«Arkitekturaren historia»: berrikuspenen arteko aldeak

Etiketak: Mugikor edizioa Mugikor web edizioa Advanced mobile edit
Etiketak: Mugikor edizioa Mugikor web edizioa Advanced mobile edit
{{sakontzeko| Antzinako Greziako arkitektura}}
 
Zalantzarik gabe, Antzinako Greziako arkitekturak, erromatarrarekin batera, eragin handien izan duen garai guztietako estiloa da. Atenasen [[Antzinate klasikoa]]ren etorreratik, K.a. V. mendean, arkitektura klasikoa [[Mendabaldeko kultura]]n eta, hortaz, zibilizazioan bertan errotu zen. K.a. 850tik K.o. 300 ingurura arte, Antzinako Graziako kultura kontinente greziarrean, [[Peloponeso]]n eta [[Egeo]]ko uharteetan loratu zen. [[Munduko Zazpi Mirari]]etako bost greziarrak ziren: Efesoko [[Artemisaren tenplua]], [[Zeusen Olinpiako estatua]], [[Halikarnasoko mausoleoa]], [[Rodasko kolosoa]] eta [[Alexandriako itsasargia]]. Hala ere, arkitektura hau ezagunagoa da bere [[greziar tenplu|tenpluengatik]], eskualde osoan hedatuta,. etaTenplu hauen adibide bikainaezagunenak [[PartenoiaPartenoi]] delarik. <!----- Ondoren, XVIII.a eta XIX. mende amaierako arkitekto neoklasikoen inspirazio-iturri izango dira. Tenplurik ezagunenak Partenon eta Erecteion[[Erekteion]]a dira, biak []Atenasko AkropolianAkropolia]]n. AntzinakoBeste beste eraikin grekoeraikuntza garrantzitsu batzuk antzokiak izan ziren. Tenpluek eta antzokiek [[ilusio optikoenoptiko]]en eta proportzio orekatuen nahasketa konplexua erabili zuten.
 
<!----- Antzinako tenplu grekoak, oro har, hauek dira: ertz bakoitzean eskailera jarraituak dituzten oinarri bat (krepidoma izenez ezagutzen dena), zella bat (edo naos) gurtza-estatua batekin, zutabeak, taulamendu bat eta bi frontoi, bata aurrealdean eta bestea atzealdean. K.a. IV. menderako. C. Arkitekto eta igeltsero greziarrek arau sistema bat garatu zuten ordena bezala ezagutzen ziren eraikin guztietarako: doriarra, joniarra eta korintoarra. Errazago ezagutzen dira zutabeetan zehar (batez ere kapiteletan). Zutabe doriarra sendoa eta oinarrizkoa da, jonikoa meheagoa da eta lau boluta (boluta deituak) ditu kapitelaren izkinetan, eta zutabe korintiarra jonikoaren berdina da, baina kapitela erabat desberdina da eta akantoz apainduta dago. Zutabeez gain, frisoa ere desberdina zen ordenaren arabera. Doriarrak metopak eta triglifoak gutekin dituen bitartean, friso joniarrak eta korintoarrak erliebedun banda jarraitu handi bat dira.
 
Zutabeez gain, tenpluak eskulturekin apainduta zeuden, frontoietan, frisoetan, metopetan eta triglifoetan. Antzinako Greziako arkitektoek eta artistek erabilitako apaingarriak honako hauek dira: palmak, landare-bolutak edo uhinduak, lehoi-maskarak (batez ere alboetako erlaitzetan), hortzak, akanto-hostoak, bukrania, festoiak, arrautzak eta dardoak, rais-de-coeur, kontuak, meandroak eta akroteriak frontoien izkinetan. Sarritan, antzinako greziar apaingarriak etengabe erabiltzen dira bandak bezala. Ondoren, etruriar, erromatar eta Erdi Aroaren osteko estiloetan erabiliko dira, arte eta arkitektura greko-erromatarra berpizten saiatu zirenak, hala nola errenazentista, barrokoa, neoklasikoa, etab.