Henry David Thoreau

Henry David Thoreau (Concord, Massachusetts, 1817ko uztailaren 12a - 1862ko maiatzaren 6a) estatubatuar filosofo, idazle eta naturalista izan zen. Batez ere, bi liburuk egin dute ezagun: Walden, inguru naturalean soilki bizitzeko hausnarketa, eta Civil Disobedience, estatu bidegabe baten aurrean desobedientziara jotzeko argudioak jasotzen dituen saiakera.

Henry David Thoreau
Benjamin D. Maxham - Henry David Thoreau - Restored - greyscale - straightened.jpg
Bizitza
Izen osoaDavid Henry Thoreau
JaiotzaWheeler-Minot Farmhouse (en) Itzuli1817ko uztailaren 12a
Herrialdea Ameriketako Estatu Batuak
Talde etnikoaEstatubatuarra
Lehen hizkuntzaingelesa
HeriotzaConcord (en) Itzuli1862ko maiatzaren 6a (44 urte)
Hobiratze lekuaSleepy Hollow Cemetery (en) Itzuli
Heriotza moduaberezko heriotza: tuberkulosia
Familia
AitaJohn Thoreau Jr.
AmaCynthia Dunbar
Ezkontidea(k)ezkongabea
Anai-arrebak
Hezkuntza
HeziketaHarvard College (en) Itzuli
Harvard Unibertsitatea
Hizkuntzakingelesa
Jarduerak
Jarduerakpoeta, filosofoa, saiakeragilea, autobiografialaria, eguneroko-idazlea, itzultzailea, idazlea, abolitionist (en) Itzuli, autorea, naturalista, ekologoa eta ekintzaile ekologista
Lan nabarmenakWalden
Civil Disobedience
InfluentziakRalph Waldo Emerson
MugimenduaMendebaldeko filosofia
Genero artistikoatranszendentalismoa
Sinesmenak eta ideologia
ErlijioaUnitarianismoa

IMDB: nm1828464 iTunes: 2038261 Musicbrainz: 47c0ed92-ba15-468c-ae77-4f9426297a82 Discogs: 813281 IMSLP: Category:Thoreau,_Henry_David Find a Grave: 1030 Edit the value on Wikidata
Henry David Thoreau Signature SVG.svg
Henry David Thoreau 1856an.

BizitzaAldatu

Bere bizitzan zehar hainbat lanbide izan zituen: arkatz ekoizle (aitaren negozioa), irakasle, "ekaitz ikustatzaile" —lanbide horren berri Walden liburuan ematen du— ibilita izana, baina burututako jarduera guztien artean, idazlearena aipatu behar.

Herman Melville edo Mark Twainen garaikidea izanda, beroriekin batera iparamerikar literaturaren sortzailetarikoa dugu. Saioa eta olerkigintza landu zituen bereziki. Bere saioetan berorren pentsamendua, gizarte eta giza harremanen ikuspuntua islatzen ditu. Gaur egun nabari egiten zaizkigun industria-gizartearen gabeziak aurreikusi zituen XIX. mendearen erdialdean. Nahiz eta industria-bilakaera eta garapenaren garaian hazi, Thoreauk, bere garaikide askok ez bezala, ez zuen teknologiarekiko lilura edo federik izan.

Izadiarekin bat egiten duen bizimodu apal eta xumea aldarrikatzen zituen, eta ideia horiek jarraitu ezezik, praktikara eraman zituen.

WaldenAldatu

Izan ere, 1845eko uztailaren 4tik 1847ko irailaren 6a bitartean, bi urte igaro zituen Walden basoan, bere eskuz eraikitako etxola batean bizi zela. Bi urte hauen bizipen, arazo eta pasadizoen berri 1854. urtean argitaratu zen "Walden, the life in the woods" delako liburuan eman zuen, zeina bere lan ezagunena den. Liburu honetan hainbat gai landu zituen, horietan betiere gizabanakoen beharrak neurtu eta beroiek hasetzeko beharrezkoa den lana aztertu zuen.

