«Arkitekturaren historia»: berrikuspenen arteko aldeak

Etiketak: Mugikor edizioa Mugikor web edizioa Advanced mobile edit
Etiketak: Mugikor edizioa Mugikor web edizioa Advanced mobile edit
Antzinako greziar tenpluak, oro har, elementu hauez osatuak daude: oinarri bat alde banatan maila gutxiko eskailera jarraiekin ([[krepidoma]] izenekoa), [[naos]] bat (areto nagusia) gurtza-estatua batekin, [[koloma]]k, [[taulamendu]]a eta bi [[Frontoi (arkitektura) |frontoi]] (bata aurrean eta bestea atzean). K.a. IV. menderako, greziar [[arkitekto]] eta [[hargin]]ek arau sistema konplexua garatu zuten eraikin guztietarako, [[Ordena klasiko|ordena]] izenekoa: [[doriar ordena|doriarra,]] [[joniar ordena|joniarra]] eta [[korintoar ordena|korintoarra]]. Kolomei esker errazago atzematen dira (batez ere [[kapitel]]etan): doriar koloma sendoa eta oinarrizkoa da, joniarra meheagoa da eta lau kiribil ditu kapitelaren ertzetan ([[boluta]] izenekoak) eta korintoarra joniarraren berdintsua da, baina kapitel erabat desberdinarekin, [[akanto]] hostoz apainduta. Kolomez gain, [[friso]]a ere desberdina zen ordenaren arabera: doriarrak [[metopa]]k eta [[triglifo]]ak dituen bitartean, joniarrak eta korintoarrak erliebedun banda jarraituak ditu.
 
Kolomez gain, tenpluak [[eskultura|eskulturekin]] apainduta zeuden frontoietan, frisoetan, metopetan eta triglifoetan. Antzinako Greziako arkitektoek eta artistek erabilitako [[apaingarri]]ak honako hauek dira: [[palmeta]]k, landare edo uhin-itxurako kiribilak, lehoi-[[maskaroi]]ak (batez ere alboetako erlaitzetan), [[dentikulu]]ak, [[akanto]]-hostoak, [[bukraneo]]ak, [[festoi]]ak, [[oba (apaingarria)|oba]]k, [[greka]]k eta [[akrotera]]k frontoien ertzetan. Gerora, etruriar, erromatar eta Erdi Aroaren osteko estiloetan erabili ziren, arte eta arkitektura greko-erromatarra berpizten saiatu zenean, hala nola Pizkundean, Barrokoa eta Neoklasikoan.
 
<!----- Antzinako eta Erdi Aroko eraikinen aztarna arkeologikoei begiratuta, erraza da kareharri eta hormigoitzat hartzea, tonu gris nabarrean, eta eraikin zaharrak monokromatikoak zirela pentsatzea., Halabaina ere,berez arkitektura [[polikromia|polikromatua izan]] zen antzinako eta Erdi Aroko munduaren zati handi batean. Antzinako eraikin ikonikoenetako batAdibidez, Partenoia (K. a. C) Atenasen, gorriz, urdinez eta berde dardaratizbiziz margotutako xehetasunak zituen. AntzinakoEskulturak tenpluezere gain, Erdi Aroko katedralak ezpolikromatuak ziren inoiz erabat zuriak izan. Gehienek koloretako islak zituzten kapiteletan eta zutabeetan. Eraikinak eta artelanak koloreztatzeko praktika hori bertan behera utzi zen BerpizkundeBerpizkundean, goiztiarrean. Izanizan ere, Leonardo da Vincik eta ErrenazimendukoPizkundeko beste artista batzuek, Michelangelok barne, antzinako hondakineraikuntzak greko-erromatarretanaztertzean inspiratutakokoloreak kolorezkodesagertuta paletaedo batoso sustatuahulduta zutenzeudenez, etazuriak Erdizituela Aroan zehar etengabe abandonatuuste eta hondatuhorrela zirelako,proposatu hasieranzituzten koloretsuak izan arren zuri bihurtu ziren. Antzinako munduan erabiltzen ziren pigmentuak delikatuak ziren,arkitektura eta berezikiartelan aire zabalean erabiltzeko modukoakberrietarako. Beharrezko ardurarik gabe, euriaren, elurraren, zikinkeriaren eta beste faktore batzuen eraginpean zeuden koloreak denborarekin desagertu egin ziren, eta h
orrela antzinako eraikin eta artelanak zuri bihurtu ziren, gaur egun eta Errenazimentu garaian diren bezala.----->
<gallery mode="packed" heights="150">
File:Parthenon (30276156187).jpg|The [[Partenoia]] [[Atenasko Akropolia]]n, [[Mendebaldeko kultura]]ren ikur bat,<ref>{{erreferentzia|abizena=Irving|izena=Mark|izenburua=1001 Buildings You Must See Before You Die|data=2019|argitaletxea=Cassell Illustrated|isbn=978-1-78840-176-0|orrialdea=28|url=|hizkuntza=en}}</ref> K.a. 447-432