Gernikako arbola (abestia)

Iparragirrek 1853. urtean Madrilen sortutako zortzikoa

Gernikako arbola Jose Maria Iparragirre olerkari, musikari eta koblakariak 1853an Madrilen Gernikako arbolaren eta Euskal Herriko foruen omenez idatzitako abesti edo zortzikoa da. Musika Juan Maria Blas Altunak sortua dela diote batzuek.[1][2][3]

Gernikako arbola

Herrialdea Euskal Herriko armarria.svg Euskal Herria
Hitzak Jose Maria Iparragirre eta Juan Maria Blas Altuna, 1853
Musika Zortzikoa
Onarpen data XIX. mendearen bigarren erdialdea
Multimedia

Jose Mari Iparragirre, 1853

Ahozko tradizioaren arabera, Urkiolako santutegian abade egon zen Don Be­nito Bizkarrak, 1912-13an argitaratu zuen Ur­kiolako historiatxo baten zioenez[4], 1854ko ekainaren 13an Iparragirrek lehen aldiz Euskal Herrian abestu zuen, Urkiolako santutegiaren aurrean[5].

Dena dela, lparragirrek Gernikako Arbola lehenengoz Euskal Herritik kanpo abestu zuen. Madrilgo San Luis kafetegian, Durangoko Juan Maria Blas Altuna pianis­tarekin batera, kantatu bait zuen 1853an.

2007an, 4/2007 Foru-Arauak ezarrita, Batzar Nagusiek Bizkaiko ereserki izendatu zuten abestia[6]. Euskal Herriko lurralde osoa batuko lukeen ereserkirik egokiena izan litekeela defendatu izan da ezker abertzaletik[7][8].

BertsioakAldatu

HitzakAldatu

1
Gernikako Arbola
da bedeinkatua
euskaldunen artean
guztiz maitatua.
Eman ta zabal zazu
munduan frutua
adoratzen zaitugu
Arbola santua


2
Mila urte inguru da
esaten dutela
Jainkoak jarri zuela
Gernikako Arbola.
Zaude bada zutikan
orain ta denbora
eroritzen bazera
arras galdu gera

     

3
Ez zera eroriko
Arbola maitea
baldin portatzen bada
Bizkaiko Juntea.
Laurok hartuko degu
zurekin partea
pakian bizi dedin
euskaldun jendea.


4
Betiko bizi dedin
Jaunari eskatzeko
jarri gaitezen danok
laster belauniko.
Eta bihotzetikan
eskatu ezkero
Arbola biziko da
orain eta gero.

     

5
Arbola botatzia
dutela pentsatu
Euskal Herri guztian
danok badakigu.
Ea bada jendea
denbora orain degu
erori gabetanik
eduki behar degu.


6
Beti egongo zera
udaberrikoa
lore aintzinetako
mantxa gabekoa.
Erruki zaitez bada
bihotz gurekoa
denbora galdu gabe
emanik frutua.

     

7
Arbolak erantzun du
kontuz bizitzeko
eta bihotzetikan
Jaunari eskatzeko.
Gerrarik nahi ez degu
pakea betiko
gure lege zuzenak
hemen maitatzeko.


8
Erregutu diogun
Jaungoiko Jaunari
pakea emateko
orain eta beti.
Bai eta indarra ere
zerorren lurrari
eta bendizioa
Euskal Herriari.

ErreferentziakAldatu

  1. (Gaztelaniaz) Altuna y Mascarua, Juan María Blas de - Auñamendi Eusko Entziklopedia. . Noiz kontsultatua: 2018-02-04.
  2. Altuna Maskarua, Juan Maria Blas - Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. . Noiz kontsultatua: 2018-02-04.
  3. Zabaltza Pérez-Nievas, Xabier. (2017-04-11). «Gernikako Arbola, un himno huérfano» Historia Contemporánea (54): 207–241 doi:10.1387/hc.17583 ISSN 2340-0277 . Noiz kontsultatua: 2019-10-19.
  4. Orain dela 150 urte, Iparragirrek.... . Noiz kontsultatua: 2017-06-19.
  5. Gurimousen. (2017-06-13). Urkiolan bertan ikusitakoak. Baina beste lekuetan ere irakurrita baneukan horretaz. Ea aurkitzen ditudan iturriak...pic.twitter.com/J6D8Z9HNuW. . Noiz kontsultatua: 2017-06-13.
  6. Bizkaiko Batzar Nagusiak. Martiaren 20ko 5/2007 Foru-Araua,Bizkaiko Udal Mugarteei buruzko uztailaren 7ko 8/1993 Foru-Arauaren II. kapitulua,Toki-Erakundeen armarri, bandera, zutoihal eta gidoinen gainekoa, aldatzeari buruzkoa.. , 15 or..
  7. Patxi, Adolfo Araiz, Laura Mintegi, Eugenio Etxebeste, Miguel Castells, Itziar Aizpurua, Joseba Asiron, Filipe Bidart, Txutxo Abrisketa, Alfonso Etxegarai, Kristian Etxaluz, Tasio Erkizia, Karlos Almorza, Grazi Etxebehere, Javier Salutregi, Julen Aginako. «Ezker Abertzalea eta 'Gernikako Arbola'» Berria . Noiz kontsultatua: 2020-11-09.
  8. Koxka bat estuago; Beranduegik ere badu bere ereserki proposamena: Gernika koka kola – Beranduegi. . Noiz kontsultatua: 2020-11-12.
  9. (Gaztelaniaz) «Joxe Mari Iparragirre Patxi Andion´en era» www.soinuenea.eus . Noiz kontsultatua: 2019-10-19.
  10. José María Iparraguirre: Gernikako arbola (Coral Andra Mari). . Noiz kontsultatua: 2019-10-19.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu