«Eztebe Zilhoeta»: berrikuspenen arteko aldeak

229 bytes added ,  Duela 8 hilabete
ez dago edizio laburpenik
t (Josugoni wikilariak «Etienne de Xiloeta» orria «Eztebe Zilhoeta» izenera aldatu du: Abizena: Euskaltzaindiaren Onomastika batzordeko proposamenean oinarritua)
No edit summary
 
 
== Bizitza ==
Étienne de XiloetaSilhouette 1709ko uztailaren 5ean sortu zen Limoges hirian. Aita Arnaut Zilhoeta (Arnaud de XiloetaSilhouette) zuen, biarriztarra,. etaBertan dago Zilhoeta etxea<ref>[https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_ecoeoda&task=lekuaIkusi&Itemid=471&lang=eu&kodea=117205 Zilhoeta] Euskaltzaindiaren Onomastika batzordean (kontsulta: 2021-11-14)</ref>.Frantziako funtzionario kargu handia zuena. Familia honen deitura edo abizena XiloetaZilhoeta zen, [[Lapurtera|Lapurdiko euskaraz]] maiz xilueta ahoskatzen dena. Abizen hau Euskal Herri osoan zabalduta dago Zuloeta formarekin eta xiloz edo zuloz beteriko lekua erran nahi du. Frantses grafiaz deformaturik Silhouette idazten zuten.
 
Étienne semea, aitaren bidetik abiaturik, Orleans etxeko kantziler edo zigiluzaina izatera iritsi zen, horretarako [[Madame de Pompadour]]-en laguntza handia ukan zuelarik. 1759ko martxotik azarora, Luis XV.aren erregetzaren garaian, finantza kontrolatzaile izan zen. Kargu berri horretan buru-belarri aritu zen, erresumako finantzak bideratu eta modernizatu nahian. Noble eta aberatsen salbuespen fiskalen aurka borrokatu zen eta errege pentsioak ezabatzen ahalegindu. Ber denboran, oinarrizko laborarien zergak jaisten saiatu zen. Jarduera hauek nobleziaren aurkakotasun handia ekarri zioten.
Étienne [[txinatar]] erako irudien zalea zen. Bazuen [[argiontzi]] berezi bat eta horren bidez, bere irudia, adiskideena eta baita zenbait gonbidatuena ere lantzen zituen. Irudi horietan soslaia bakarrik agertzen zen, garai hartako orrazkeraz eta apaindurez horniturik. Hondoa beti beltzean agertzen zelarik. Zaletasun honek bere deituraren hedatzea ekarri zuen, jendea soslai horiei silueta deitzen hasi baitzitzaien, eta izen horrekin iritsi dira Europako mintzaira gehienetara, baita euskarara ere.
 
Etsai amorratuak zituen nobleak ez ziren baretu Étienne de Xiloetaren kargugabetzea lortu arte. Horrela, 1759ko azaroaren 20an, Étienne de Xiloetak finantza koordinatzaile kargua utzi behar izan zuen. Hurrengo urtean, hau da, 1760an, [[Bry-sur-Marneko jauregia]] erosi eta berreraiki zuen. Hor bizi izan zen, bizitza publikotik urrun, 1767. urtean zendu zen arte.
 
Bitxia bada ere, Étienne de XiloetarenSilouetteren zaletasunak bere deitura famatua egin zuen, eta Europako hizkuntza guztietara hedatu. Xilo edo zuloetatik soslaietara pasatu zen. Horretaz gain, aipatzekoa da, badela [[Seychelles]] uhartedian irla[[uharte]] bat Silhouette izena duena. 1609an topatu omen zuten eta Étienne de XiloetarenSilhouetteren omenez horrela bataiatu zuten. Ainitzetan historiaren bideak oker samarrak dira; bide okertu horietako batek xiloetazilhoeta euskal toponimoa silueta bihurtu zuen.
 
==Erreferentziak==
{{erref zer}}
 
== Kanpo estekak ==
* Joseba Aurkenerena: Etienne de Xiloeta. Elinberri.eus [https://web.archive.org/web/20150518104903/http://www.elinberri.eus/joseba-aurkenerena-barandiaran1.html]
 
{{bizialdia|1709ko|1767ko|EtienneEztebe de XiloetaZilhoeta}}
 
[[Kategoria:Limogestarrak]]