Ebaluazio (hezkuntza)

hezkuntza sistemetan erabiltzen diren prozesu sistematikoak egoerak neurtzeko eta hobekuntzak proposatzeko

Hezkuntzan, ebaluazioa ikaslearen ikasketa-prozesuaren bilakaera eta maila kontrolatzeko burutzen da. Ebaluazio-metodoak aztertzen dituen arloari ebaluazio-teoria deitzen zaio.

Definizio batAldatu

Ebaluazioa erabakiak hartzeko informazioen biltze eta balorazio prozesu sistematikoa[1][2] da.

Ebaluazioaren helburuakAldatu

Ebaluazioak hainbat helburu izan ditzake hezkuntza arloan. Aurreikuspenerako erabil daiteke, langile bati makina baten funtzionamendua irakatsi ondoren, makina behar bezala erabiltzeko gai izango den jakiteko, adibidez. Ziurtapenerako (EGA azterketak egiten duen ebaluazioak pertsonak euskaraz maila jakin batetik gorako komunikazio gaitasuna duela adierazteko erabiltzen da) edo hautapenerako (lanpostu bat betetzeko emandako ikastaro baten barnean, lanposturako hautagai egokiena zein den erabakitzeko) ere erabiltzen da.

Helburua neurtzea izan daiteke (gai bati buruzko ezagutza-maila bete den egiaztatzeko egiten dena edo ikaslearen gaitasunen bat norainokoa den antzemateko egiten dena edo ikaslea sailkatzeko erabiltzen dena) edota hezitzailea izan daiteke, (ikasleari bere ikasketa-prozesuan laguntzeko egiten dena).

Zeharka ebaluazio prozesuek ere askotan lortzen dute ebaluatuak izango diren pertsonen aparteko ahalegina. Ebaluazio prozesu batetik pasatze horrek batzuentzat estresa dakar, eta estres horrek onenak ematen lagundu dezake edo kalterako izan daiteke, pertsonen eta beren emozioen arabera.

Ebaluazio irizpideakAldatu

Ebaluazio prozesua hasi baino lehenago lortu nahi diren helburuak zeintzuk izango diren ondo zehaztuta egon beharko luke. Helburu horiek noraino bete diren zehazteko irizpide batzuk adostu edo zehaztu beharko lirateke[3].

Ebaluazio prozesuetan ebaluatzaileek fokua emaitzetan edo prozesuetan jar dezakete[4]. Esate baterako, kalkulu ariketa batean emaitza bat zuzentzat jo daiteke, beste emaitza batzuk balekoak, erdipurdikoak, eta beste emaitza guztiak txarrak. Baina emaitza horietara ikasleak egin duen ibilbidea ere, prozesua ere, ebaluatu daiteke. Ikaslearen arrazoinamenduak, oro har, txukunak izanik, agian, ez du urrats txiki batean asmatu eta kale egin du emaitza zuzena lortzerakoan. Ebaluatzaile batzuek prozesua ere ebaluatu behar dela uste dute.

Azken hamarkadetan, mendebaldeko hezkuntza sistemetan, ikerlariak konpetentzien ebaluazioan sakontzeko ahaleginak egiten ari dira[5][6][7][8].

AdierazleakAldatu

Irizpideak definitu, zehaztu edota adostu ondoren, irizpideak noraino bete diren kuantifikatzeko eta estandarizatzeko ahalegina egin beharko litzateke. Ebaluazio irizpide eta adierazleak ondo definitzeko eta zerrendatzeko ahaleginak izaten dira errubrikak eta kontrol zerrendak.

Ebaluazio tresnakAldatu

Lortu nahi diren helburuak noraino bete diren ebaluatzeko, hezkuntza munduan hainbat ebaluazio tresna[9] sortzen dira:

