Griot bat Mendebaldeko Afrikako historien narratzailea da. Koblakari moduko griot-ek herriaren oroimena zaintzen dute, eta ahoz aho, herriaren iraganaren berri ematen diete ondorengo belaunaldiei, herrietan batez ere. Griot-ak historia tradizionalak kontatzen zuten danbore baten edota beste instrumentu batzuen laguntzaz. Esaten da baita ere espirituekin harremanak dituztela.[1]

Griot festa-jantziarekin (1890).
Griotak.

EzaugarriakAldatu

 
Dogon herriko griot.

Griot batek narrazioak olerkari edo musikari ibiltari izango balitz bezala narratzen ditu. Griot ahozko tradizioaren benetako gordailua da.[2] Batzutan ere bardo hitzarekin definitu zaio. Dena dela, Paul Oliver ikerlariak bere Savannah Syncopators liburuan zera dio: griotak kanta tradizionalak ezagutu behar ditu baina, halaber, gaur egungo gertariei buruzko inprobisatze gaitasuna izan behar du. Herritarren artean 'laudorioen abeslariak' bezala ezagutzen zaie baina gauza dira ere bai txutxumutxuak zabaltzeko, satirak egiteko edota komentario politikoak egiteko.

Griotak kasta moduko taldeak dira. endogamikoak dira zeren eta haien artean ezkontzen baitira. Griotak abesteko modu berezia dute, beste abeslariek erabiltzen ez dutena. Teknikak eta kantak belaunaldiz belaunaldi gordetzen dira.

EtimologiaAldatu

Griot hitza frantsesezko "guiriot" hitzatik dator eta hau portugesaren "criado" (morroi) hitzatik,[3] jeli frantsesez.

Herrialde desberdinetanAldatu

Afrikako herrialde askotan aurki daitezke griotak: Mali, Gambia, Ginea, Ginea Bissau, Mauritania eta Senegal. Herrien ikuspuntutik, mandinga herrien artean (malinke, banbara, eta abar), fula, hausa, songhai, tukulor, wolof, serer, mossi, dagomba, Mauritaniako arabiarrak eta herri txiki beste askotan.

IzenakAldatu

Griot hitza zabalena bada ere, beste izen asko dituzte abeslari hauek:

  • jeli iparraldeko mande lurraldetan
  • jali hegoaldeko mande lurraldetan
  • guewel wolof hizkuntzan
  • gawlo fula hizkuntzan

Griot artista eta talde ezagunakAldatu

 
Nigerreko griot bat.

Griot abeslariak ez daude desagertzekotan; alderantziz, herri beltzen diasporarekin batera abesti eta abeslari mota hau zabaldu egin da. Hona hemen ezagunenak:

ErreferentziakAldatu

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Griot