«Arkitekturaren historia»: berrikuspenen arteko aldeak

Etiketak: Mugikor edizioa Mugikor web edizioa Advanced mobile edit
Etiketak: Mugikor edizioa Mugikor web edizioa Advanced mobile edit
Erromatar armadak lurraldeak konkistatu ahala, herriak eta hiriak sortzen zituzten, euren [[Erromatar Inperioa|inperioa]] zabalduz eta euren arkitektura- eta ingeniaritza-lorpenetan aurrera eginez. Lan garrantzitsuenak [[Italia]]n dauden arren, erromatar eraikitzaileek mendebaldeko eta ekialdeko probintzietan ere aurkitu zituzten irtenbide sortzaileak, hauen adibide hoberenak gaur egungo [[Ipar Afrika]], [[Turkia]], [[Siria]] eta [[Jordania]]n daudelarik. Bere garaiko zibilizazio gehienak gaindituz, erromatarrek ingeniaritza-gaitasunak, arkitektura-teknikak eta material berriak garatu zituzten. Erromatarren lorpen arkitektoniko ugarien artean [[kupula]]k daude, tenplu, bainu, etxalde, jauregi eta hilobietarako sortu zirenak. Adibiderik ezagunena [[Erromako Panteoia]]rena da, zutik irauten duen kupula erromatar handiena dena eta erdian [[okulu]] handi bat duena. Beste berrikuntza garrantzitsu bat harrizko [[erdi-puntuko arku]]a da, batez ere arkupetan, [[akueduktu]]etan eta beste egitura batzuetan erabiltzen dena. Greziar ordenez gain (doriarra, joniarra eta korintoarra), erromatarrek beste bi asmatu zituzten: [[toskanar ordena]], berez doriar ordenako kolomak dituena, baina [[ildaska]] gabeak, triglifo eta tantarik gabeko taulamendu sinpleago batekin; eta [[ordena konposatu]]a, joniar ordenako kapitelaren bolutak korintoar ordenako akanto-hostoekin konbinatzen dituena.
 
<!--- K. a. 30 eta K. a. -15 artean. Marcus Vitruvius, Pollio[[Vitruvio]] arkitekto eta ingeniariak tratatu garrantzitsu bat argitaratu zuen, ''[[De architectura]]'', mendeetan zehar mundu osoko arkitektoeiarkitektoengan eragineragina zienaizan zuena. Antzinatetik bizirik iraun duen arkitektura-[[tratatu]] bakarra bezaladenez, PizkundetikPizkunde gâtai tik teoria arkitektonikoari buruzko lehen liburutzat hartu izan da, baita arkitektura klasikoaren kanonari buruzko iturri garrantzitsutzat ere.
 
<!--- Greziarrek bezala, erromatarrek ere anfiteatroak eraiki zituzten. Inoiz eraikitako anfiteatrorik handienak, Erromako Koliseoak, 50.000 ikusle inguru har zitzakeen. Bere zehaztasun eta aurrerapen teknologikoa erakusten duen beste egitura erromatar ikoniko bat, Frantziako hegoaldeko Pont du Gard da, kontserbatzen den akueduktu erromatar garaiena.
--->