Ireki menu nagusia

Buruntza (441 m) Donostialdeko mendi bat da. Andoain (hegoaldera), Lasarte-Oria (iparraldera) eta Urnieta (ekialdera) herrien artean dago, hango herriguneetatik ere nahiko hurbil. Mendia ipar-ekialdetik hego-mendebalderako norabidean luzatzen da. Ikusgarriak dira mendiaren ekialdeko magalean dauden harrobiak, neurri handi batean mendia desitxuratu dutenak. Gailurretik gertu, Burdin Aroko kastro edo antzinako herrixka gotortu baten aztarnategia dago, monumentu-multzo izendatua.[1] 2013 urtetik Euskal Y sareko trenbideak zeharkatzen du tunel batez mendebaldetik ekialdera. Gertuko gailur nabarmenak Andatza (mendebaldera) eta Adarra (ekialdera) dira.

Buruntza
Buruntza IE3.jpg
Datu orokorrak
Garaiera 441 m
Geografia
Koordenatuak 43° 14′ 17″ N, 2° 01′ 00″ W / 43.23815°N,2.0167027777778°W / 43.23815; -2.0167027777778Koordenatuak: 43° 14′ 17″ N, 2° 01′ 00″ W / 43.23815°N,2.0167027777778°W / 43.23815; -2.0167027777778
Herria Euskal Herria
Mendikatea Buruntzako mendilerroa
Herrialdea Espainia
Lurraldea Gipuzkoa
Mendizaletasuna
Ohiko bidea Azkorteko baselizatik

Burdin Aroko herrixkaAldatu

Herrixka gotortua txikia da (ez da hektarea batera iristen) eta 441 metroko garaieran kokatua dago, babeserako moldaturiko haitz batean, iparralderantz malda handiarekin. Hegoaldetik 200 metro inguruko harresia dago. Herrixkaren kokapena Buruntza mendiak eskaintzen duen ikuspegi zabalagatik eta babeserako aukerengatik aukeratu zela uste da.

Burdin Aroko garaikoa da, 1989an aurkituta eta 1992 eta 1996 artean indusketa lanak egin zituzten C. Olaetxea-ren zuzendaritzapean.

KondairaAldatu

Kondairaren arabera, Buruntza menditik Sansonek habailaz botatako harri handiak sortu zuen Aballarri izeneko gailurra Adarra mendian. Hona kondaira jasotzen duen testigantza:

« Sansón beiñ juan omentzan Buruntza mendia; ta galdetu omen tziyoten se in biartzun; da esan omen tziyen, arri bat bota biartzula Aranoko erriya txikitutzeko. Saatz azal batekin iñ omentzun aballa arriyua botatzeko; ta asi omentzan pausuak ematen, indarra artzeko, aballan arriyoi zula bueltaka, Arano-aldea beira; baño, nola etzun ikusten anka nun jartze zun, ustez naiko indarra artu zun garayian, botatzeakuan, aurreko anka jarri omentzun bei-simaur pillaten gañian, ta, irristatu omentzan, da arriya eroi omentzan birian, Aerre-mendiko egalian, ta orreatik deitzen zayo Abailarri. »
Jose Iturralde, Zapel, Irurain baserria[2]

Buruntzako gurutzeaAldatu

 
Buruntzako gurutzea

Buruntzako 10 metroko altuerako gurutzea Espainiako Gerra Zibilaren ondoren Falange Española Tradicionalista y de las Jonsen Andoaingo bulego nagusiaren ekimenez altxarazi zen bando nazionalean hildakoen omenez. 1939ko irailaren 3an inauguratu zuten. Gaur egun, han jarraitzen du oraindik gurutzeak, baina ez oroigarritzat jarri zuten plakak. Testu hau zuen plaka horrek:[3]

« Cruzados de la fe y la patria

a vuestra santa memoria

consagra el pueblo de Andoain

esperanza de nuestra redención

1936-1939

»


 
Gurutzearen oinean dagoen zementuzko bankuko inskripzioa "ju 1939"

Gurutzearen oinean dagoen zementuzko bankuan eskuz egindako inskripzio hau irakur daiteke: "ju 1939".[3]

IgoeraAldatu

Ohiko igoera Azkorteko lepoan hasten da (210 m), non baseliza bat dagoen, eta ongi markatutako bidezidor batetik jarraitzen du gailurreraino, non porlanezko kristau gurutze handi bat dagoen. Gailurretik hego mendebaldera San Roke baseliza txikia eta aterpe bat daude.

Ikus, gaineraAldatu

ErreferentziakAldatu

Kanpo loturakAldatu

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Buruntza