Ireki menu nagusia

Grikoa greziera modernoaren dialektoa da, Italiako Magna Graecia eskualdean mintzatua.

Grikoa
GrikoSpeakingCommunitiesTodayV4.png
Grikoaren hiztunen kokapena Salento eta Calabriako hizkuntz enklabeetan.
Datu orokorrak
Lurralde eremua Italia
Hiztunak 20.000
Eskualdea Salentoko penintsula (Apulia), Calabria
Araugilea arautu gabea
Hizkuntza familia
entitate
objektu
objektu abstraktu
Languoid
hizkuntza
giza hizkuntza
Hizkuntza euroasiarrak
Indoeuropar hizkuntzak
Hellenic languages Itzuli
greziera
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia subjektua aditza objektua eta silabadun hizkuntza
Alfabetoa alfabeto greko
Hizkuntza kodeak

Greziarrek grikoari katoitaliótika (κατωιταλιώτικα) deritzote, hau da, Hegoaldeko italiera. Era berean, kalabrera ere deitzen zaio grikoari, grekokalabrera haren aldaerarekin nahasiz. Salentoar grikoa, salentoera (bi izen horietan, Salentoko aldaera nabari da) eta grekanikoa izenez ere ezaguna da.

Antzina, grikoa Italiako hegoalde osoan mintzatzen bazen ere, gaur egun bi hizkuntz enklabetan hitz egiten da (ikus mapa):

  • Apuliako (Salentoko penintsula) Grecia Salentina izeneko ingurua: Calimera, Martano, Castrignano de' Greci, Corigliano d'Otranto, Melpignano, Soleto, Sternatia, Zollino eta Martignano herrietan: denera, 40.000 bat biztanle bizi dira.
  • Calabriako Bovesia inguruko bederatzi udalerritan. Hor, populazioa txikiagoa da. Bere ezaugarriak dituen grekokalabrera mintzatzen da bertan.

Grikoaren jatorria eta egoeraAldatu

Grikoaren jatorriari buruzko teoria zabalduena Gerhard Rohlfs eta G. Hatzidakis egileena da. Haien arabera, grikoaren jatorria Antzinako Greziak Italiako hegoaldea eta Sizilia kolonizatu zuen garaian bilatu behar dira, K.a. VIII. mendean. Horrela, grikoa Italiako hegoalde greziarraren (Magna Graecia izenekoa) bizirik mantentzen duen azken testigantza da.

Grikoak doriar hitz zenbait eta greziera zaharraren forma batzuk mantzentzen ditu, grezieraren hegoaldeko dialektoak (tsakoniarra) bezala. Hala ere, grikoa eta greziera modernoa elkarren artean ulertzekoak dira.

Grikozko folkloreak ahozko tradizio aberatsa du. Grikozko abestiek musikak eta poesiak arrakasta handia dute bai Grezian eta baita Italian ere. Salentoko musika talde ezagun bi Ghetonia eta Aramirè dira. Era berean, Dionysis Savvopoulos eta Maria Farantouri bezalako Greziako artista ospetsuek grikozko emanaldiak eskaintzen dituzte.

Italiako parlamentuak Salentoko Griko komunitatea "gutxiengo etniko eta linguistiko" izendatu du, Minoranze linguistiche Grike dell'Etnia Griko-Salentina izendapenarekin.

Grikozko adibideaAldatu

"Kalinifta", grikozko herri kanta:

GrikozAldatu

Εβώ πάντα σε σένα πενσέω,
γιατί σένα φσυχή μου 'γαπώ,
τσαι που πάω, που σύρνω, που στέω
στην καρδιά μου πάντα σένα βαστώ.

transliterazioa:
Evo panta se sena pensèo,
yiatì sena fsihi mou ghapò,
Tse pou pao, pou syrno, pou steo
stin kardià mou panta sena bastò.

Greziera modernoazAldatu

Εγώ πάντα εσένα σκέφτομαι,
γιατί εσένα ψυχή μου αγαπώ,
και όπου πάω, όπου σέρνομαι, όπου στέκω,
στην καρδιά μου πάντα εσένα βαστώ.

EuskarazAldatu

Beti zugan pentsatzen dut,
Maite zaitudalako, arima nirea,
Eta joaten, ezkutatzen, geratzen naizen edozein lekutan,
Beti nire bihotzean eramango zaitut.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu