Ireki menu nagusia
Artikulu hau mendiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ezkaba (argipena)».

Ezkaba edo San Kristobal Iruñeko iparraldean dagoen mendia da, 895 metroko garaiera duena[1]. Bere kokapena dela eta Iruñerriaren iparraldeko atea kontrolatu du.

Ezkaba/San Kristobal
Ezkaba.JPG
Datu orokorrak
Garaiera 895 m
Prominentzia 363 m
Geografia
Koordenatuak 42° 51′ 21″ N, 1° 39′ 54″ W / 42.855833333333°N,1.665°W / 42.855833333333; -1.665Koordenatuak: 42° 51′ 21″ N, 1° 39′ 54″ W / 42.855833333333°N,1.665°W / 42.855833333333; -1.665
Herria Euskal Herria
Mendikatea Ezkabako mendilerroa
Herrialdea Espainia
Lurraldea Iruñea
Mendizaletasuna
Ohiko bidea Artikatik
Mendikat Mendikat
Luberri Luberri

IzenaAldatu

Mendiak izen bi ditu. Antzinena Ezkaba da, agirietan era hauetara ageri baita: 1291n Ezquaba 1294an Escava, 1321ean Eçquava eta 1340an Ezcuaba zena[2]. Herrikoia, eta baita modernoagoa ere San Kristobal da, jadanik XIII. mendean bere tontorrean zegoen baseliza batetik datorkiona. Hagionimo honek denboraren poderioz indarra lortu eta XIX. menderako Ezkaba mendiaren hego-ekialdeko zatia besterik ez zen[3]. XX. mendean aldiz, izen tradizionala berreskuratua izan zen.

HistoriaAldatu

Mendiak Iruñeko historiarekin lotura estua izan du. Gutxienez XIII. mendean eraikitako San Kristobal baselizak zefalalgiaren aurkako ospea zuen. 1599an Nafarroan zehar zabaldu zen izurri epidemian ospitale moduan erabili zuten.

Bere kokapen estrategikoa zela eta, tontorrean zenbait gotorleku eraiki zituzten. Lehendabiziko gaztelua 1276an, Nabarreriako Gerran hain zuzen ere, Beaujeuko jauna hondoratu zuen[4].

1878an Alfontso XII.aren gotorlekua, San Kristobal gotorlekua izenaz ezagunagoa, eraiki zuten. Militarrentzako zaharkitu eta espetxe bilakatu zuten, non 1938an ihesa ospetsua izan zuten.

Bere hegaletan zenbait harrobi izan dira, batez ere hego-ekialdeko Ezkaba iruindar auzoan ustiatuak.

ErreferentziakAldatu

  1.   Floristán Samanes, Alfredo (1995) Geografía de Navarra Iruñea: Diario de Navarra 227-240 or. ISBN 84-89103-06-2 .
  2.   Euskarabidea Toponimia Oficial de Navarra: Ezkaba .
  3.   Euskaltzaindia (1990) Nafarroako herri izendegia Iruñea: Nafarroako Gobernua ISBN 84-235-0959-1 .
  4.   Idazle asko (1990) Gran Enciclopedia Navarra Iruñea: Nafarroako Kutxa 124-125 or. ISBN 84-87120-02-4 .

Kanpo loturakAldatu