Ireki menu nagusia

Ibarre Donaixti-Ibarre udalerriko herri bat da, Nafarroa Behereko Oztibarre eskualdean. Herri honek 1841 arte aparteko udalerria osatu zuen.

Ibarre
Nafarroa Beherea, Euskal Herria

Ibarre - Casa natale di Michele Garicoits.jpg

Garaikoetxea, Mixel Garikoitzen jaiotetxea
Kokapena
Herrialdea  Euskal Herria
Probintzia  Nafarroa Beherea
Herria Donaixti-Ibarre
Koordenatuak 43° 10′ 51″ N, 1° 04′ 44″ W / 43.18083333°N,1.07888889°W / 43.18083333; -1.07888889Koordenatuak: 43° 10′ 51″ N, 1° 04′ 44″ W / 43.18083333°N,1.07888889°W / 43.18083333; -1.07888889
Ibarre hemen kokatua: Euskal Herria
Ibarre
Ibarre
Ibarre hemen kokatua: Nafarroa Beherea
Ibarre
Ibarre

Herritarrei "ibartar" deitzen zaie. Donibane Garazi herrialdeburura 22 km daude.

Eduki-taula

IzenazAldatu

Dokumentazio historikoan lekuizen hau forma desberdinetan agertzen da: Nostre-Done d'Ibarre (1472an Okzitaniako Bastidaxarreko notarioen idazkietan) eta Ibarren (1513an Iruñeko tituluetan).[1]

Etimologia argikoa, hainbeste "ibar" daude Euskal Herrian, tartean Ibarra udalerri gipuzkoarra, zeinekin jentilizioa konpartitzen duen; baita erabat homonimoa den Bardozeko Ibarre auzoa ere. Orozkoko Ibarra auzoaren izena "Iberre" ahoskatzen dute bertakoek. Ibar osoaren (Oztibarreren) izenaren sorreran zerikusia izan zezakeela irizten dio Orpustanek.

GeografiaAldatu

KokapenaAldatu

Nafarroa Behereko Oztibarren, Hoztako Ur Handiaren ibilbidean dago, errekari izena ematen dion herriaren eta Bunuzeko Plazagaina auzoan urak Biduzen isurtzen duen lekuaren artean. Beraz, Hozta du hego/hego-ekialdean, Donaixti udalburua ekialdean, Bunuze iparraldean eta Ibarrola ipar/ipar-mendebaldean.

Aipatu herri guztiak oztibartarrak dira.

AuzoakAldatu

Herri kasko txikiaz gain hainbeste auzo sakabanatuk osatuta dago; haietako batzuk aipatuko ditugu "Eraikin eta monumentu historikoak" atalean, aspaldiko etxe nobleen izen berberak eramaten dituztelako gaur egun ere.

OrografiaAldatu

Herria 257 metrotan dago eta altuera baxuenak Bunuzerekiko mugan, erreka beherantza segituta, ematen dira (200 m baino baxuagoak). Aldiz, ingurumarian mendi nabarmen batzuk daude, erdibidean dagoen Hoztako Ur Handiaren bi aldeetan:

DemografiaAldatu

1412-1413ko erroldan 5 etxerekin ageri da (Donaixti daturik gabea da) eta 1551ekoan 13 etxe zituen.

Fusioa baino lehenAldatu

1841eko fusioaren aurreko datuak:

1793 1800 1806 1821 1831 1836
Ibarre 148 168 173 160 176 146

Iturria : http://cassini.ehess.fr

Fusioaren osteko udalerriaren datuak jakiteko, ikus Donaixti-Ibarre.

ErrepideakAldatu

Donaixti udalerriko buruarekin konparatuta historia handiagokoa bada ere, garraio aldetik aspalditik bide bazterrean dagoen herritzat jo daiteke; Nafarroa Beherea eta Zuberoa lotzen dituen D 918, garai bateko RN-618 ospetsuaren zatia ez da bertatik pasatzen. D 168 errepide honetatik atera eta herritik hurbil (beheko aldetik, erreka kontrako ibilbidean segituz), Hoztarako bidean. Hortik segituta posible da -errepide oso estua bada ere- Garaziko Hergaraiko herrietara heltzea.

Bestela, Donaixtira joateko bada D 68 izenekoa.

HistoriaAldatu

Udalerri-historiaAldatu

2004an onartutako udalerriko armarrian[4] herri honi erreferentzia egiten dion elementua hauxe da: goiko ezkerraldeko gurutzedun bihotzak Mixel Garikoitzek Betharramgo Jesus Bihotz Sakratuen Elkartea sortu zuela gogorarazten du; besteetan leku guztietan dauden mendiak, ibaia (Biduze hain justu) eta abeltzaintza eta ehiza irudikatzen dituztenak.

Eraikin eta monumentu historikoakAldatu

Kultura eta hezkuntzaAldatu

EkonomiaAldatu

Nekazaritza eta abeltzaintza izan dira herritar gehienen lanbideak.

IbartarrakAldatu

Ikus, gaineraAldatu

ErreferentziakAldatu

Kanpo loturakAldatu


  Artikulu hau Nafarroa Behereko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Wikiatlasa