Waldenen, lehendabizi gizartearen kritika zorrotza egiten hasten da. Bere ustez, behar baino erosotasun gehiagorekin hornitzen saiatzen da gizakia, eta jarrera horrek erraz saihestu daitezkeen hainbat betebeharretara darama. Bide honek alferrikako lanak besterik ez du ematen, eta bizitzaren funtsezko mamitik urruntzen gaitu. Bidegabekeria honetatik ateratzeko, Thoreauk naturarekiko elkartasuna eta bakartasunean oinarria duen norbanakoaren askatasuna aldarrikatzen ditu, eta bizimodu honen lan eta errentagarritasuna aztertu ere egiten du. Azterketa eta gizarte edo ekonomiari buruzko iritziak alde batera utzita, ondoren basoan eguneroko bizitzaren azalpenari ekiten dio; atal honetan izadia eta berorren boterea eta edertasunaren lilura dario hainbat orrialderi.

 
Thoreau 1879an

Walden basoan bizitzen egonda, gobernuaren funtzionario batekin ezbehar bat izan zuen, zergak ordaintzeari uko egin zionean. Izan ere, Thoreauk ez zegoen Mexikoko Gerra aurrera eraman, eta esklabotza onartzen zuen gobernu bati laguntzeko prest. Hika-mika honen ondorioz kartzelaratua izan zen, eta hurrengo egunean askatua, lagun batek fidantza ordaindu ostean.

Desobedientzia zibilaAldatu

Bere pentsaera politikoa argi eta garbi utzi zuen "Resistance to civil Government" liburuan. Gobernuaren betebeharra eta berorren eragina giza bizitzan aztertzen ditu. Kaltegarri deritze gizabanakoek burututako jardueretan gobernuak eragiten dien ondorioei. Haren ustez, gobernua hobea da gutxien agintzen duen heinean, eta gobernu hoberena inolako aginterik ez duena dela esatera heltzen da. Hau esanda, zenbait jendek anarkistatzat hartu izan du Thoreau, baina Thoreauk, nahiz eta estatua zein gobernuari muzin egin, ez du bere desagerpena aldarrikatzen. Haren esanetan: "ez dut gobernuaren desagerpena eskatzen, baizik eta gobernu hobe bat". Thoreauren ustez, estatu baten aginteak ez du sekula biztanleriaren nahia gainditu behar, eta hala balitz, orduan biztanleriak ez du bidegabekeria deritzen legeak zertan jarraitu.

Haren pentsaera Gandhi edota Martin Luther Kingen ideien iturri izan da.

LanakAldatu

  • The Service (1840)
  • A Walk to Wachusett (1842)
  • Paradise (to be) Regained (1843)
  • The Landlord (1843) [3]
  • Sir Walter Raleigh (1844)
  • Herald of Freedom (1844)
  • Wendell Phillips Before the Concord Lyceum (1845)
  • Reform and the Reformers (1846-8)
  • Thomas Carlyle and His Works (1847)
  • A Week on the Concord and Merrimack Rivers (1849) [4]
  • Civil Disobedience (1849). Euskarazko bertsioa: Desobedientzia Zibila (Potxo, 2010)
  • An Excursion to Canada (1853) [5]
  • Slavery in Massachusetts (1854)
  • Walden (1854)
  • A Plea for Captain John Brown (1859)
  • Remarks After the Hanging of John Brown (1859)
  • The Last Days of John Brown (1860)
  • Walking (1861) [6][7]
  • Autumnal Tints (1862) [8]
  • Wild Apples: The History of the Apple Tree (1862) [9][10]
  • Excursions (1863)
  • Life Without Principle (1863)
  • Night and Moonlight (1863) [11]
  • The Highland Light (1864) [12]
  • The Maine Woods (1864) [13]
  • Cape Cod (1865) [14]
  • Letters to Various Persons (1865)
  • A Yankee in Canada, with Anti-Slavery and Reform Papers (1866)
  • Early Spring in Massachusetts (1881)
  • Summer (1884)
  • Winter (1888)
  • Autumn (1892)
  • Misellanies (1894)
  • Familiar Letters of Henry David Thoreau (1894)
  • Poems of Nature (1895)
  • Some Unpublished Letters of Henry D. and Sophia E. Thoreau (1898)
  • The First and Last Journeys of Thoreau (1905)
  • Journal of Henry David Thoreau (1906)[15]

Kanpo estekakAldatu

Wikiesanetan badira aipuak, gai hau dutenak: Henry David Thoreau