dute beharrezko, askatasunik gabe arduratsua izan ezin denez gero.

Teoria libertario hauek biltzen zituzten izaera pedagogiko eta kritikoko mugimendu asko, desescolarizador-a zeinen mugimendu bezala John Holt eraginda zegoeneko. Deseskolatzearen jatorria dago mugimenduaren aurreko 'kritika erreformista' deitutako eta zeinen arrazoia heziketaren ikerketa une horretako munduan zenean. Heziketaren munduko krisia, erabakigarria izan zen kritika erreformistan eta geroagoko hamarkaden gaineko eragin handiko. Irakaskuntzari eskainitako aurrekontuak heldu ziren zail ateratzen zen hain goi mailara eta, krisia ebazteko heziketa-sistemen eta gizartearen arteko konparaziozko ikerketak heziketako eta, beraz, ere ez bere kabuz eskolaldiaren hedadura nahikoa eskariei aldi bakoitzean arreta ipintzeko ez litzatekeela izango konklusiora eraman zuen ba ez ezina, gehikuntza handiagoa. Bestalde, eskola-aparatuaren hedapen bakarrak ez luke balio izango errekurto bakar bezala, sistema instituzionalek ezin izango luketela xurgatu eskaria halakoa aurrez ikusten zuenez gero, heziketako itxaropen sozialei arreta ipintzeko. Analisi honek heziketaren berregituratze osoaren beharrean pentsatzera eramaten zuen.

Krisia ebazteko alternatiba berritzeagatik, modernizatzeagatik eta indarreko sistemak birmoldatzeagatik pasatzen zen, baina erreformak eskolaren esku-hartze esklusiboarekin ezin izango liratekeela egin azpimarratzen zuen. Beharrezkotzat hartzen zen familia eta komunitatea nahasiz beste heziketa-estrategia ez instituzional batzuk garatzea. Honek onartzea ekartzen zuen heziketan ahal zela eta beste heziketa-agente batzuk, beste espazio batzuk, kontrolatu behar zituen.

Denboran zehar paraleloki, agertzen da, bere testuinguru sozial, politiko, ekonomiko eta eskola-ezarpenaz gain, kritika erradikalagoa sartzen zuen. Korronte erradikal honen funtsezko ezaugarria egongo da planteatzen duten arazoak konpontzeko alternatiba bideragarriagoak aurkitzeko eskola, unibertsitaterako Haur Hezkuntzatiko eskola-erakunde guztiak bere gain hartzen dituena, estrategia bezala kentzeko bere postulatuan gizarteak industrialak aurreratuak. Deseskolatzeko heziketaren misioa da gizartea gizakiaren heziketaren bidez eraldatzeko eta bidezkoago eta humanizatutako gizartea nahi izatekoa. Deseskolatze teorien ordezkari nagusiak hurrengoak dira: McLuhan, Illich, Reimer eta Goodman.

Holt-en oinarri pedagogikoak eta bere heziketa-modeloaAldatu

Holt-en arabera, inork ez du bizitza hasten ergel bat izanez. Haurtxoak eta umeak ikusi behar dira soilik eta egiten dutena serio pentsatu batez ere eta, serio berandututakoak salbu, erakusten dituztela bizitzako eta trebetasuneko forma eta ikasteko jenial pertsona zaharrarengan ondo dei geniezaiokeen nahia nabaritzeko, ikasten dute.

Baina, zer da ohi ez bezalako ikasteko gaitasun honekin eta hazten ari garenean ulermen intelektualarekin pasatzen duena? Hau hondatzea pasatzen dena, ezer baino gehiago gaizki heziketa, etxeen eta eskolen gehiengoan garatzen dena, deitutako prozesuagatik. Guk, helduek, umeen ahalmen intelektual eta sortzaile gehiena hondatzen dugu egiten dizkiegun eta egitera behartzen dugun gauzengatik. Batez ere ahalmen hau hondatzen dugu, akatsak egitea edo oker egoteko, atsegin ez izateko beldurtiek, beldurti beste pertsona batzuek desiratzen dutena ez egitea, haiek egiterakoan. Beldurra sarrarazten diegu esperimentatzeko, beldurra, gauza zailak, ezezagunaren beldurra, probatzeko arriskatzeko.

