Frantzisko I.a Nafarroakoa

Frantzisko I.a Febo (Bearno, 1469ko apirilaren 18 - Paue, 1483ko urtarrilaren 30), Nafarroako errege (1479-1483) eta Foixko eta Bigorrako konde eta Bearnoko bizkondea izan zen (1472-1483).

Frantzisko I.a Nafarroakoa
Francisco I de Navarra.jpg
Nafarroako Monarka

1479 - 1483
Leonor I.a Nafarroakoa - Katalina I.a Nafarroakoa
Foixko kondea

1472 - 1483
Gaston IV.a Foixkoa - Katalina I.a Nafarroakoa
Bizitza
Jaiotza Frantzia1467ko apirilaren 18a
Herrialdea  Nafarroako Erresuma
Heriotza Paue1483ko urtarrilaren 30a (15 urte)
Hobiratze lekua Leskarreko katedrala
Familia
Aita Gaston I.a
Ama Maddalen Frantziakoa
Anai-arrebak
Hezkuntza
Hizkuntzak gaztelania
frantsesa
okzitaniera
latina
Jarduerak
Jarduerak politikaria

BizitzaAldatu

Aita Gaston Foixkoa eta ama Leonor I.a Nafarroakoa izan zituen. Umea zela umezurtz geratu zen 1470eko azaroaren 23an, aita gaizki sendatutako zaurietatik hil zelako. Zauriak Libournen, Bordeletik gertu, egindako torneo batean izan zituen. Hurrengo urtean, Leonor amamak Joanes II.a Aragoikoa aitonatik Nafarroako jabetza izan zuen, Aragoiko Erresumaren ukapenaren truke.

1472an aitona Gaston IV.a hil zenean Frantzian titulu asko izan zituen. 1479an amama hil eta Nafarroako errege bihurtu zen. Joanes Foixkoak osaba koroa ere nahi zuen baina testamentua argia zen.

Bere pertsonarekin bete ziren Foix etxearen asmoak erregetzara iristeko. Aurretik, besteak beste, Mateok huts egin zuen Aragoiko koroaz jabetzeko (1395an) eta Joanes I.ak zoritxarra izan zuen bere ezkontzarekin (1413an). Aldiz, 1479an, Frantziskok Nafarroako erregetza eskuratzen zuelarik, lurralde handi baten buruan kokatu zen:

 
Frantzisko Feboren lurraldeak 1479-an:
Amonaren aldetik:       Nafarroa Garaia       Nafarroa Beherea       1463-tik Gaztelak okupatutako nafar eremua Aitonaren aldetik:       Foix, Biarno, Bigorra, Andorra... (Narbona ezik) Foixtarren aparte, garaiko beste leinu nagusia:       Albreteko jaunaren lurrak

Bere lau urteko erreinaldi txikian ama Maddalen Frantziakoaren babesa izan zuen, bera baitzen erregeordea agaramontarren laguntzaz. Maddalenek tinko eutsi zuen Frantzia eta Gaztelako Erresumen presioa. Biek Frantzisko ezkondu nahi zuten Nafarroako Erresuma bereganatzeko. Piarres Foixkoak, Vannesko apezpikua eta Arlesko artzapezpikua zena, lagundu zuen bere iloba egoera hartan.

Halere, Nafarroan gerla zibila egoerak ez zion ematen aukera lurralde guzti hauen batasuna gauzatzeko. Itxaron zuen 1481eko abenduaren 9a arte, giroa baretu zelarik, Iruñeko katedralean Nafarroako koroa janzteko. Ondoko asteetan Nafarroako itzulia egin zuen eta Bearnora joan zen berriro 1482ko otsailan. Ez zen inoiz itzuli Nafarroara ustekabean hil baitzen Pauen 1483ko urtarrilaren 30ean, 15 urte zituelarik. Leskarreko katedralean lurperatu zuten.

FamiliaAldatu

Aitona
  Gaston IV.a
Foixko konde
Bearnoko bizkondea
Amona
  Leonor I.a
Nafarroako erregina
Aitona
  Karlos VII.a
Frantziako erregea
Amona
  Maria
Anjoukoa
Aita
  Gaston V.a
Bianako printzea
Ama
  Maddalen
Frantziakoa
  Frantzisko I.a
Nafarroako erregea

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu


Aurrekoa:

Leonor I.a

 
Frantzisko I.a
Nafarroako errege
(1479-1483)
Ondorengoa:

Katalina I.a

Aurrekoa:

Gaston IV.a

 
Frantzisko I.a
Foix-ko konde
Bearnoko bizkonde
(1472-1483)
Ondorengoa:

Katalina I.a