  • azterketak, (eduki teorikoei buruzko azterketak, proba praktikoak...).
  • Jendaurreko aurkezpenak. Ikasleek beste ikasleen aurrean, irakasleen aurrean, interneteko foro batean landu duten gai bati buruz jardungo dira. Bideo edo audioa graba daiteke, egindako lana behin baino gehiago aztertzeko aukera eduki ahal izateko.
  • nota boletinak. Jakintza arloak irakasgaika antolatzen den hezkuntza sistemetan, metodo tradizionala. Ikasleak landu dituen irakasgai bakoitzari kalifikazio bat ezartzen diote arloko irakasleek.
  • errubrikak. Ikaslearengandik espero diren jokaera batzuk, lorpen batzuk deskribatzen eta mailakatzen dira.
  • kontrol zerrendak ebaluazio adierazle batzuk, ebaluazio irizpide batzuen arabera, betetze-maila neurtzeko txantiloia da.
  • Eskolako egunkari edo aldizkaria. Edo horien bertsio digitala: bloga, webgunea, sare sozialeko haria... Célestin Freinetek, besteak beste, erakutsi zuen zein interesgarri izan daitekeen ikasleek lan kooperatiboaren bidez testuak inprimatzeraino hobetzea. XXI. mendeko teknologia batzuek, Freinetek inprentari ematen zion funtzioa bete dezakete. Ikasleek planifikatu, gidoiak egin, taldeka adostu, informazioa eta beharreko dituzten hainbat elementu bilatu, prestatu, argitaratu, aurkeztu, egindakoa defendatu...
  • Eskolako irratia edo podcast zerbitzua. Aurrekoaren aldaera. Azken ekoizpenak audioak edo bideoak izanik, horiek ebaluatzeko tresna bereziak sortu behar.
  • auditoriak.
  • Ebaluazio-galdetegiak. Formularioak.
  • portfolioak[10][11],
  • auto-ebaluazio galdetegiak,
  • elkarrizketak,
  • castingak, jendaurreko aurkezpenen edo elkarrizketen aldaera. Ikasleek beren burua defendatu behar dute ataza batean kon
  • txostenak, auto-txostenak[12][13],
  • ikasketa espedienteak, (hezkuntza sistema askotan, ikasle bakoitzari bere urte askotako kalifikazioen txostena egiten zaio),
  • diziplina espedienteak, (hezkuntza sistema askotan, ikasleek elkarbizitza kaltetzen duen jokabideren bat eginez gero, ikerketa bat egiten da, elkarrizketak, txostenak...)
  • Ikaste-egunerokoak. Ikaskuntza prozesuan garrantzitsuak izan daitezkeen portaeren deskribapen laburra biltzen duen koadernoa da. Irakasleak zein ikasleak izan daitezke oharren egileak.
  • Debateak, talde-eztabaidak, bateratze txostenak. Ikasleek ikaste saioetan bizi izandako esperientzia fisiko eta emozionalen inguruan bizi izan dutenari buruz, ikasleak zein irakasleak aritu daitezke solasean. Hegoaldeko hezkuntza sisteman, horrelakoak irakasleek askotan egiten dituzte eta "ebaluazio bilerak" esaten zaie. Egindako batzarretik akta bat edo ebaluazio txosten batzuk atera daitezke, hobetzeko proposamenak adostu diren zenbait neurrirekin, etab. Ikaste prozesua doitzeko, beste mota bateko informazioa eskuratzeko aukera ematen dute. Ikuspuntu desberdinak erkatzeko aukera.
  • Behaketa orriak. Analisi deskriptiboa egiten da, eta ikasleen jokabide motorren maiztasunak jasotzen dira.
  • Kontratu didaktikoak. Zer eta nola ikasi erabakitzen da kontratuan eta prozesuaren baldintzak eta ebaluatzeko irizpideak ere ezartzen dira. Kontratuek ikasleen lan autonomoa eta arduratsua sustatzen dute.
  • Autoebaluazio- eta koebaluazio (paraleloen arteko ebaluazioa) txantiloiak edo errubrikak. Ikasitakoari buruzko gogoeta egiteko aukera ematen duten errubrika motak dira, ikasleak ebaluazio prozesuan sartuz.
  • kanpo kontrasteak[14]...

Ebaluazio motakAldatu

Ebaluazioa une jakin batean egiten den neurketa izan daiteke edo behin eta berriro errepika daiteke (etengabeko ebaluazioa, ebaluazio jarraitua).

 
Barneko ebaluazioa. Ikastetxe batean ikasleen zenbait konpetentzia baloratzeko sortutako kalkulu-orri baten zati baten pantaila-argazkia.

Barneko ebaluazioaAldatu

Erakunde batean, barruko, bertoko, helburuak, prozedurak, emaitzak neurtzeko egiten diren saioei barneko ebaluazio esaten zaio. Erakunde gehienetan egiten dira barneko ebaluazioak, hobetzeko asmoz.

Ebaluazio bertikalaAldatu

Erakunde gehienetako organigrametan nagusiek euren ardurapean daudenak ebaluatzea izaten da ohikoena. Adibidez, irakasleek ikasleak ebaluatzea.

Ebaluazio horizontalaAldatu

Paraleloen arteko ebaluazioaren bidez ebaluazio bertikalean behatu gabe geratzen diren hainbat kontu ebaluatu daitezke. Adibidez, ikasleen arteko ebaluazio saioak egitea.

AutoebaluazioaAldatu

Norberak bere burua ebaluatzeko diseinatzen dira hainbat ebaluazio tresna.

Talde ebaluazioaAldatu

Erakunde batzuetan ebaluatzerakoa ikuspegi anizkoitza[15] lortzeko ahaleginak egiten dira.

