«Arkitekturaren historia»: berrikuspenen arteko aldeak

Etiketak: Mugikor edizioa Mugikor web edizioa Advanced mobile edit
Etiketak: Mugikor edizioa Mugikor web edizioa Advanced mobile edit
{{sakontzeko|Erromatar arkitektura}}
 
[[Antzinako Erroma]]ko arkitekturak eragin handienetakoa izan du munduan. Bere ondarea nabaria da [[Erdi Aroa]]n, eta [[Aro Modernoa]]n berrerabiltzen jarraitzen dira, bai [[arkitektura neoklasiko]]an, bai [[arkitektura postmoderno]]an. <!--- Greziar eta etruriar estiloen eragin berezia izan zuen. Errepublikar urteetan (K. a. 509-K. Greziar eta etruriar prototipoetatik abiatuta aldatuak.
 
Erromatar armadak konkistatulurraldeak zuenkonkistatu tokianahala, herriak eta hiriak ezarrisortzen zituzten, euren [[Erromatar Inperioa|inperioa]] zabalduz eta euren lorpen arkitektonikoarkitektura- eta ingeniaritzaningeniaritza-lorpenetan aurrera eginez. Lan garrantzitsuenak Italian[[Italia]]n dauden arren, erromatar eraikitzaileek mendebaldeko eta ekialdeko probintzietan ere aurkitu zituzten irtenbide sortzaileak, hauen adibide hoberenak gaur egungo [[Ipar Afrika]], [[Turkia]], [[Siria]] eta Jordanian[[Jordania]]n daudelarik. Bere garaiko zibilizazio gehienak gaindituz, erromatarrek ingeniaritza-gaitasunak, teknika arkitektonikoarkitektura-teknikak eta material berriak garatu dituztezituzten. Erromatarren lorpen arkitektoniko ugarien artean kupulak[[kupula]]k daude, tenplu, bainu, hiribilduetxalde, jauregi eta hilobietarako sortu zirenak. Adibiderik ezagunena [[Erromako PanteoiarenaPanteoia]]rena da, kontserbatzenzutik denirauten duen kupula erromatar handiena dena eta erdian [[okulu]] handi bat duena. Beste berrikuntza garrantzitsu bat harrizko [[erdi-puntuko harrizko arkuaarku]]a da, arkuetanbatez ere arkupetan, akueduktuetan[[akueduktu]]etan eta beste egitura batzuetan erabiltzen dena. Greziar ordenez gain (doriarra, joniarra eta korintoarra), erromatarrek beste bi asmatu zituzten.: Toskanar[[toskanar ordena]], doriarrakberez eragindoriar zuenordenako kolomak dituena, baina ildaskatu[[ildaska]] gabeko zutabeekin etagabeak, triglifo eta gutariktantarik gabeko taulamendu sinpleago batekin,; konposatuaeta [[ordena misto bat zen bitarteankonposatu]]a, joniar ordenako kapitelaren bolutak korintoar ordenako akanto -hostoekin konbinatuzkonbinatzen dituena.
 
<!--- K. a. 30 eta K. a. 15 artean. Marcus Vitruvius Pollio arkitekto eta ingeniariak tratatu garrantzitsu bat argitaratu zuen, De architectura, mendeetan zehar mundu osoko arkitektoei eragin ziena. Antzinatetik bizirik iraun duen arkitektura-tratatu bakarra bezala, Pizkundetik teoria arkitektonikoari buruzko lehen liburutzat hartu izan da, baita arkitektura klasikoaren kanonari buruzko iturri garrantzitsutzat ere.
 
Greziarrek bezala, erromatarrek ere anfiteatroak eraiki zituzten. Inoiz eraikitako anfiteatrorik handienak, Erromako Koliseoak, 50.000 ikusle inguru har zitzakeen. Bere zehaztasun eta aurrerapen teknologikoa erakusten duen beste egitura erromatar ikoniko bat, Frantziako hegoaldeko Pont du Gard da, kontserbatzen den akueduktu erromatar garaiena.