Bere beldurrak txikiagotu ordez, era eskergan sarritan, areagotzen ditugu. Ideal aurkitzen dugu beldur nahikoa, inposatzen diegun beldurragatik egiten dutela sentitzea guri eragin gabe, nahi duguna egiteko diguten ume 'oneko' klasea. Animatzen ditugu eskolan egiten duten guztiaren arrazoi nagusia dela sailkapen ona azterketa batean lortu bezain laster, edo norbait haiek jakitearen itxura egiten dutenarekin hunkitu sentitzera. Hiltzen dugu ez soilik bere jakin-mina baizik eta gauza on eta miragarria izaki jakin-nahia dela sentimendua, horrela, hamar urteko adinera haien gehiengoak ez dezan galderarik egin eta erdeinua erakuts dezaten gutxi horrela egiten dutela.

LanakAldatu

Umeak "bezalako" bere lehen liburuek (1964) "porrot egiten" dute eta "umeak ikasten dituzten" (1967) "bezala", milioi bat baino gehiago eta kopietako erdia saldu dituzte eta hamalau hizkuntzatara itzuli dira. Holt-ek kontatzen du liburu umeak haietan apaltzearen beldurra finkatzen dutelako porrot egiten duten edo zigortutako hauetan, eskolak konpetentzia eta estutasuna sustatzen dutenetan. Beraz ordezko metodoak bilatu zituen, ikasleak kontzentratu ahal zitezela ikasketan eta ez irakasleen eta oharren beldurrean, azterketarik nola kendu. Ikastetxe batetik bota zezatela ekimen horrek beste gauza batzuen artean balio izan zion. Holt-erako eskola heziketaren oinarrizko printzipioak kontuan hartzen ez zituen inposatze dogmatikoa zen: askatasuna eta komunikazioa.

Holt-ek idatzi zituen hamar liburu guztira eta irakaskuntzarekin eta inguratzen duen gizartearekin erlazionatutako artikulu ugariak. Bere liburuak eta idazkiak izan dira irakasleentzako garrantzi handieneko, gurasoetako eta etxe-hezitzaileetako. Bere liburu asko aurkitzen dira lan irakaskuntzarako adar barruan salduenen artean.

Egileak zioen bere teoria-multzoa ez diren liburuei buruz, ba ez landa-lan behaketatik jaiotzen diren eta urte askotan zeharreko umeekiko bere kontaktukoak.

Holt-ek eskolak egin zitezela iradoki zuen, gauza interesgarri asko ikusteko egon ziren tokian eta zeinarekin  lan egitea eta bere modua umeei baimendu zitzaienean ikastea. Galderek, galderak erantzutea, badute. Zerbait non aurkitu jakin nahi badute, non bilatu' 'behar duten' erakustea haiei, esan zuen.

Ordezko mila eskola pribatu inguru sortu ziren, berrogeita hamar ikaslerekin bakoitza, bere ideietan inspiratuta, haiek guztiek porrot egin zuten. Holt-en arabera 'inork eskolak ez zituelako hobetu nahi'. Irakasle askok klaseko aldaketak egin nahi zituzten, irakasleentzat ikasle gutxiago, izapide gutxiago, soldata gehiago izatea bezala, baina ez zuten oinarrizko heziketa-sistema aldatu nahi. Holt-en metodoetako ikastun desberdinek, diote bere ideiek porrot egin zutela Amerikako gizartea mesfidatzen zelako ikasketa-metodo berri hauen aurrean. Hirurogeita hamar urteak erdialdean eta eskolak eskaintzen zituen aukerei uko eginez, Holt-ek aurrea hartu zuen heziketa eskaintzen zituen aukerengatik etxean jokatzea. Bere aldizkaria sortu zuen (Eskolarik gabe Haztea, 1977an 2001era arte argitaratzen jarraitu du), Estatu Batuetako Homeschooling fenomenoa tratatzen zuen lehen aldizkaria.

Honek, hasiera eman zion mugimendu pedagogikoen bati jarraitzaileagoak irabaziko luke hurrengo hamarkadetan. Holt-ek bere aldizkarian zerabilen diskurtsoa, bere biografiaren bi gertaera gakogatik sendoki eraginda zegoen: Iparra Amerikako Eskola Libreen mugimendua, eta beste batetik, bere Mexikoko hirurogeita hamar urteen hasieran egonalditik bere parte hartzea, bere diskurtsoaren erradikalizazioan, Paulo Freire-ren kasua, Everett Reimer edo Ivan Illich den bezala, eragin zieten beste pedagogo batzuekin bat etorri zen non.