  • Ebaluazio tresnen diseinua ere bertikala edo horizontala izan daiteke, edo kanpoko erakunde batetik inportatua. Ebaluazio tresnen diseinu bertikalean, arduradunek diseinatzen dituzte ebaluazio tresnak. Ebaluazio tresnen diseinu horizontala egiten denean, ordea, ebaluatuko direnen artean adostu beharko dira ebaluazio tresnak.


Kanpoko ebaluazioaAldatu

Badaude ebaluazioaz arduratzen diren erakundeak[16]. Beste erakundeen lana ebaluatzen dute eta erakundeen arteko konparazioak egiteko aukera eskaintzen dute. Bilakaeren berri ematen dute.

Ebaluatzeko uneakAldatu

  1. Metodologia gehienek azpimarratzen dute zein inportantea den aldez aurretik ebaluazio irizpideak eta adierazleak ezagutzea. Ebaluatuko duenak argi utzi beharko luke, ebaluazio prozesua hasi baino lehenago, zein irizpideen arabera ebaluatuko duen eta zeintzuk izango diren erabiliko diren adierazleak. Erabiliko diren ebaluazio tresnak ezagutaraztea ere ondo legoke, erabiliko diren errubrikak, esate baterako.
  2. Ebaluatuko den prozesua edo ekoizpenaren une jakin batean, ebaluatzeko unean, errubrikak edo beste ebaluazio tresna batzuk erabili beharko lirateke. Tarteko ebaluazioa esaten zaio horri eta hobetzeko aukera ematen du.
  3. Prozesua amaitu eta gero edo ekoizpena bukatutzat eman eta gero, edo besterik gabe, aldez aurretik emandako epe bat amaitu eta gero, amaierako ebaluazio bat egin daiteke. Honek hurrengo baterako, antzeko prozesu baterako, besterik ez du balio. Edo ekoizpenak eta ekoizleak sailkatzeko.

Ikus, gaineraAldatu

Kanpo estekakAldatu

ErreferentziakAldatu

  1. (html) HEZIBERRI 2020. Ikasleen ebaluazioa. Zer da ebaluazioa?. . Noiz kontsultatua: 2018-04-16.
  2. Heziberri 2020. Zer da ebaluazioa?
  3. «Ebaluazio hezigarria - Ebaluazio irizpideak barneratzea» sites.google.com . Noiz kontsultatua: 2020-02-06.
  4. «Ebaluazioa Gorputz Hezkuntzan» Scribd . Noiz kontsultatua: 2020-05-07.
  5. Casanova, María Antonia.. (D.L. 2012). La evaluación de competencias básicas. La Muralla ISBN 978-84-7133-801-3 PMC 796018932 . Noiz kontsultatua: 2020-02-10.
  6. «4.2.1.Sarrera_ metodologia_ebaluazioa.pdf» Google Docs . Noiz kontsultatua: 2020-02-10.
  7. «3.SAIOA: KONPETENTZIEN EBALUAZIOA - G03 PROGRAMAZIOAK (DBH)» sites.google.com . Noiz kontsultatua: 2020-02-10.
  8. «Konpetentzien bidezko ebaluazioa (1.Edizioa – Gipuzkoa)» Tknika . Noiz kontsultatua: 2020-02-10.
  9. «Ebaluazio hezigarria - Tresna guztiak» sites.google.com . Noiz kontsultatua: 2020-02-06.
  10. «Ebaluazio hezigarria - Portfolioa diseinatzen» sites.google.com . Noiz kontsultatua: 2020-02-06.
  11. Goñi, Maite. (2020-01-29). «Portfolioa ikasgelan, Sirats Santa Cruz» Podcast zuzeu . Noiz kontsultatua: 2020-03-05.
  12. Ikasle batek idatzitako ebaluazio auto-txostena: adibide bat. (2016-06-02). «2015-2016. ikasturteko kronika – Ikasle batek gidoi bati jarraiki egindako ikasturteko "kronika".» egunsentiederra . Noiz kontsultatua: 2020-02-10.
  13. Ikasle batek idatzitako ebaluazio auto-txostena: beste adibide bat. (2016-06-22). «2015-2016 ikasturteko "kronika" – beste ikasle batek egindako auto-txosten bat –» egunsentiederra . Noiz kontsultatua: 2020-02-10.
  14. «EUSKALIT Kudeaketa Aurreratua - Gestión Avanzada | Kanpo Kontrastea: zure lehiakortasuna hobetzen laguntzen zaitugu» www.euskalit.net . Noiz kontsultatua: 2020-02-06.
  15. «EUSKALIT Kudeaketa Aurreratua - Gestión Avanzada | Kudeaketa Aurreratuaren Eredua» www.euskalit.net . Noiz kontsultatua: 2020-02-06.
  16. Esate baterako «EUSKALIT» www.euskalit.net . Noiz kontsultatua: 2020-02-06.