«Fantasiazko literatura»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
t (Koldo Biguri wikilariak «Fantasia» orria «Fantasiazko literatura» izenera aldatu du: Zehatzagoa edukiarekin,)
No edit summary
[[Fitxategi:Dobrynya Nikitich rescues Zabava from the Gorynych, 1941.jpg|thumb|300px|Genero '''fantastikoa''' garai mitikoetan girotzen da maiz, [[magia]] eta [[animalia fantastiko]]ak erabiliz. Egungo garaietan girotutako '''fantasia''' ere lantzen da.]]
 
'''Fantasiazko literatura''' terminoak, batez ere, [[fantasia literarioa|fantasiazko]] elementuetan oinarritutako [[narrazio|narrazio-generoari]] egiten dio erreferentzia, eta horren barruan hainbat azpigenero bildu daitezke, horien artean [[beldurrezko literatura]], [[Zientzia-fikzio|zientzia fikzioa]] edo [[literatura gotikoa|gotikoa]] . Terminoa izugarri nahasia da, bere aplikazioari buruzko irizpideen dibergentziagatik. Fantasiazko literatura [[Naturaz gaindi|naturaz gaindiko eta aparteko fenomenoek]] parte hartzen duten istorio gisa ezagutzen da, hala nola [[magia]] edo existitzen ez diren izakien esku-hartzea. Definizio hau ez da eraginkorra, [[Naturaz gaindi|naturaz gaindiko]] elementuak istorio mitologiko eta erlijioso guztietan daudelako eta haien presentziak egungo zibilizazioaren oso bestelako izaera duelako.
'''Fantasia''' [[magia]], [[mitologia]] eta [[errealitate]]tik at dauden beste osagaiak jasotzen dituen [[fikzio]]zko [[literatura genero|literatura]] eta [[zinema genero|zinema-generoa]] da.
 
''Introduction to Fantastic Literature'' klasikoan, [[Tzvetan Todorov|Tzvetan Todorovek]] fantastikoa definitu zuen fikziozko [[Fikzio|pertsonaia]] batek eta testu baten irakurle inplizitu batek, enpatikoki partekatutako zalantza-une gisa. Fikzio fantastikoaren mugak, bada, zoragarriaren espazio zabalak markatuko lituzke, non munduaren funtzionamendu arrazionala baztertu eta «arraroa» edo «fantastikoa azaltzen», zeinetan elementu kezkagarriak arraro izatera murrizten diren, baina gertakari azalgarriak. Fantastikotasunaren definizio zabalaren aurka, definizio horrek murrizteegia izatearen ahulezia du. Definizio horren muina erreskatatzen saiatzen diren birformulazio teoriko desberdinak proposatu dira hainbat oharrekin. <ref>{{erreferentzia|izena=Guadalupe|abizena=Campos|urtea=2010|izenburua=La literatura fantástica, revisitada.|argitaletxea=Revista Luthor|orrialdea=1|hizkuntza=es|url=http://www.revistaluthor.com.ar/spip.php?article1}}</ref>
 
Irizpide historikoak dituen beste definizio posible batek dio literatura fantastikoa kultura laiko baten barruan definitzen dela, eta horrek ez die jainkozko eta, beraz, naturaz gaindiko jatorririk egozten fenomeno ezagunei, azalpen arrazional eta zientifiko bat bilatzen baizik. Egoera horretan, istorio fantastikoak naturaz gaindiko elementu bat sartzen du, ordena naturalarekin bat datorrena, irakurleari ezinegona sortzen diona. Naturaz gaindiko elementuak ezezaguna delako harritu eta ikaratu ez ezik, bere munduaren sistema epistemologiko osoan arraildura bat irekitzen du, mota guztietako gertakari ezohikoak eta munstroak sortzeko gai dena.
 
Bestalde, Ana María Barrenechea literatur kritikari argentinarrak dio literatura fantastikoak egunerokotasunetik anormalera doazen gertakariak eskaintzen dituela. Hauek modu problematikoan aurkezten dira pertsonaientzat, narratzailearentzat eta irakurlearentzat. Fantasiazko eta aparteko izaki eta elementuen agerpena ere aipatzen du.
 
Batzuetan, genero honek ezohiko gertakizunetan oinarritutako istorio bat eskaintzen digu, aztertutakoan errealitatetik ihes egiten dutenak, hala ere, geroago istorioan, gertaera horiek azalpen logiko edo zientifiko bat dute, baina hori ez da beti gertatzen eta batzuetan istorioa arrazionalitatetik atera gabe amaitzen da.
 
Fantasiazko literaturak errealitatetik hartutako objektu edo pertsonaia bat ere aurkez diezaguke, ingurune erreal batean eroak edo ezinezkoak liratekeen ekintzak eginez.
 
== Kanpo estekak ==
{{autoritate kontrola}}
 
== Erreferentziak ==
<references />
{{zinema zirriborroa}}
{{literatura zirriborroa}}
370

edits